Hanesion Graddio: Olivia wedi cadw ei ffocws ar lwyddiant gyda’i gradd er gwaethaf problemau llygaid

Olivia Carroll completed a degree while battling visual impairment. Neil Gibson

Olivia Carroll


GALL cwblhau gradd fod yn anodd ar y gorau, ond mae gwneud hynny tra'n byw gyda nam ar y golwg yn ei gwneud hi’n her lawer mwy.

Ond dyna'n union mae Olivia Carroll, sy’n 25 oed ac yn dod o Bontypridd, wedi'i wneud. Mae'n graddio o Brifysgol De Cymru (PDC) y mis hwn gyda gradd anrhydedd BSc Rheoli Prosiectau ac Arolygu ddosbarth cyntaf, ac ar ben hynny, mae eisoes wedi sicrhau swydd fel uwch brynwr gyda Network Rail.

Dechreuodd heriau Olivia pan oedd yn ei harddegau ac yn astudio yn ei blwyddyn gyntaf yn y brifysgol.

"Es i i brifysgol yn Abertawe pan oeddwn i'n 18 oed ond datblygodd problemau gyda fy ngolwg ymylol," esboniodd Olivia. "Es i i weld llwyth o feddygon, ond doedd yr un ohonyn nhw’n gallu rhoi diagnosis o'r hyn oedd yn digwydd, felly dydw i ddim yn gwybod beth sy'n ei achosi a dweud y gwir."

Ar ôl penderfynu y byddai’n well astudio'n agos i'w chartref, cofrestrodd Olivia ar gwrs gradd yn PDC, ond roedd y problemau gyda’i llygaid yn dal i effeithio arni.  

"Wrth i mi barhau gyda fy ngradd, dirywiodd fy ngolwg ymylol mwyfwy ac fe’i collais fwy neu lai’n llwyr yn raddol.  Dwy pethau ddim yn gwaethygu erbyn hyn, diolch byth, dyw pethau ddim wedi newid ers dipyn a dweud y gwir," dywedodd.

O wynebu'r heriau niferus a ddeilliodd o’r nam ar ei golwg, a cheisio cwblhau gwaith y radd, dechreuodd Olivia hefyd ddioddef gyda phryder ac ansicrwydd, yn ddealladwy ddigon.

Fodd bynnag, bu cefnogaeth ei darlithwyr yn PDC a'i chyflogwyr yn gymorth mawr iddi wrth barhau â'i hastudiaethau.

"Roedd dau ddarlithydd, Shane Galvin a John Ryan, a'r rheolwr llinell Carl Evans, yn help enfawr i fi pan oedd pethau ar eu gwaethaf," meddai Olivia. "Roeddwn i’n ei chael hi’n anodd iawn dod i delerau â phethau. Roedd yn gyfnod llawn straen gan nad oeddwn i’n gwybod a oeddwn i’n mynd i golli fy ngolwg yn llwyr. Roedd hi’n anodd gwybod sut byddai hynny'n effeithio ar fy mywyd.

"Fe wnaeth Shane a John fy helpu drwy'r cwrs, a rhoi arweiniad i fi o ran pa gymorth y gallwn ei gael i barhau gyda fy astudiaethau. Yn aml, mae pobl sydd yn fy sefyllfa i, nad ydyn nhw’n teimlo'n gyfforddus gyda'u heriau o ran gweld, yn amharod i drafod eu sefyllfa. Maen nhw’n fwy tebygol o roi'r gorau i’w hastudio, maen nhw’n teimlo bod hynny’n haws na cheisio goresgyn y rhwystrau sydd o’u blaen nhw. 

"Ond diolch i’r gefnogaeth ges i gan PDC fe fuodd hi’n bosib i fi barhau, ac i gael y radd sydd gen i.  Mae'n bwysig sicrhau eich bod yn gofyn am y gefnogaeth sydd ei hangen arnoch chi, waeth pa mor fawr yw’r her, a gwneud yr hyn a allwch i oroesi."

Yn ogystal â chanmol y cymorth astudio y mae wedi'i gael gan PDC, mae Olivia hefyd yn gefnogwr brwd o wasanaeth gyrfaoedd y Brifysgol, a gafodd ei rôl yn Network Rail iddi.

"Doedd gen i ddim profiad y tu allan i fy ngradd, a dim profiad o gwbl yn y diwydiant adeiladu, ond bu modd i fi wneud cais am flwyddyn mewn swydd diwydiant, cynllun y ges i wybod amdano drwy wefan Gyrfaoedd PDC. Dyna sut dechreuais i weithio yma," dywedodd.

"Ar ôl blwyddyn, fe wnaethon nhw gynnig swydd i fi a dyma lle rwy wedi bod byth ers hynny. Pe na bawn i wedi mynd i PDC fyddwn i ddim wedi cael y cyfle yma."

Er bod ei gwaith gyda Network Rail yn helpu i chwalu'r ystrydeb mai dynion yn unig sy’n gweithio yn y diwydiant adeiladu, nid awydd i brofi unrhyw beth am rôl menywod a’i gyrrodd yn ei blaen.

"Dydw i erioed wedi bod yn un i feddwl 'diwydiant i fenywod yw hwn, neu ddiwydiant i ddynion yw’r llall'. Pan o’n i’n iau, bechgyn oedd llawer o fy ffrindiau, a dydw i erioed wedi teimlo bod rhaid i fi aros mewn rhyw focs penodol," esboniodd.

"Ac roeddwn i’n dwlu ar y gyfres deledu Homes Under The Hammer pan oeddwn i'n iau. Yn y diwydiant adeiladu roeddwn i am fod."

Fodd bynnag, mae ’na un ystrydeb y mae Olivia yn awyddus i'w chwalu – dealltwriaeth pobl o broblemau golwg.

"Pan gododd fy mhroblemau golwg, roedd rhywfaint o embaras ynglŷn â fy nghyflwr," dywedodd Olivia. "Oherwydd nad oes arwyddion allanol bod gen i unrhyw namau gweld, roedd llawer o bobl yn holi llawer o gwestiynau.

"Dyw llawer o bobl ddim yn sylweddoli bod 93% o’r bobl sydd wedi'u cofrestru'n ddall yn gallu gweld mewn gwirionedd, ond mae pobl yn tybio bod dallineb yn golygu na allwch chi weld unrhyw beth o gwbl. Rwy'n ceisio newid hynny.

"Rwyf hefyd yn defnyddio symbol ffon wrth gerdded ar fy mhen fy hun. Nid er fy mudd i mae hynny mewn gwirionedd, mae'n gymorth gweledol i wneud pobl yn ymwybodol o'r ffaith nad ydw i’n gallu gweld yn iawn.

"Rwy'n gwbl gyfforddus nawr gyda'r hyn sydd wedi digwydd i fi, a'r hyn y mae'n rhaid i fi ei wneud i reoli pethau. Yr hyn rwy'n gobeithio nawr yw y galla i addysgu pobl i ddeall mwy am yr effaith mae anableddau cudd yn gallu ei chael ar bobl, waeth sut maen nhw’n edrych ar y tu allan."