Helpu i wella canlyniadau i gleifion canser

CT scans

Gallai cleifion canser yn Ne Cymru gael diagnosis a thriniaeth yn gynt cyn bo hir, diolch i rôl Llywiwr Radioleg newydd sy’n cael ei chyflwyno o ganlyniad i ymchwil gan un o raddedigion Prifysgol De Cymru.

Sharon Donovan CTM health boardAstudiodd Sharon Donovan, Pennaeth Radiograffeg Dros Dro Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg (CTM), yr MSc mewn Rheoli Iechyd a Gwasanaethau Cyhoeddus yn PDC, a graddiodd yn 2021.

Fel rhan o’i hymchwil traethawd estynedig gradd Meistr, cyflwynodd Sharon achos ar gyfer Llywiwr Radioleg i cael ei gyflwyno o fewn y bwrdd iechyd.

Diolch i gyllid gan Gomisiwn Bevan, mae CTM bellach wedi creu’r rôl, a fydd wedi’i lleoli yn Ysbyty Tywysoges Cymru ym Mhen-y-bont ar Ogwr gyda’r nod o leihau’r oedi rhwng diagnosis a thriniaeth i gleifion canser – gan arwain at gyfraddau goroesi uwch.

Mae’r Llywiwr Radioleg yn ganllaw bugeiliol i gleifion canser, o’r eiliad y cânt ddiagnosis, drwy gydol yr holl brofion diagnostig sydd eu hangen arnynt, nes iddynt gyrraedd cam triniaeth eu gofal.

Maent wrth law i helpu i gyfieithu termau meddygol ac egluro camau nesaf triniaeth claf; cymryd rhan mewn cyfarfodydd tîm amlddisgyblaethol a chysylltu â'r tîm cyfan a fydd yn helpu i symud y claf drwy'r llwybr.

Dywedodd Sharon: “Rwy’n angerddol iawn am gynorthwyo cleifion canser drwy’r system cyn gynted â phosibl, yn enwedig gan fod diagnosis cynnar i’r claf yn cynyddu’n fawr eu siawns o oroesi. Gall taith ddiagnostig claf fod yn ddatgymalog. Er enghraifft, efallai y bydd angen gwahanol sganiau ar glaf i gyrraedd diagnosis, a allai olygu ei fod yn dod i’r ysbyty ar ddiwrnodau gwahanol, hyd yn oed wythnosau aros rhwng apwyntiadau, gan ohirio eu triniaeth.”

Mae Sharon yn gobeithio, yn y dyfodol, y gallai’r manteision a ddangosir o rôl Llywiwr gael eu mabwysiadu a’u cyflwyno fesul cam i ysbytai eraill yn ardal Cwm Taf Morgannwg, ac o bosibl i fyrddau iechyd eraill yng Nghymru, ar draws ystod o ddisgyblaethau meddygol. Mae rolau llywio eisoes wedi bod yn llwyddiannus mewn gwledydd fel yr Unol Daleithiau a'r Almaen, gyda rolau tebyg, mwy clerigol yn cael eu treialu mewn rhannau o Loegr.

Sarah Maund and Louisa Edwards-Brown CTM health boardMae Sarah Maund wedi ymgymryd â’r rôl newydd yn Ysbyty Tywysoges Cymru, ochr yn ochr â Louisa Edwards-Brown sy’n arwain y prosiect gan weithio gyda Chomisiwn Bevan.

Dywedodd Sarah: “Rwyf wrth fy modd i ddechrau fy rôl newydd fel Llywiwr Canser Radioleg. Fel Radiograffydd gyda 18 mlynedd o brofiad yn gweithio gyda thîm gwych, rwyf wedi darganfod mai un o rannau mwyaf gwerth chweil fy swydd yw gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i gleifion.

“Byddaf yn ymdrechu i wella taith y claf drwy’r llwybr diagnostig drwy archebu profion yn gynt, gyda’n gilydd a bod y pwynt cyswllt hwnnw rhwng y claf a’r timau clinigol.

"Rwy’n gobeithio y bydd y rôl yn llwyddiant mawr ac yn rhywbeth sy’n cael ei gyflwyno ar draws y Bwrdd Iechyd a thu hwnt yn y dyfodol.”