Myfyrwyr a graddedigion PDC yn gweithio ar ail gyfres y gyfres boblogaidd ‘Sex Education’ ar Netflix

Sex Education 2 students and graduates


Mae myfyrwyr a graddedigion o Ysgol Ffilm a Theledu Prifysgol De Cymru (PDC) wedi gweithio mewn ystod eang o rolau wrth gynhyrchu cyfres newydd drama arobryn Netflix, Sex Education.

Darlledwyd Sex Education yn gyntaf ym mis Ionawr y llynedd, ac mae’n canolbwyntio ar y materion y mae grŵp o gyfoedion yn eu harddegau yn eu hwynebu wrth iddynt ymdopi ag ysgol uwchradd, gan fynd i’r afael â phob agwedd ar rywioldeb â gonestrwydd a hiwmor braf.

Ffilmiwyd yr ail gyfres ar draws de Cymru yn ystod haf 2019, yng Nghaerllion yn bennaf, ynghyd â lleoliadau eraill yng Nghaerdydd, Casnewydd a Dyffryn Gwy.

Yn dilyn nifer o leoliadau llwyddiannus i raddedigion ar y gyfres gyntaf yn ystod 2018, trefnodd y cwmni cynhyrchu, Eleven Film, am fwy nag 20 o leoliadau gwaith ar gyfer graddedigion Ysgol Ffilm a Theledu Cymru (FTSW) PDC ar draws y cynhyrchiad cyfan – gan gynnwys gwisgoedd, celf, camera, sain a meysydd eraill – gyda llawer ohonynt yn para sawl wythnos.  Yn ystod y cynhyrchiad, aeth sawl hyfforddai ymlaen i rolau tymor hwy ac, ers hynny, mae nifer ohonynt wedi symud ymlaen i weithio ar gyfresi eraill i Netflix.

Cafodd myfyrwyr presennol FTSW nifer o leoliadau byrdymor di-dâl hefyd, a chafodd nifer o fyfyrwyr Drama a Pherfformio PDC rolau ar y sgrin fel rhodwyr neu â mân rannau siarad.

Dywedodd Tom Ware, Cyfarwyddwr Cynhyrchu a Pherfformio yn PDC: “Mae’n gyffrous iawn i ni, unwaith eto, bod myfyrwyr o Ysgol Ffilm a Theledu Cymru wedi gallu cael profiad amhrisiadwy y tu blaen â’r tu ôl i’r camera ar ail gyfres y ddrama fendigedig hon.

“Â mwy nag 20 o raddedigion o gyrsiau’r Ysgol Ffilm a Theledu yn gweithio mewn rolau ar draws y cynhyrchiad, yn ogystal ag actorion o’n cyrsiau Perfformio yn ymddangos ar y sgrin, mae’n bleser gweld cymaint o’n myfyrwyr mwyaf dawnus yn cael cyfle i fod yn rhan o’r cynhyrchiad hwn.

“Buom wrth ein bodd yn gweithio ag Eleven Films a Netflix, ac rydym yn edrych ymlaen at feithrin cysylltiadau agosach â’r ddau ohonynt fel rhan o’n huchelgais mwy i ddarparu llwybrau dilyniant clir a chynaliadwy i bobl ifanc i’r diwydiant ffilm a theledu yng Nghymru.”


Andy Wain

Gweithiodd  y graddedig BA Ffilm Andy, 39, fel hyfforddai camera ar ail gyfres Sex Education.

Dyma oedd ei swydd gyntaf ar ôl astudio – dechreuodd weithio ar y set dim ond ychydig ddyddiau ar ôl graddio.

Ar ôl gwneud rhywfaint o brofiad gwaith ar Doctor Who, Casualty a Keeping Faith, roedd maint y cynhyrchiad yn drech nag Andy i ddechrau.Andy Wain. USW graduate who helped with the making of Sex Education

“Roedd Sex Education yn sioe deledu ar lefel hollol wahanol – roedd yn sicr yn fedydd tân i mi,” dywedodd Andy.

“Defnyddiwyd tua 170 o leoliadau ar gyfer y cynhyrchiad, a oedd yn her logistaidd anhygoel o ran symud pob math o offer.

“I ddechrau, roedd i’n teimlo  fy mod mewn dyfroedd dyfnion, ond erbyn fy swydd nesaf, sylweddolais gymaint roeddwn i wedi’i ddysgu ar y gyfres honno, a pha mor naturiol roedd rhai o’r medrau’n dod i mi.”

