Hanesion Graddio: Nova’n dathlu llwyddiant PhD ar ôl trechu canser y fron

Lecturer Nova Corcoran is battling breast cancer. The UK Challenge team from USW is collecting money for Velindre, which is treating Nova. Neil Gibson, June 2018

Nova Corcoran


Mae cwblhau PhD yn anodd hyd yn oed os nad oes heriau eraill mewn bywyd, ond dyna'n union wnaeth Nova Corcoran.

Yn ogystal â gweithio tuag at ei doethuriaeth a chyflawni rôl Uwch Ddarlithydd llawn-amser ym maes iechyd y cyhoedd ym Mhrifysgol De Cymru (PDC), roedd y wraig a'r fam i ddau hefyd yn wynebu her y mae pawb yn gobeithio peidio byth â'i hwynebu - brwydro yn erbyn canser y fron.

I gychwyn, cafodd ddiagnosis o ffurf anghyffredin o'r clefyd yn Rhagfyr 2017, a chafodd y wraig 44 oed o Bontypridd driniaethau anodd, gan gynnwys cemotherapi, radiotherapi, a llawdriniaeth.

Ond er gwaethaf y ffaith ei bod yn wynebu misoedd o heriau iechyd, pan gafodd Nova y diagnosis roedd hi’n benderfynol o droi ei sefyllfa yn un bositif, a'i defnyddio i ysbrydoli eraill.

Wrth siarad ar y pryd, dywedodd: “Yn amlwg, mae’n dipyn o syndod clywed bod gennych ganser y fron, ond rwy’n ymladdwr ac roeddwn i’n benderfynol o wneud rhywbeth amdano.

“Rwy’n cofio meddwl y byddai pobl yn dweud wrtha i y byddai pethau na allwn i eu gwneud wrth dderbyn triniaeth cemo, fel rhedeg er enghraifft.

“Ond yn lle gwrando arnyn nhw, fe benderfynais fy mod i'n mynd i fwrw ymlaen. Roeddwn i eisiau ysgogi pobl eraill i fynd allan a bod yn gorfforol actif hefyd.

“Mae’n neges eithaf anodd ei throsglwyddo - roeddwn i eisoes yn actif cyn i fi ddarganfod bod gen i ganser, felly roedd argyhoeddi pobl bod bywyd actif yn lleihau'r risg o gael y clefyd yn heriol.”

Er mwyn lledaenu'r neges, gweithiodd Nova gyda'i brawd Fyn i godi arian ar gyfer Canolfan Ganser Felindre yng Nghaerdydd, lle roedd hi'n cael triniaeth. Trwy werthu crysau-T â'r gair  #supernova arnyn nhw, fe godon nhw £6,000.

Pan oedd yn cael ei thrin, bu’n rhaid i Nova roi ei PhD i'r neilltu, ond llwyddodd y llynedd i ailgydio yn y gwaith a chwblhau’r cymhwyster.

Ac mae'r pwnc y canolbwyntiodd arno yn un a allai ddod yn fwyfwy hanfodol wrth i'r byd ddelio ag effaith pandemig Covid-19.

“Rwyf wedi bod yn ymchwilio i gyfathrebu iechyd, yn enwedig sut mae negeseuon iechyd pwysig yn cael eu cyflwyno i boblogaethau lleiafrifol,” esboniodd Nova.

“Mae llawer o'r cyfathrebu ynghylch materion iechyd wedi'u cynllunio gan bobl nad ydyn nhw'n deall y cynulleidfaoedd y mae'r negeseuon ar eu cyfer, felly efallai nad yw’r negeseuon yn cyrraedd y rhai sydd eu hangen.

“Felly rwyf wedi edrych ar sut y gellir gwella hyn a pha fath o brosesau sydd angen eu rhoi ar waith i sicrhau bod y bobl iawn yn cael gwybod y pethau iawn, ar yr adegau iawn, fel bod pobl yn gallu gofalu amdanyn nhw eu hunain.”

Nawr bod ganddi PhD, dywed Nova ei bod yn benderfynol o barhau i wneud mwy o waith  ymchwil  iechyd.

“Mae gen i ddiddordeb mawr mewn gweithio gyda grwpiau lleiafrifol i archwilio sut y gall symud rhwng diwylliannau newid y math o fwyd mae pobl yn ei fwyta, er enghraifft sut mae myfyrwyr sy'n symud dramor yn newid eu diet o bosibl; sut y gall logos ar ddeunyddiau iechyd ddylanwadu ar y bobl sy'n eu darllen; a hyd yn oed sut bu myfyrwyr yn eu cadw eu hunain yn iach yn ystod y cyfnod cloi, ”meddai.

“Rwyf wastad yn chwilio am bethau o ddiddordeb ac rydw i'n gwybod bod yna ddigon o bethau i ymchwilio iddyn nhw. Man cychwyn yw'r PhD, ac rwy'n edrych ymlaen yn eiddgar at ddechrau'r project nesaf."