Arbenigwyr o PDC yn ymuno â thîm ymchwil gofal llygaid cymunedol

Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol De Cymru (PDC) yn rhan o dîm sy'n ymchwilio i werth monitro cyflyrau gofal llygaid cronig yn y gymuned.

Mae'r grŵp amlddisgyblaethol wedi ennill grant Ymchwil er Budd Cleifion a'r Cyhoedd (RfPPB) gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru (HCRW) i ymchwilio i fanteision monitro unrhyw broblemau hirsefydlog sy'n bygwth gallu pobl i weld. 

Mae'r Athro Carolyn Wallace a Dr Mark Davies o PDC yn rhan o'r tîm, sydd hefyd yn cynnwys arbenigwyr o Brifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe, Sight Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol (BIP) Aneurin Bevan ac Optometreg Cymru.  Yr Athro Barbara Ryan, sy'n optometrydd ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, yw Arweinydd y Project.

Daw cydweithio pellach hefyd gan y Gymdeithas Macwlar, Cymdeithas Ryngwladol Glawcoma, a Chyngor Cymru i'r Deillion.

"Dros y blynyddoedd diwethaf mae llwyth gwaith gwasanaethau llygaid ysbytai’r DU wedi parhau i gynyddu y tu hwnt i allu'r gweithlu sydd ar gael i’w darparu," meddai'r Athro Wallace.

"Ers 2017, offthalmoleg sydd wedi cael y nifer uchaf o gleifion allanol o blith pob arbenigedd yn y GIG."

Mae nifer o ddulliau newydd o reoli hyn wedi eu datblygu ledled y DU. Mae Cymru wedi mynd ati'n bennaf drwy wella hyfforddiant optometreg mewn gofal sylfaenol.

"Mae optometryddion yn weithwyr gofal llygaid proffesiynol sy'n gallu gweithio o fewn amgylchedd yr ysbyty, ond sy'n gweithio'n fwy cyffredin yn y gymuned, i ddarparu gwasanaethau archwilio llygaid," ychwanegodd yr Athro Wallace.

"Mae mwy o hyfforddi a chymhwyso wedi galluogi'r gweithwyr gofal iechyd sylfaenol proffesiynol hyn i ddechrau darparu gwasanaethau yn y gymuned yn hytrach nag mewn ysbytai, fel y bu’r arfer gynt.

"Fodd bynnag, mae pa wasanaethau sy'n cael eu darparu ymhle, yn amrywio o le i le yn y rhanbarth ar hyn o bryd. Un rheswm dros yr anghysondeb hwn yw bod prinder tystiolaeth ddibynadwy o ansawdd i gefnogi'r dulliau gweithredu gorau.

"Felly, mae'r grŵp hwn, Cyd-Lab H2C Cymru (Cydweithio Ysbyty i’r Gymuned Cymru), wedi datblygu'r project hwn i lywio penderfyniadau a wneir ar lefel byrddau iechyd a Llywodraeth Cymru yn well."

Nod y project yw diffinio "gwerth" optometryddion cymunedol yn rheoli cyflyrau llygaid cyffredin sy'n bygwth gallu pobl i weld, yn y gymuned. Y cyflyrau mwyaf cyffredin yw Dirywiad Macwlaidd a Glawcoma yn sgil Heneiddio.

Nid ar werth ariannol yn unig y bydd yn ffocysu, ond yn hytrach ar reoli yn y ffordd iawn, yn y lle iawn, ar yr adeg iawn, a hynny mewn ffordd sydd â’r claf yn ganolog iddi.