Darlithoedd y Nadolig y Sefydliad Brenhinol yn cael eu ffrydio’n fyw ym Mhrifysgol De Cymru

Hannah Fry, RI Lectures

Bydd ffilmio Darlithoedd y Nadolig y Sefydliad Brenhinol yn cael eu ffrydio’n fyw trwy gydol y DU am y tro cyntaf erioed. 

Bydd Prifysgol De Cymru’n ffrydio’r darlithoedd yn fyw ar gampysau Caerdydd, Casnewydd a Phontypridd.

Yn dilyn peilot llwyddiannus mewn llond llaw o leoliadau'r llynedd, bydd Darlithoedd 2019 yn cael eu dangos mewn 20 lleoliad.

Gan fod tocynnau i wylio’r mathemategydd a’r cyflwynydd teledu, Dr Hannah Fry, yn cyflwyno’r darlithoedd yn fyw yn theatr y Sefydliad Brenhinol yn Llundain wedi eu gordanysgrifio gan ffactor o 20, bydd y ffrydio byw yn cynyddu’n sylweddol nifer y bobl sy’n gallu profi hud y gyfres o ddarlithoedd gwyddoniaeth hensefydledig yn fyw.  

Mae KPMG, sef partner ariannu’r Sefydliad Brenhinol, a’r UK Association for Science and Discovery Centres (ASDC) wedi cynorthwyo’r Sefydliad Brenhinol â’r fenter, sy’n dod â holl brif ganolfannau gwyddoniaeth cyhoeddus ac amgueddfeydd y DU ynghyd.

Dywedodd yr Athro Julie Lydon, Is-Ganghellor Prifysgol De Cymru: "Rydym yn falch iawn o gael cynnal y gyfres hon o ddarlithoedd, ac i arddangos y cyfleusterau ardderchog sydd ar gael ym Mhrifysgol De Cymru (PDC).

"Gydag addysg wrth ei wraidd, mae'r Sefydliad Brenhinol yn adlewyrchu'r gwaith rydym yn ei wneud yma yn PDC i wneud dysgu yn hygyrch ac yn berthnasol i ystod mor eang â phosib o bobl.

"Mae cael eich dewis fel un o'r gwesteiwyr ar gyfer y digwyddiadau hyn yn anrhydedd i PDC, ac rydym yn edrych ymlaen at fod yn rhan fawr o ddigwyddiad sydd wedi dod yn stwffwl blynyddol i filoedd lawer o wylwyr."   

Dywedodd Shaun Fitzgerald, Cyfarwyddwr y Sefydliad Brenhinol: “Rydym ni eisiau helpu cymaint o bobl â phosibl i ymgysylltu â gwyddoniaeth, a dyma gyfle ardderchog i ymestyn cyrhaeddiad un o’n digwyddiadau mwyaf blaenllaw.

“Yn ogystal â bod yn sioe ardderchog, mae Darlithoedd y Nadolig yn cynrychioli’r cyfle delfrydol i archwilio effaith gwyddoniaeth ar ein bywydau mewn ffordd gritigol. Rydym yn hapus iawn y bydd miloedd mwy o bobl yn gallu mwynhau hud y darlithoedd yn fyw, mewn lleoliadau mor anhygoel. Heb os, byddai Michael Faraday yn cymeradwyo’r cynllun.” 

Dywedodd Dr Penny Fidler, Prif Weithredwr ASDC: “Ein hangerdd yw democrateiddio gwyddoniaeth a galluogi pobl ym mhobman i archwilio gwyddoniaeth a syniadau newydd. Rydym yn falch iawn o weithio mewn partneriaeth â’r Sefydliad Brenhinol i sicrhau bod cyffro ffilmio'r gyfres hon o ddarlithoedd byd-enwog ar gael i bobl ifanc a chymunedau ledled y DU.”

Yn Narlithoedd y Nadolig 2019, ‘Secrets and Lies: the hidden power of maths’, bydd Hannah Fry yn datgelu’r haen gudd o fathemateg sydd bellach yn gyrru bywyd bob dydd mewn ffyrdd pwerus ac annisgwyl. Gellir defnyddio tebygolrwydd i ddeall gwyrthiau mwyaf rhyfeddol bywyd, ac mae data mawr yn llywio llawer o'r tueddiadau a ddilynwn, tra bod algorithmau pwerus yn dylanwadu'n gyfrinachol, hyd yn oed ar ein dewisiadau bywyd pwysicaf.

Ar draws y tair darlith, bydd Hannah yn dangos i ni sut i ddadgodio rhifau cudd bywyd, gan ein helpu i wneud dewisiadau gwell, gwahanu newyddion oddi wrth newyddion ffug, a chymryd rhywfaint o'r rheolaeth rydyn ni wedi'i cholli yn ôl. A thrwy ofyn cwestiynau moesegol mawr, bydd hi'n rhybuddio sut y gall ein ffydd ddiwyro mewn rhifau arwain at drychineb. A oes problemau na ddylid caniatáu i fathemateg eu datrys? A oes gan gyfrifiaduron ormod o reolaeth dros ein bywydau? A yw'n iawn y gall vdeallusrwydd artiffisial (AI) benderfynu pwy sy'n byw neu'n marw?

Bydd Darlithoedd Nadolig 2019 yn cael eu ffilmio a’u ffrydio’n fyw o theatr eiconig y Sefydliad Brenhinol ar 12, 14 ac 17 Rhagfyr, ac yn cael eu darlledu ar BBC Four rhwng y Nadolig a’r Flwyddyn Newydd.