Hanesion Graddio: "Rwy'n benderfynol o wneud gwahaniaeth i ofal iechyd pobl ag anabledd dysgu"

Edward Oliodi

Canolbwynt PhD un o gynorthwywyr ymchwil Prifysgol De Cymru yw ymdrech i sicrhau bod pobl ag anableddau dysgu yn cael y cymorth sydd ei angen arnyn nhw o ran iechyd rhyw.

Mae Edward Oliodi, sy'n wreiddiol o Nigeria, wedi ennill ei PhD ar ôl astudio BSc mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn PDC.

Ar ôl symud i Gymru yn 2004, roedd Edward, sy'n byw yng Nghilfynydd gyda'i wraig Abiodun a'u tri o blant, eisoes yn meddu ar dystysgrifau gradd a Meistr o'i wlad enedigol, ond nid oedd yn gallu cael swydd nes iddo ennill cymwysterau tebyg yma yn y DU.

Gan ddechrau i bob pwrpas o’r dechrau unwaith eto gyda'i addysg, penderfynodd ddefnyddio ei brofiad yn gweithio gydag oedolion ag anableddau dysgu yn sail i'w ymchwil. Roedd ei 16 mlynedd yng Nghymru wedi dangos y gwahaniaethau amlwg rhwng y cymorth sydd ar gael yn Nigeria a'r DU.

"Yn Nigeria, y teulu’n unig sy'n gyfrifol am ofalu am rywun ag anabledd dysgu – mae'n fater cwbl breifat, a does dim cymorth ar gael gan y llywodraeth o gwbl," meddai.

"Felly, des i at y maes gyda meddwl agored, ac roedd hyn yn help i fi allu weld y bylchau yn y ddarpariaeth ar gyfer pobl ag anableddau dysgu – ac un o'r rhain oedd yr her oedd yn wynebu gweithwyr gofal iechyd wrth fynd i'r afael ag anghenion iechyd rhyw defnyddwyr gwasanaethau.

"Dyma ysgogodd fy PhD, yn y gobaith y gallai fy ymchwil gyfrannu at ddarparu cymorth a gwasanaethau oedd â phobl yn ganolog iddyn nhw a hybu dealltwriaeth staff ynghylch strategaethau rhywioldeb a chynlluniau cefnogi."

Treuliodd Edward amser mewn lleoliadau gofal seibiant i oedolion, lle roedd defnyddwyr gwasanaeth yn cael cyfleoedd i gwrdd ag eraill a ffurfio perthynas. Dyma pryd y sylweddolodd y gellid gwneud mwy i alluogi pobl i dreulio amser gyda'u partneriaid mewn lleoliadau byw â chymorth.

Mae ei astudiaeth ddiweddaraf wedi bod ar ddylanwad cymdeithas ar agweddau, credoau ac ymddygiad gweithwyr gofal cymdeithasol tuag at gefnogi anghenion perthynas bersonol a rhywiol y rhai hynny sydd ag anableddau dysgu. Mae ar fin cyhoeddi ei bapur cyntaf ar yr astudiaeth, ac mae'n bwriadu rhannu ei ganfyddiadau gyda myfyrwyr PhD ym Mryste a Dulyn sydd wedi gwneud gwaith ymchwil tebyg.

Yn ystod ei astudiaethau PhD, mae Edward hefyd wedi bod yn rhan o dîm yn PDC sydd wedi helpu i ddatblygu teclyn cyfathrebu iechyd newydd ar gyfer pobl ag anableddau dysgu, yn ogystal â helpu i ffurfio fframwaith addysg anabledd dysgu newydd ar gyfer staff gofal iechyd yng Nghymru.

Dywedodd: "Rwy'n falch iawn o'r hyn rwyf wedi'i gyflawni, yn enwedig o ystyried bod gen i gyfrifoldebau teuluol hefyd, ac rwy'n teimlo ’mod i wedi cyflawni rhywbeth mawr drwy gwblhau fy PhD ar ddiwedd taith hir, ddiddorol a heriol.

"Er ei bod hi braidd yn chwithig cyrraedd y garreg filltir bwysig hon yn ystod pandemig COVID-19, rwy'n gwybod y bydd ymchwil nawr yn bwysicach nag erioed i bobl ag anableddau dysgu a'u teuluoedd."