Treuliodd Andy 10 wythnos ar y set fel hyfforddai camera, a oedd yn cynnwys gosod monitorau, gwneud yn siŵr fod batris yn cael eu newid ac yn helpu i osod ar gyfer yr olygfa nesaf, ymhlith pethau eraill.

“Roeddwn i’n bâr o ddwylo ar gyfer unrhyw beth yr oedd angen ei wneud, yn y bôn,” dywedodd.

Daeth Andy i PDC fel myfyriwr aeddfed ar ôl penderfynu dilyn ei freuddwyd o weithio mewn teledu a ffilm, ar ôl sawl blynedd yn ‘crwydro’ o un swydd i’r llall.

Ar ôl gwneud ffilm ffug-ddogfennol â chymorth un o’i ffrindiau, sylweddolodd ei fod eisiau astudio ffilm.

“Astudio ym Mhrifysgol De Cymru oedd y penderfyniad gorau i mi ei wneud erioed,” dywedodd Andy.

“Dysgais am ffilm, ond dysgais lawer amdanaf i fy hun hefyd.  Helpodd y profiad bywyd ychwanegol i mi ganolbwyntio ar fy nodau a sylweddoli’r hyn roeddwn i’n gallu ei wneud.

“Mae’r cyfleusterau i fyfyrwyr Creadigol yn wych, ac roedd yn braf bod yng nghanol Caerdydd hefyd.  Mae cymaint o gyfleoedd yma, ac rwy’n teimlo fy mod i wirioneddol yn y lle cywir ar yr adeg gywir.”


Lucas Edwards

Mae Lucas, 21, o Ynys y Barri, yn fyfyriwr ail flwyddyn Theatr a Drama.  Mae’n chwarae rhan glaslanc sydd wedi cael diagnosis o glamydia yn ail gyfres Sex Education.

Ar ôl gweithio am gyfnod byr ar gyfres gyntaf y ddrama gomedi, neidiodd am y cyfle i ymuno â’r tîm unwaith eto – a’r tro hwn, i gael rôl nodwedd.

Lucas Edwards. USW graduate who helped with the making of Sex Education“Dyma’r gyfres fwyaf dwi wedi cael cyfle i fod yn rhan ohoni, o bell ffordd” dywedodd.

“Dwi wedi bod yn rhodiwr ar Casualty, Poldark a Brave New World, ond mae hwn wedi bod yn gyfle gwych, yn enwedig tra rydw i yn y Brifysgol o hyd.”

A gall Lucas ddiolch i actio am ei helpu i oresgyn atal dweud, yr oedd yn dioddef ohono pan roedd yn yr ysgol gynradd.

“Pan roeddwn i’n cogio bod yn rhywun arall, roedd fy atal dweud yn diflannu, felly rwy’n ddyledus i ddrama am ganiatáu i mi ddatblygu’r hyder hwnnw a gwireddu fy mhotensial.”

O’r nifer o gyfnodau cofiadwy sydd gan Lucas o weithio ar Sex Education, yr un mwyaf swrreal oedd bît-bocsio ag Asa Butterfield, sy’n chwarae prif ran Otis, rhwng cynigion.

“Roeddwn i’n difyrru’n amser, ac ymunodd Asa ar hap,” dywedodd.

“Roedd treulio amser gydag ef a chysylltu ar y lefel honno yn brofiad mor wych – ac mae’n hanes gwych i’w adrodd o’m hamser ar y sioe!”

Fel rhan o’i rôl, mae Lucas yn portreadu profiad glaslanc sydd wedi cael diagnosis o haint a drosglwyddir yn rhywiol wrth geisio ymdopi â throeon ysgol uwchradd.

Dywedodd: “Roedd yn bwysig iawn i mi fod y materion yn cael eu dangos mewn ffordd sensitif a realistig.  Os yw’n helpu un unigolyn sydd yn yr un sefyllfa, bydd y gyfres wedi cyflawni ei nod.”


Kay Dennis

Roedd y myfyriwr gradd Meistr, Kay, 21, yn artist cynorthwyol ar ail gyfres Sex Education.

Ar ôl graddio mewn Perfformio a’r Cyfryngau yn PDC, a dychwelyd i astudio MA mewn Drama, y gyfres ddrama gomedi oedd rôl actio gyntaf Kay.

Gwnaeth Kay, sy’n anneuaidd ac yn defnyddio’r rhagenw ‘nhw’, gais am rôl ar y rhaglen drwy asiantaeth castio Mad Dog 2020 – ac roedd yn syndod iddynt nad oedd yr ap symudol mor amrywiol ag yr oeddent yn disgwyl wrth gofrestru’n actor.

