'Ionawr Feganaidd' – barn Dietegydd

Fruit and Veg .jpg

Mae 'Ionawr Feganaidd' yn her flynyddol boblogaidd yn y DU, sy'n gwahodd pobl i fod yn feganiaid ym mis Ionawr.

Mae Teresa Filipponi, Uwch Ddarlithydd mewn Maeth Dynol, yn Ddietegydd ac yn Ymarferydd Iechyd y Cyhoedd. Ym maes iechyd y cyhoedd y mae ei harbenigedd, yn benodol ym meysydd iechyd a maeth byd-eang, mamau a phlant.

Teresa Filipponi resized Beth yw eich barn am 'Ionawr Feganaidd'?

Rwy’n llysieuwr, ac yn llwyr gefnogi bwriad 'Ionawr Feganaidd' a'r cyfleoedd y mae'n eu cynnig i  godi ymwybyddiaeth.  Ond yn hytrach na gwneud newidiadau mawr am fis ac yna dychwelyd i'r arfer, byddwn i’n annog pobl i ystyried symud yn raddol tuag at ddiet mwy cynaliadwy.

Rydyn ni i gyd yn ailgylchu ac ailddefnyddio, ond mae addasu’ch diet i fwyta mwy o brotein o fwydydd nad ydyn nhw’n tarddu o anifeiliaid yr un mor bwysig i'r amgylchedd.

 

Pam mae bwyta cig yn wael i'r amgylchedd?

Gwnaed astudiaeth yn ddiweddar yn asesu effaith nifer o fwydydd cyffredin ar ddefnydd tir, allyriadau sy’n achosi newid hinsawdd, a llygredd dŵr ac aer. Gwnaeth yr astudiaeth ganfod mai cael gwared ar brotein anifeiliaid yw'r ffordd fwyaf effeithiol o leihau'r effaith ar nwyon tŷ gwydr, a llygredd dŵr ac aer, yn ogystal â defnydd tir a dŵr.

 

Ydy’r newid hwn tuag at ddiet mwy cynaliadwy yn ddrud?

Nac ydy’n sicr. Does dim angen i chi brynu cynhyrchion fegan ffansi sy’n cael eu marchnata'n helaeth. Gall newidiadau bach, fel bwyta ffa neu gorbys yn lle cig, a mwy o ffrwythau a llysiau lleol yn eu tymor, wneud gwahaniaeth mawr i'ch iechyd, heb ychwanegu cost.

 

Pa gynghorion gallwch chi eu rhannu gyda ni?

Os nad ydych chi eisoes yn gwneud, gallech chi roi cynnig ar goginio 'prydau cyfan' yn amlach, yn hytrach na phethau sydd wedi eu rhagbaratoi. Rydyn ni’n gallu syrthio i’r un hen rigolau undonog wrth fwyta – felly gallech roi cynnig ar rysáit newydd unwaith yr wythnos?

Fel y soniais, gallech chi ddefnyddio ffa neu gorbys yn lle cig mewn ambell rysáit. Mae modd prynu’r rhain yn amrwd neu wedi'u coginio (mewn tuniau). Maen nhw’n rhad, ac yn gweithio'n dda mewn cawl, salad, neu brydau wedi'u ffrio'n sydyn. Mae ffa’n ffynhonnell dda o brotein ond yn isel iawn mewn braster, yn uchel mewn ffibr, ac yn isel eu cost, ac felly’n helpu'r amgylchedd a’ch poced!

Rwy'n gwybod nad yw pawb yn hoffi ffa a chorbys, ond y syniad yw symud yn raddol iawn i ffwrdd o gig, yn enwedig cig wedi'i brosesu.

 

Os ydych chi'n cael gwared ar gig o'ch diet, ddylech chi geisio gwneud iawn am hynny mewn mannau eraill?

Nid ceisio annog pobl i gael gwared ar gig ydw i, ond ei hepgor o ambell bryd.

Mae’n gwestiwn anodd ei ateb oherwydd bod diet pawb yn wahanol. Os oes gennych ddiet amrywiol, fydd lleihau cig ddim yn cael effaith negyddol. Gallech fwyta llysiau gwyrdd deiliog i gadw lefelau haearn yn iawn, a bwydydd llawn fitamin C fel ffrwythau sitrws i helpu i amsugno’r haearn.

Mae canllaw 'Bwyta'n Dda' Llywodraeth Cymru’n ddefnyddiol. Mae'n annog bwyta pum dogn o ffrwythau a llysiau'r dydd, bwyta pysgod cynaliadwy a charbohydradau cymhleth, a llai o gig coch a chig wedi'i brosesu.