Genomeg - Cymaint mwy na chlefydau prin

Emma_Tonkin.jpg

Dr Emma Tonkin


Penodwyd yr Athro Cyswllt Emma Tonkin, Prifysgol De Cymru (PDC) yn Arweinydd Academaidd yn nhîm cyflwyno'r prosiect ar gyfer y Prosiect Cenedlaethol Trawsnewid Genomeg Nyrsio a Bydwreigiaeth, a ariennir gan GIG Lloegr a Gwella'r GIG.

Gan weithio ar y cyd â phob un o saith Cynghrair Gwasanaeth Meddygaeth Genomeg y GIG (GMS), arweinir a chydlynir cyflenwi’r prosiect gan Gynghrair GMS GIG Gogledd-ddwyrain Lloegr a Swydd Efrog.  Bydd y prosiect yn gweithredu offer y mae Dr Tonkin a chydweithredwyr rhyngwladol, yn y Gynghrair Nyrsio Genomeg Fyd-eang (G2NA), wedi'u datblygu a'u cyhoeddi.

Mae Genomeg yn faes sy'n darparu tystiolaeth i wella gofal iechyd o'r rhagdybiaeth i ddiwedd oes ac yn darparu cyfleoedd i wasanaethau iechyd symud o fodel ymyrraeth i un sy'n canolbwyntio ar ragfynegiad ac atal.

Dywedodd Dr Tonkin: “Rwy’n falch iawn o gyfrannu at y prosiect hwn.  I'r mwyafrif o nyrsys a bydwragedd, nid yw genomeg fel arfer wedi bod yn rhan o'u rôl.  Fodd bynnag, mae datblygiadau mewn technoleg a chymwysiadau clinigol yn golygu eu bod yn chwarae rhan gynyddol o ran darparu gofal sy'n defnyddio profion a gwybodaeth genomeg.

“Gall profi genom unigolyn (eu DNA) lywio eu gofal. Er enghraifft, gall rhaglenni sgrinio nodi'r rhai sydd mewn mwy o berygl o ganserau penodol neu gyflyrau cardiaidd a gall defnyddio dilyniant genom cyfan ddarparu diagnosisau cynnar ar gyfer babanod newydd-anedig sy’n sâl.

“Ar draws y DU gyfan mae cydnabyddiaeth o ba mor bwysig yw genomeg i wella iechyd y boblogaeth a dyma pam y sefydlwyd prosiectau trawsnewid Gwella’r GIG Lloegr a'r GIG.

“Bydd llawer o weithgareddau (gan gynnwys cymryd a chofnodi hanes teulu, cynnig profion, cefnogi gwneud penderfyniadau, dychwelyd canlyniadau, a helpu unigolion a theuluoedd i ddeall ystyr y canlyniadau iddyn nhw), yn digwydd mewn gofal prif ffrwd. O ganlyniad, mae'n debygol y bydd modelau newydd o ddarparu gwasanaethau, gall ffiniau rôl newid, ac mae angen i nyrsys a bydwragedd presennol ac yn y dyfodol i gyd ddatblygu'r wybodaeth a'r sgiliau cywir i gyflawni hyn.

“Bydd y prosiect trawsnewid cenedlaethol yn ein galluogi i ddeall yn well lle mae genomeg ar hyn o bryd yn rhan o ymarfer nyrsio a bydwreigiaeth a beth yw'r bylchau.  Bydd hyn yn ein helpu i gynllunio ar gyfer y dyfodol i sicrhau bod y gweithlu wedi'u paratoi'n briodol a bod gwasanaethau o ansawdd uchel yn hygyrch i bawb ledled y wlad."