“Helpais Mad Dog i ddatblygu’r ap fel ei fod yn cynnwys opsiwn i gofrestru’n actor anneuaidd,” dywedodd Kay, sy’n wreiddiol o Stoke-on-Trent ond sydd bellach yn byw yng Nghaerdydd.

“Mae’n bwysig i mi fod sefydliadau, yn enwedig yn y diwydiannau creadigol, yn sensitif i faterion trawsrywiol ac yn trin pob perfformiwr yn gyfartal.”

Ar ôl cael ymateb cadarnhaol gan yr asiantaeth, parhaodd Kay â’u hymdrechion i godi ymwybyddiaeth o drawsrywioldeb ar y set, trwy gydweithio’n agos â’r trydydd cyfarwyddwyr cynorthwyol ac aelodau eraill o’r criw, a oedd yn awyddus i ddatblygu eu strategaethau i ddarparu amgylchedd cynhwysol.

“Pan ddechreuais ar Sex Education yn gyntaf, byddai’r tîm cynhyrchu’n trefnu ‘llinellau’ ar ddiwedd y dydd lle, yn draddodiadol, byddai merched yn sefyll ar un ochr o’r ystafell a dynion ar yr ochr arall.Kay Dennis. USW student who helped with the making of Sex Education

“Ond trwy ddyfalbarhau i gynghori ar y termau priodol, newidiwyd yr iaith yn y pen draw i ‘bobl sy’n gwisgo dillad gwrywaidd’ a ‘phobl sy’n gwisgo dillad benywaidd’ ac, yn ddiweddarach, daeth yn grwpiau o’r cast, felly’r ‘jôcs’, ‘lliprynnod’ ac ati.

“Mae’n teimlo’n foddhaus dros ben bod yn rhan o newidiadau cadarnhaol ar y gyfres hon ac, wrth lwc, mewn rhannau eraill o’r diwydiant.”

Ar ôl cael eu blas cyntaf ar actio, mae Kay bellach yn awyddus i barhau yn y diwydiant teledu, ond yn ochr â’u gwaith fel ymgynghorydd trawsrywiol.

“Dod i PDC oedd y peth gorau y gallwn fod wedi’i wneud, yn bersonol ac yn broffesiynol,” dywedodd.

“Mae Caerdydd yn lle mor groesawgar â chymaint o gyfleoedd.  Es i ar goll ar y ffordd i’m clyweliad [i ymuno â’r cwrs], ond nid oeddwn yn teimlo ar goll.  Roedd fel petawn wedi dod adref – dwi byth wedi anghofio hynny.”


Abby Timms

Gweithiodd y graddedig mewn Perfformio a’r Cyfryngau, Abby, 21, fel rhedwr brysluniau a rhedwr llawr ar ail gyfres Sex Education.

Gwnaeth gais am y rôl drwy gynllun hyfforddiant diwydiannau creadigol y Brifysgol, sy’n darparu lleoliadau a phrosiectau â thâl ag ystod o sefydliadau partner.

Gofynnwyd i Abby, sy’n hanu o Clevedon, Bryste ond sy’n gweithio’n aml yn ne Cymru, ddychwelyd ar ôl gwneud profiad gwaith ar gyfres gyntaf y ddrama gomedi boblogaidd, a ddarlledwyd ar Netflix am y tro cyntaf yn 2019.

Dywedodd: “Roedd diwrnod nodweddiadol ar y set yn golygu deffro am 4am, gyrru i’r brif set yng Nghaerllion, casglu’r darn o ffilm o’r diwrnod cynt a’i yrru i’r stiwdio olygu ar Oxford Street yng nghanol Llundain, yna dychwelyd y darn o ffilm i Gaerllion fel bod gan y tîm gerdyn cof gwag.

Abby Timms. USW graduate who helped with the making of Sex Education“Roedd yn waith caled a threuliais oriau lawer ar yr M4, ond roedd hefyd yn rôl amrywiol iawn, gan y byddwn yn casglu gwisgoedd neu offer ychwanegol ambell waith.  Yna, wedi i mi gyrraedd yn ôl ar y set tua 11am, byddai gennyf ddiwrnod llawn o’m blaen fel rhedwr torf, a oedd yn cynnwys edrych ar ôl yr actorion cefndir a gwneud yn siŵr eu bod yn lleoedd cywir ar gyfer ffilmio.”

Tua diwedd y ffilmio, cynigiwyd swydd lawn-amser i Abby fel rhedwr llawr, a oedd yn cynnwys edrych ar ôl aelodau’r cast a gwneud yn siwr fod gan y criw cynhyrchu bopeth yr oedd ei angen arnynt er mwyn i’r ffilmio fynd yn rhwydd.

