Creu gwaith celf i gwella lles cleifion a staff ysbytai Gwent

Kelly Havard Jones - If This Uniform Could Speak_web.jpg

Mae grŵp o fyfyrwyr Celf Greadigol a Therapiwtig ym Mhrifysgol De Cymru wedi creu cyfres o waith celf pwrpasol mewn cydweithrediad ag ysbytai lleol.

Nod y prosiect yw helpu i wella lles cleifion a staff yn Ysbyty Nevill Hall yn y Fenni ac Ysbyty Athrofaol y Faenor yng Nghwmbrân, trwy greu celf sy'n ymlacio, yn tynnu sylw neu'n dechrau sgwrs.

Bellach yn ei bumed flwyddyn, mae'r prosiect wedi gweld PDC yn gweithio mewn partneriaeth â Gwent Arts in Health (GARTH), elusen iechyd a lles sy'n cyflwyno rhaglen greadigol mewn gofal iechyd a lleoliadau cymunedol ledled Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan.

CTA artwork hospital corridor.jpgWrth ymateb i’r thema ‘Twf’, mae’r gwaith celf a gynhyrchwyd gan fyfyrwyr yr ail flwyddyn yn cael ei arddangos yn Ysbyty Nevill Hall.

Mae'n archwilio'r berthynas rhwng gofal iechyd a'r byd naturiol - priodweddau meddyginiaethol planhigion, a sut y gall amgylcheddau naturiol ddarparu lle i wella a lles.

Mae gwaith myfyrwyr blaenorol wedi disgleirio coridorau Ysbyty St Woolos yng Nghasnewydd

Cafodd arddangosfa'r llynedd ei rhwystro gan bandemig Covid-19, ac felly mae’r myfyrwyr sydd yn eu blwyddyn olaf ar hyn o bryd yn gweld eu gwaith yn cael ei arddangos yn Nevill Hall.

Dywedodd Sarah Goodey, Rheolwr Datblygu Celfyddydau GARTH: “Rydyn ni wedi mwynhau ac wedi elwa o weithio gyda myfyrwyr Celf Greadigol a Therapiwtig Blwyddyn 2 PDC dros y pum mlynedd diwethaf. Mae'r gwaith celf yn Ysbyty St Woolos yn parhau i wella'r coridorau ar gyfer cleifion a staff, ac mae'r gwaith sy'n cael ei arddangos yn Ysbyty Nevill Hall ac Ysbyty Athrofaol y Faenor yn dod â syniadau a chreadigrwydd newydd i'n gofodau clinigol. Mae myfyrwyr wedi ymgorffori gwybodaeth a syniadau gan staff yn eu gwaith, sy'n ffordd wych o estyn allan i'n cymunedau ysbyty.”

Comisiynwyd PDC hefyd gan Studio Response, cwmni sy'n curadu celf ar gyfer lleoedd cyhoeddus, ar gyfer prosiect dwy flynedd i gynhyrchu gwaith celf ar gyfer Ysbyty Athrofaol y Faenor, canolfan gofal arbenigol a gofal critigol newydd i Went.

Dewiswyd tri myfyriwr o bob blwyddyn gan Studio Response i ddatblygu gwaith ar gyfer yr ysbyty newydd - Kelly Havard Jones, Bryony Crabbe, Chloe Withers, Sue Hosler, Lowri Field a Louise Westgarth. Dyfarnwyd comisiwn cyfranogol i Anna Billes hefyd, a oedd yn golygu ei bod yn cynnal sesiwn gyda chleifion ifanc, gan archwilio priodweddau hwyliog ac iachâd cerddoriaeth a chelf gyda'i gilydd.

Bellach, arddangosir y chwe gwaith celf a ddewiswyd yn y coridor sy'n arwain at yr uned gofal critigol yn Ysbyty Athrofaol y Faenor, sy'n cynnwys theatrau llawdriniaethau, ystafelloedd gwely, ystafelloedd perthnasau, ystafelloedd cwnsela ac ystafelloedd staff, ac fe’u croesawyd yn fawr gan gleifion, staff ac ymwelwyr.

Ychwanegodd Emma Price, Sylfaenydd a Chyd-Gyfarwyddwr Studio Response: “Mae wedi bod yn fraint enfawr i Studio Response ymgysylltu’n ddiffuant â myfyrwyr mewn ffordd ystyrlon a chyfrannu’n rhannol at eu taith addysgol mewn celf, iechyd a lles.  Ein nod oedd darparu persbectif proffesiynol ar gydrannau beirniadol a churadurol gweithio mewn amgylcheddau gofal iechyd a dyfarnu cyfle i saith artist arddangos eu gwaith yn barhaol yn Ysbyty Athrofaol y Faenor.

