Ein Canghellor

Y Gwir Barchedig a’r Gwir Anrhydeddus Arglwydd Williams o Ystumllwynarth, Canghellor Prifysgol De Cymru

Rowan Williams

Daeth Rowan Williams yn Ganghellor Prifysgol De Cymru yn 2013, a chafodd ei sefydlu mewn seremoni bwysig ar 14 Ebrill 2014.

Caiff ei gydnabod yn rhyngwladol yn ysgolhaig, athro, bardd, a diwinydd neilltuol, ac mae wedi ysgrifennu’n helaeth ar draws ystod eang o feysydd cysylltiedig gan gynnwys athroniaeth, diwinyddiaeth, ysbrydolrwydd ac estheteg grefyddol.

Rhwng 2002 a 2012 gwasanaethodd Rowan Williams fel Archesgob Caergaint, gan arwain y Cymundeb Anglicanaidd byd-eang. Mae ei gysylltiadau â rhanbarth cartref y Brifysgol yn ddwfn; fe’i ganed ac fe’i magwyd ym Morgannwg, ac fe wasanaethodd fel aelod o Fwrdd Llywodraethwyr Prifysgol Cymru, Casnewydd gynt yn ystod ei gyfnod fel Esgob Mynwy ac Archesgob Cymru.

Ar ôl astudio ar gyfer gradd mewn Diwinyddiaeth yn Rhydychen, daeth yr Arglwydd Williams yn Ddoethur mewn Athroniaeth ym 1975 a bu’n gweithio fel darlithydd yng Ngholeg yr Atgyfodiad, ger Leeds, nes iddo gael ei ordeinio’n Ddiacon yn Eglwys Gadeiriol Ely. Ym 1984 daeth yn Ddeon a Chaplan Coleg Clare ac, ym 1986, ac yntau’n 36 oed, fe’i penodwyd i Gadair Athro Diwinyddiaeth y Fonesig Margaret ym Mhrifysgol Rhydychen ac yn ganon preswyl yn Eglwys Crist.

Dychwelodd i Gaergrawnt lle parhaodd i weithio yn y byd academaidd gan ddod yn fardd a chyfieithydd medrus, a chael ei wneud yn Gymrawd yr Academi Brydeinig ym 1990. Y flwyddyn ganlynol, fe’i cysegrwyd yn Esgob Mynwy, ac ym 1999 fe’i hetholwyd yn Archesgob Cymru.

Ym mis Rhagfyr 2002, a chanddo 11 mlynedd o brofiad fel Esgob a thair fel archesgob blaenllaw yn y Cymundeb, cafodd yr Arglwydd Williams ei gadarnhau’n 104ydd Archesgob Caergaint – yr olynydd cyntaf o Gymru i Awstin Fynach a’r cyntaf ers canol y 13eg Ganrif i gael ei benodi o’r tu allan i Eglwys Loegr.

Yn dilyn ei ymddeoliad o rôl yr Archesgob ym mis Rhagfyr 2012, cafodd yr Arglwydd Williams ei wneud yn Arglwydd am Oes gan Ei Mawrhydi y Frenhines, gan gael ei gyflwyno i’r siambr yn Nhŷ’r Arglwyddi fel Barwn Williams o Ystymllwynarth. Dychwelodd i’r byd academaidd yn 2013 pan ddaeth yn 35ain Meistr Coleg Magdalen, Caergrawnt a chael ei gyhoeddi’n Ganghellor Prifysgol De Cymru. Derbyniodd Ddoethuriaeth Er Anrhydedd gan y Brifysgol newydd ym mis Gorffennaf 2013.

Pan gyhoeddwyd ei gangelloriaeth, meddai’r Arglwydd Williams: “Mae’n rhoi pleser personol ac ymdeimlad o falchder tawel imi gael dod yn bennaeth ffurfiol Prifysgol De Cymru. Mae hon yn gymuned academaidd egnïol o lawer o genhedloedd a chredoau a ddygir ynghyd gan ymrwymiad cyffredin i weddnewid bywydau trwy wybodaeth ac addysg. Mae Prifysgol De Cymru yn bresenoldeb sylweddol ym Mhrydain ac yn y gymuned addysg uwch fyd-eang, ac yn rym pwysig ar gyfer newid cadarnhaol yng Nghymru.”