“Dysgais gymaint yn ystod fy amser ar Sex Education,” dywedodd.

“Gwelais sut mae cymaint o adrannau gwahanol yn cydweithio â’i gilydd, a oedd yn help mawr i mi benderfynu lle hoffwn i fynd o ran fy ngyrfa.  Roedd yn brofiad rhyfeddol.”

Daeth cyfnod Abby ar y rhaglen â sawl cyfle gwaith arall, gan gynnwys  cyfnod ar y gyfres ddrama ffantasi, His Dark Materials, a gynhyrchwyd gan Bad Wolf ar gyfer BBC / HBO.

Ychwanegodd: “Mae Caerdydd yn ganolfan wych ar gyfer y cyfryngau a theledu, a dyna oedd un o’r pethau mwyaf a’m denodd i Brifysgol De Cymru.  Mae fy mhenderfyniad i astudio yma wedi bod yn werth chweil, gan i mi fod yn ddigon ffodus i sicrhau gwaith parhaus ers i mi raddio, a dwi wedi creu cymaint o gysylltiadau da yn y diwydiant.”

 

Emily Barker

Nid oes llawer o swyddi sy’n cynnwys gwneud darluniau o’r rhannau preifat o gyrff pobl a gweld y delweddau hynny ar y teledu.  Na lle’r ydych chi’n ‘ddwbl llawysgrifen’ ar gyfer un o sêr enwog Hollywood a’r teledu.

Ond mae’r rhain yn ddwy her yn unig y gwnaeth y graddedig o Brifysgol De Cymru (PDC), Emily Barker, eu hwynebu wrth ymgymryd â’i swydd gyntaf ar ôl astudio – wrth weithio ar ail gyfres y gyfres Netflix boblogaidd, Sex Education, a ffilmiwyd yn ne Cymru.

Astudiodd y cyn ddisgybl o Ysgol Gyfun Radur, Emily, 25 o Dongwynlais, Dylunio Setiau Teledu a Ffilm yn PDC, gan raddio’r haf diwethaf.  Ond nid oedd y llwybr i fywyd y brifysgol yn un draddodiadol; roedd yn rhywbeth yr ymgymerodd ag ef ar ôl sylweddoli nad oedd ei dewis gyrfa gwreiddiol yn gweddu iddi.Emily Barker. USW graduate who helped with the making of Sex Education

“Roeddwn i eisiau gwneud rhywbeth creadigol, ac ymgymerais â diploma mewn celf a dylunio yng Ngholeg y Cymoedd yn Nantgarw, ond nid oeddwn yn meddwl fy mod yn gallu ennill bywoliaeth o gelf,” dywedodd Emily.

“Mae’n ymddangos yn hurt erbyn hyn, ond roeddwn i’n meddwl bod rhaid i mi ddod o hyd i ‘swydd go iawn’, felly disgynnais i’r gyfraith a chael swydd fel paragyfreithiwr yn astudio trosglwyddebu.  Am dair blynedd, roeddwn i’n credu mai dyna oedd y llwybr i mi.

“Ond ar ôl i gydweithiwr, a oedd wedi mynd i’r cyfeiriad arall ac wedi symud o deledu i’r gyfraith, y dylwn i ddilyn yr hyn dwi’n teimlo angerdd tuag ato, edrychais ar-lein i weld beth oedd ar gael, a phenderfynais roi’r gorau i’r gyfraith, a dechrau o’r fan honno.”

Trwy ymgymryd â’r radd mewn Dylunio Setiau Teledu a Ffilm, dysgodd Emily yr holl sgiliau yr oedd eu hangen arni i gael swydd yn ei sector dewisol, a chynigiwyd swydd iddo ar ôl i un o’i thiwtoriaid yn PDC dynnu ei sylw at y cynhyrchiad Netflix.

“Rhoddodd y darlithydd gyfeiriad e-bost i’r myfyrwyr anfon CVau ato.  Cafodd bump ohonom gyfweliad, a chefais y swydd o’r fan honno,” dywedodd Emily.

“Cefais fy nghyfweld gan y dylunydd cynhyrchu, Samantha Harley, a’r cyfarwyddwr celf goruchwyliol, Samantha Jay Cliff, a dangosais fy mhortffolio iddynt ag enghreifftiau o’m gwaith, gan ddangos y sgiliau roeddwn wedi’u datblygu yn y brifysgol.  Gweithiais ar y gyfres am chwe mis, gan orffen ym mis Medi y llynedd.