“Gwnaeth gallu’r myfyrwyr argraff fawr arnom trwy gydol eu haseiniad i roi llais i’r di-lais ac i drawsnewid eu hymgysylltiad â’r sector gofal iechyd yn gyfres o weithiau gweledol.  Mae eu gweithiau celf eisoes wedi derbyn clod eang gan staff, cleifion ac ymwelwyr ag Ysbyty Athrofaol y Faenor.  Mae staff yn benodol wedi mynegi eu gwerthfawrogiad o weithiau celf sy'n tynnu sylw at y gwaith maen nhw'n ei wneud a gwaith y GIG yn gyffredinol.”

Roedd Sue Hosler yn un o'r myfyrwyr a gymerodd ran yn y prosiect, ac erbyn hyn mae ei gwaith yn cael ei arddangos yn Ysbyty Athrofaol y Faenor.

Meddai: “Fe wnaeth y prosiect hwn fy helpu i werthfawrogi bod synergedd naturiol rhwng celf a meddygaeth, yn enwedig o ran hapusrwydd a lles.  Fe wnaeth y ffocws ar natur a'r byd naturiol agor cyfle creadigol ymhell y tu hwnt i ddim ond defnyddio celf i addurno'r waliau.

“Esblygodd fy nghyfres o waith celf, o’r enw ‘I Know I Am Safe Here’ allan o weithdai celf a fynychwyd gan gleifion ysbyty hŷn â nam gwybyddol.  Roedd defnyddio natur a blodau i adeiladu ymdeimlad o dawelwch mewn gofod creadigol cydweithredol yn adferol iawn, a nododd y cyfranogwyr nid yn unig eu bod wedi cael amser pleserus, ond eu bod hefyd yn teimlo gwelliannau sylweddol yn eu lles.

“Rwy’n teimlo’n falch iawn bod y gwaith celf hwn bellach yn cael ei arddangos yn Ysbyty Athrofaol y Faenor, yn enwedig gan ei fod yn adlewyrchu creadigrwydd cleifion yr ysbyty a wnaeth gelf gyda mi. Rwyf wedi gweld o lygad y ffynnon y gall celf wneud gwahaniaeth go iawn yn unrhyw le, gan gynnig cyfle cyffrous, heriol a chynhwysol i bawb chwarae rhan weithredol yn y gwaith o wella eu lles eu hunain."

Ychwanegodd Heloise Godfrey-Talbot, Darlithydd mewn Astudiaethau Creadigol a Therapiwtig yn PDC: “Mae yna sylfaen dystiolaeth gref a chynyddol sy’n dangos y gall celf mewn ysbytai gael effaith fuddiol ar les ymwelwyr a staff ysbytai.

“Mae wedi bod yn hyfryd gweld y ffordd y mae ein Prosiectau Celfyddydau mewn Iechyd blynyddol gyda Gwent Arts in Health, Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan a Studio Response wedi cyfrannu at hyn.  Yn y prosiect mae myfyrwyr yn dysgu creu celf sy'n darparu ymyriad i'w groesawu, gofod myfyriol tawel neu bwynt sgwrsio diddorol.  Trwy weithio ar friff bywyd go iawn a chael cyfle i ddysgu gan wahanol weithwyr proffesiynol y Celfyddydau mewn Iechyd, rwyf wedi gweld y myfyrwyr yn dod yn fwy hyderus, angerddol a phroffesiynol.

“I'r rhan fwyaf o fyfyrwyr, dyma eu cyfle arddangos cyntaf, ac mae'n rhywbeth y gallant ei ychwanegu at eu CV a'u gwefannau proffesiynol - y maent yn eu hadeiladu yn eu blwyddyn olaf - cyn graddio.  Mae yna ymdeimlad clir hefyd ymhlith y myfyrwyr bod gweithio gyda gweithwyr proffesiynol y celfyddydau fel Sarah Goodey ac Emma Price yn dadseilio myth Comisiynydd y Celfyddydau neu Guradur fel ‘y tu hwnt i gyrraedd’.  Maent yn teimlo ar ôl cwblhau'r prosiect bod ganddynt yr hyder i gynnal y rhwydweithiau proffesiynol y maent wedi'u gwneud a hyd yn oed yn cysylltu'n rhagweithiol â chomisiynwyr newydd.

“Ar gyfer y myfyrwyr hynny a enillodd y comisiwn, byddant yn cael y budd pellach o fynychu digwyddiad agoriadol a chyfleoedd hyrwyddo eraill unwaith y bydd cyfyngiadau Covid yn caniatáu.”




#mental health #creative and therapeutic arts #wellbeing