Steph yn dod â hanes cerddorol byrlymus Pontypridd yn fyw mewn llyfr newydd

When Ponty Rocked book cover.jpg

Mae gweithiwr Cymorth Myfyrwyr ym Mhrifysgol De Cymru (PDC) Steph McNicholas wedi defnyddio cyfnodau cloi Covid-19 i ysgrifennu llyfr ar hanes cerddorol bywiog Pontypridd.

Mae Steph, cyn ohebydd papur newydd, wedi bod yn ffan  cerddoriaeth erioed.  Mae hi bellach wedi troi ei hangerdd yn llyfr o’r enw When Ponty Rocked!

Mae’r llyfr ar gael i’w brynu yn A Strings Guitars, ARTtic bookshop a Martha’s Homestore, i gyd yn Nhrefforest, yn ogystal ag o GTFM, gorsaf radio gymunedol Rhondda Cynon Taff. Bydd £ 1 o bob gwerthiant ar-lein o'r llyfr yn cael ei roi i GTFM, sy'n elusen gofrestredig.

Mae'n canolbwyntio ar straeon cerddorion a bandiau a ffrwydrodd ar sîn gerddoriaeth Pontypridd yn ystod y 1950au, y 60au a'r 70au, ac mae'n llawn straeon difyr wedi eu casglu o gyfweliadau Steph â’r perfformwyr eu hunain.

Steph McNicholas.jpgCyhoeddwyd llyfr cyntaf Steph, Town and Country Girl, yn 2018 ac mae'n adlewyrchu ei chyfnod yn newyddiadurwraig gyda’r wasg gerddoriaeth yn Llundain.

Ar ôl dechrau ei gyrfa ysgrifennu fel gohebydd newyddion lleol i'r Pontypridd & Llantrisant Observer, hyfforddodd Steph yn newyddiadurwraig yng Nghaerdydd, ac aeth yn ei blaen i weithio i bapurau newydd a chylchgronau, gan gynnwys y cylchgrawn  cerddoriaeth roc Raw, ar ddiwedd y 1980au a dechrau'r 90au.

"Mae'n debyg mai dyna oedd y cyfnod euraid olaf i'r wasg gerddoriaeth, cyn i'r rhyngrwyd ddod i'r amlwg," meddai Steph.

Roedd Steph yn gallu neilltuo llawer mwy o amser i'r llyfr yn ystod y cyfnodau cloi gan ei bod yn gweithio gartref, ac mae'n dweud ei bod wedi mwynhau pob munud o'r broses ysgrifennu.

"I ddechrau roeddwn i'n bwriadu ysgrifennu hanes Canolfan Gelf y Muni, ond wrth i fi ddechrau siarad â mwy o bobl, dyma’r cynnwys yn dechrau tyfu a thyfu.

"Ar ôl dechrau cyfweld â cherddorion yn bersonol, siaradais wedyn â llawer o bobl dros y ffôn a thrwy e-bost. Po fwyaf o gerddorion roeddwn i’n siarad â nhw, y mwyaf o gysylltiadau roeddwn i’n eu gwneud, ac fe gynyddodd fel caseg eira.

"Roedd llawer mwy o fandiau o gwmpas yn y 1960au nag oeddwn i wedi sylweddoli.  Yn ogystal â Tom Jones and The Senators, y grŵp roedd e’n perfformio gyda nhw cyn ei yrfa fel unawdydd - daeth The Strollers a The Sapphires at ei gilydd hefyd.

"Nhw oedd y tri phrif fand ar ddechrau’r degawd hwnnw, ond doedd dim cystadlu brwnt rhyngddyn nhw. Roedden nhw i gyd yn gyrru ymlaen yn dda iawn, ac yn arfer cerdded drwy'r dref yn chwilio am ferched!

"Roedd llawer o neuaddau dawns ym Mhonty, fel y Regent, lle roedd y gig roc a rôl cyntaf gyda’r Senators.  Roedd y Basement ar dop y dref, ac yng nghanol Taff Street [y brif stryd siopa] roedd gwesty o'r enw y New Inn. Roedd Neuadd Eglwys Sant Dyfrig, ger Campws Trefforest, arfer cael ei galw'n Patsy's, a byddai’r bandiau i gyd yn chwarae yno."

Yn naturiol, mae llawer o'r bobl sy'n ymddangos yn llyfr Steph yn eu 70au a'u 80au erbyn hyn, a oedd yn achosi ambell her o ran y cyfyngiadau symud a'r defnydd o dechnoleg.

"Dyw un gŵr bonheddig, y siaradais ag ef dros gyfnod o tua chwe mis, ddim yn defnyddio e-bost, felly roedd llawer o alwadau ffôn a llythyrau yn ôl ac ymlaen rhyngon ni.  Fe roddodd e ffotograffau gwych i fi hefyd, sy’n cael eu defnyddio yn y llyfr, yn ogystal â hen doriadau papur newydd.

"Rwy'n credu bod pobl wedi mwynhau'r broses o ddwyn eu harddegau i gof, ac rwy'n gobeithio y daw cynhesrwydd y cofio i'r amlwg yn yr hyn rwyf wedi'i ysgrifennu.

"Rwyf wedi gwneud ffrindiau oes drwy ysgrifennu'r llyfr.  Rwyf wedi casglu cymaint o gynnwys fel fy mod wedi gorfod ei rannu'n ddwy gyfrol, gyda'r un nesaf yn canolbwyntio ar y 1980au hyd heddiw. Rwy'n gobeithio y bydd honno'n cael ei chyhoeddi ddechrau'r flwyddyn nesaf."

Gweithiodd Steph yn agos â thîm Argraffu a Dylunio PDC i gael When Ponty Rocked! yn barod i’w gyhoeddi, am ei bod am iddo gael ei gynhyrchu mor lleol â phosibl.

"Rwyf wedi penderfynu hunan-gyhoeddi a sicrhau bod y llyfr ar gael mewn llawer o fannau’n lleol. Rwyf wir eisiau i bobl gael copi caled, a darn o hanes Ponty yn eu dwylo."