“Roedd yn gyflwyniad gwych i’r sector.  Dechreuais fel hyfforddai yn yr adran gelf, gan helpu pawn yn yr adran gelf, gwneud arolygon, drafftio, graffeg a gwneud modelau, gan ddefnyddio’r holl sgiliau roeddwn wedi’u dysgu yn y brifysgol.”

Un o’r rhannau mwyaf syfrdanol o rôl Emily oedd cyfrannu at y creadau ‘aeddfed’ sydd wedi’u cynnwys yn Sex Education – wedi’r cwbl, mae gan y rhaglen dystysgrif 18 oed – a oedd yn cynnwys darlunio rhannau preifat o’r corff. 

“Roedd fy rôl yn cynnwys pethau fel darlunio a pheintio rhannau o’r corff – sef rhywbeth doeddwn i erioed yn disgwyl ei wneud fel rhan o’m swydd gyntaf mewn teledu – gan fod un o’r prif gymeriadau, sy’n cael ei chwarae gan Gillian Anderson, yn therapydd rhyw, ac mae llawer o’r addurniadau yn ei thŷ wedi’u seilio ar rannau penodol o’r corff – roeddwn i hefyd yn darlunio setiau, yn gwneud celfi ac yn gosod setiau.

“Roedd hefyd yn gyfle gwych i mi ddatblygu fy sgiliau peintio.  Nid oeddwn wedi cael cyfle i wneud hynny ers i mi adael coleg.

“Roeddwn i hefyd yn ‘ddwbl llawysgrifen’ Gillian Anderson – sy’n chwarae Jean.  Mae ganddi lyfr nodiadau yn y gyfres, ac roedd rhaid i mi ei lenwi â phroblemau annifyr roedd y myfyrwyr yn siarad amdanynt â hi yn ystod eu sesiynau.  Roedd unrhyw beth a welwch ar y sgrin yn ei llawysgrifen hi wedi’i ysgrifennu gennyf i, mewn gwirionedd, yn copïo llawysgrifen Gillian.” 

Manteisiwyd ar sgiliau Emily i lunio darluniau y gellid eu defnyddio wrth i’r tîm adeiladu wneud celfi sy’n ganolog i’r stori hefyd.  

“Ar fy niwrnod cyntaf ar Sex Education, rhoddwyd lluniad technegol i mi ei wneud, sef blwch Jean, lle byddai pobl yn cofnodi ac yn rhoi eu problemau rhywiol.  Nid oeddwn erioed wedi darlunio rhywbeth a wnaed yn gelficyn, felly roedd hynny’n rhyfeddol.”

Gallai cymryd rhan mewn cyfres â phroffil mor uchel fod yn brofiad digon llethol i rywun sydd newydd ddechrau ar ei yrfa, ond nid oedd yr her yn ormod i Emily, a chydiodd ynddi â’i dwy law.

“Roedd cymaint o adegau sy’n sefyll allan.  Dwi wedi gweithio â thîm arbennig o bobl, a dwi’n teimlo fy mod wedi dioddef torcalon wrth adael y bobl ar y rhaglen,” esboniodd.  “Y cydweithio gwych rhwng cymaint o wahanol bobl a wnaeth i’r gyfres edrych a theimlo fel y mae.

“Mae’r actorion i gyd yn hyfryd a threuliais amser â nhw y tu allan i’r gwaith hefyd, a oedd yn ‘lysh’.”

Wrth edrych tua’r dyfodol, mae Emily eisoes wedi dod o hyd i fwy o waith.

“Ar fy niwrnod olaf ar Sex Ed, cefais gynnig cyfle arall am swydd ar gyfres o’r enw Brave New Work ac, o’r fan honno, dwi’n gobeithio bydd y gwaith yn parhau i ddod,” dywedodd.

O ran manteision astudio yn PDC, mae Emily yn awyddus i weld mwy o bobl yn ei dilyn.

“Dwi wedi defnyddio popeth a ddysgais yn y brifysgol mewn bywyd go iawn, hyd yn hyn.  Mae’r holl sgiliau a ddysgais wedi fy ngalluogi i fod yn hyderus yn fy ngallu, ac ni fyddai’r gallu hwnnw gennyf pe na fyddwn wedi mynd i’r brifysgol,” esboniodd.

“Dwi’n credu y dylech ddilyn yr hyn rydych yn teimlo angerdd tuag ato, a cheisio peidio â phoeni gormod am y dyfodol.  Os ydych yn uchelgeisiol ac yn angerddol tuag at fyd hudol teledu/ffilm, byddwn yn creu gyrfa i chi’ch hun.”