Rhaglen £9.2m wedi’i chefnogi gan yr UE i helpu i leihau allyriadau carbon

Green factory, C02 emmissions - RICE

Mae Ysgrifennydd Cabinet Llywodraeth Cymru dros Ynni, Cynllunio a Materion Gwledig Lesley Griffiths wedi cyhoeddi cynllun gwerth £9.2m wedi’i chefnogi gan yr UE i brofi technolegau'r genhedlaeth nesaf a’u gyrru yn eu blaen i helpu i leihau allyriadau carbon gan ddiwydiant Cymru.

Bydd y fenter Lleihau Allyriadau Carbon Diwydiannol (RICE), dan arweiniad Sefydliad Ymchwil Diogelwch Ynni (ESRI) Prifysgol Abertawe mewn partneriaeth â thîm y Ganolfan Ymchwil i Ynni Cynaliadwy (SERC) ym Mhrifysgol De Cymru, yn defnyddio arbenigedd o'r radd flaenaf i leihau allyriadau carbon deuocsid o offer a chyfleusterau mawr a thrwm, a helpu i sbarduno economi cryfach a gwyrddach.

Gyda chymorth gwerth £5.9m o gyllid gan yr UE, bydd RICE yn gweithio gyda chwmnïau cadwyn gyflenwi lleol i brofi sut y gellir defnyddio carbon deuocsid a gynhyrchir o brosesau diwydiannol trwm mewn ffordd arloesol i greu cynhyrchion gwerth uchel a chemegau sy'n bwysig i ddiwydiant.

Bydd y technolegau sydd i'w profi hefyd yn archwilio posibiliadau cynhyrchu hydrogen gwyrdd, y gellir ei ddefnyddio fel tanwydd ar gyfer ceir, dulliau teithio eraill, a phrosesau cynhyrchu ynni, gan helpu i leihau ein hôl troed carbon ymhellach.

Yn rhan o'r prosiect, bydd systemau arddangos mawr yn cael eu sefydlu gyda'r gwneuthurwr dur rhyngwladol Tata Steel, yn ogystal â Dŵr Cymru, i gefnogi’r gwaith o brofi technolegau a all gipio carbon deuocsid a'i droi'n gynhyrchion gwerth uchel fel proteinau pur ar gyfer porthiant anifeiliaid ac asidau brasterog omega-3 DHA at ddefnydd pobl.

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Ynni, Cynllunio a Materion Gwledig, Lesley Griffiths:

"Fel Llywodraeth, rydym wedi ymrwymo i fynd i'r afael â bygythiad ac effaith newid hinsawdd a gwneud yn fawr o'r cyfleoedd. Os ydym am gyrraedd ein targedau newid hinsawdd, mae'n rhaid i ni a'n partneriaid weithio'n arloesol gyda diwydiant i ddatblygu prosesau a thechnolegau arloesol newydd sydd â'r potensial i leihau allyriadau carbon yn sylweddol ledled Cymru, gan greu amgylchedd glanach ar gyfer cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol."

Mae disgwyl i'r fenter hefyd arwain at greu busnesau newydd a chyflogaeth yn y rhanbarth.

Dywedodd yr Athro Alan Guwy, Pennaeth Canolfan Ymchwil yr Amgylchedd Cynaliadwy ym Mhrifysgol De Cymru: "Mae’r angen dybryd i dorri hallyriadau nwyon tŷ gwydr yn her fawr i ddiwydiant, fel y gallant fanteisio ar amgylchedd busnes carbon isel yn y dyfodol. Trwy'r prosiect hwn rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda diwydiant Cymru i ddefnyddio technolegau ynni hydrogen a thechnolegau adfer rhag llygredd eraill i helpu i ddiwallu'r angen hwn."

Dywedodd yr Athro Andrew Barron o Brifysgol Abertawe; "Mae diwydiant ymhlith y gwaethaf o ran allyriadau carbon deuocsid yng Nghymru, ac mae hyn yn awgrymu mai datgarboneiddio prosesau diwydiannol yw un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol o gyrraedd ein targedau ni ein hunain a chytundeb hinsawdd Paris. Gan weithio gyda diwydiant, bydd RICE yn profi ac yn gyrru'r defnydd o dechnolegau carbon isel a hefyd yn hwyluso creu diwydiannau newydd a all wneud yn fawr o'r technolegau cenhedlaeth nesaf hyn, i ddarparu cyfleoedd sylweddol o ran swyddi."