Pennawd: Sut gall therapi cerdd helpu plant pryderus

Music Therapy

Elizabeth Coombes, Prifysgol de Cymru


Yn ôl y GIG, mae cymaint ag un o bob wyth plentyn rhwng 5 ac 19 oed yn wynebu heriau iechyd meddwl, gyda nifer sylweddol o’r achosion hyn yn ymwneud â rhyw fath o orbryder.

Wrth gwrs, mae rhywfaint o bryder neu orbryder yn naturiol ymysg pobl ifanc - yn enwedig wrth symud ysgol neu adeg arholiadau. Ond, mewn rhai achosion, mae gorbryder yn gallu effeithio ar bob agwedd o fywyd bob dydd.

Un dull effeithiol o ddarparu cymorth ar gyfer y gorbryder hwn yw therapi cerdd, lle daw cerddoriaeth yn brif offeryn y therapydd i gysylltu ac i weithio â'r claf. Dangoswyd bod y math hwn o therapi yn effeithiol wrth drin plant a phobl ifanc sy'n byw gydag anhwylderau sy'n seiliedig ar orbryder.

Wedi’r cyfan, mae llawer o blant yn mwynhau gwrando ar gerddoriaeth, ac mae eu dewisiadau cerdd yn aml yn rhan annatod o’u hunaniaeth. Yn ystod cyfnodau llawn straen a phryder, mae gwaith ymchwil yn nodi bod gan bobl ifanc ymdeimlad cynhenid o'r mathau o gerddoriaeth y mae angen iddynt wrando arnynt.

Yn ogystal, mae’n fath addasadwy tu hwnt o therapi. Mae gwaith ymchwil yn awgrymu bod “ymrwymiad angerddol” pobl ifanc at ganeuon a mathau penodol o gerddoriaeth yn gallu newid, gan ddibynnu ar yr y sefyllfa.

Er enghraifft, gellir ystyried cân fel Dancing with Our Hands Tied gan Taylor Swift fel cân serch i gychwyn, yna fel cân am wahanu oddi wrth gariad, ac yn olaf fel cân fuddugoliaethus am oroesi. Mae hynny’n arddangos set o ryngweithiadau cymhleth ac addasadwy â cherddoriaeth, ac yn dangos sut gall cerddoriaeth ddarparu cymorth mewn sefyllfaoedd newidiol.  

Byrfyfyrio

Mewn sesiwn therapi cerdd, efallai bydd y therapydd yn defnyddio amrywiaeth o offerynnau hygyrch, fel drymiau, offerynnau taro bach ac allweddellau, yn ogystal ag apiau, i greu curiadau a dilyniannau, er mwyn cynhyrchu cerddoriaeth â’r plentyn. Mae ysgrifennu caneuon hefyd yn ddewis da, er enghraifft cymryd cân sydd eisoes yn bodoli a newid y geiriau i gyd-fynd â'r sefyllfa bresennol, neu gyfansoddi cân wreiddiol.

Pan roeddwn yn gweithio mewn safle GIG i bobl ifanc ag anawsterau seicolegol, darganfuais fod cyfuniad o weithgareddau cerddorol wedi’u strwythuro a byrfyfyrio yn ddefnyddiol - yn enwedig i’r rheiny sy’n orbryderus oherwydd natur anrhagweladwy sefyllfaoedd cymdeithasol.

Cynorthwyodd yr arfer o fyrfyfyrio mewn lleoliad diogel gyda’r syniad o wneud pethau i fyny wrth fynd yn ein blaen, ac i deimlo’n fwy cyfforddus â hwn fel cysyniad. Yn y bôn, dyna beth sydd angen ei wneud mewn nifer o sefyllfaoedd cymdeithasol.  

Mae yna fuddion profedig eraill hefyd. Defnyddiodd prawf clinigol yng Ngogledd Iwerddon o'r enw Music in Mind therapi cerdd i drin plant a phobl ifanc unigol â phroblemau ymddygiad ac anghenion iechyd meddwl. Canfuwyd gwelliannau mewn cyfathrebu, hunan-barch ac ymddygiad cymdeithasol.

Mae astudiaethau eraill wedi gweld canlyniadau cadarnhaol yn y defnydd cyfun o therapi ymddygiad gwybyddol (CBT) a therapi cerdd.

Yn ogystal â’i werth cefnogol, gall therapi cerdd helpu pobl ifanc i ddatblygu eu sgiliau rheoleiddio emosiynol – sef y mecanwaith sy’n caniatáu inni weithredu yn ein bywydau bob dydd, gan reoli sefyllfaoedd anodd trwy addasu ein hymatebion emosiynol i ddigwyddiadau a theimladau.

Mae datblygu sgiliau rheoleiddio emosiynol yn allweddol o ran lleihau peryglon heriau seicolegol, a gellir dechrau yn ystod plentyndod cynnar gyda chwarae cerddorol rhyngweithiol.

Yma, mae'r therapydd cerdd a'r plentyn yn chwarae gemau lle mae'r ddau yn cymryd eu tro i fod yn gyfrifol am y gerddoriaeth. Mae cael cyfle i arwyddo “stopio” a “mynd”, ynghyd â dewis a fydd y gerddoriaeth yn uchel neu'n dawel, yn rhoi cyfle i'r plentyn weld sut mae'n teimlo i fod wrth y llyw.

Nodyn cadarnhaol

Yn ogystal, gallant archwilio sut mae'r gwahaniaethau mewn cerddoriaeth yn gwneud iddynt deimlo. Nododd astudiaeth Americanaidd a ddefnyddiodd y dull hwn welliant sylweddol mewn sgorau rheoleiddio emosiynol, gan awgrymu y gall defnyddio cerddoriaeth mewn gweithgareddau chwareus gael effeithiau cadarnhaol iawn ar blant ifanc.

Mae'n amlwg, felly, bod potensial ar gyfer sbectrwm ymarfer wrth ddefnyddio cerddoriaeth i gefnogi plant a phobl ifanc sy'n byw gydag anhwylderau gorbryder.

Mae gwrando ar y gerddoriaeth o ddewis a defnyddio'r profiad hwnnw i archwilio teimladau a chymedroli gorbryder ar un pen y sbectrwm. Yn ogystal, gall defnyddio cerddoriaeth yn gynnar mewn lleoliadau cyn ysgol ac mewn ysgolion helpu i ddatblygu sgiliau rheoleiddio emosiynau, gan adeiladu gwytnwch mewn plant i ddigwyddiadau bywyd niweidiol.

Os bydd anhwylderau'n datblygu, gellir defnyddio cerddoriaeth fel offeryn i archwilio emosiynau a gweithio tuag at ddealltwriaeth, gyda therapi cerdd yn cael ei gynnig fel triniaeth i'r rhai sydd angen cefnogaeth glinigol â mwy o ffocws.

Gyda llawer o dystiolaeth yn dod i'r amlwg ynghylch ei heffeithiolrwydd, efallai bod angen i ni gyd feddwl am ddefnyddio cerddoriaeth i reoli gorbryder yn ein plant a'n pobl ifanc.


Mae'r erthygl hon wedi'i hailgyhoeddi o The Conversation o dan drwydded Creative Commons. Mae’r erthygl wreiddiol ar gael fan hyn.

#Music Therapy