Mae Seicolegwyr PDC yn trafod pryderon tai cenedlaethol

housing resized

Mae seicolegwyr ym Mhrifysgol De Cymru (PDC) wedi sefydlu ‘Canolfan Ragoriaeth Tai ac Iechyd’ i fynd i’r afael â’r galw cynyddol am ymchwil i effaith tai ar iechyd yng Nghymru.

Wedi'i hariannu gan gronfa Cyfnewid Gwybodaeth ac Arloesi (KEIF), mae'r Ganolfan hefyd yn ceisio mynd i'r afael â'r angen am gydweithio mwy effeithiol ar draws y sector. Bydd yn dod â rhwydwaith trawsddisgyblaethol, aml-randdeiliaid ynghyd i archwilio tai ac iechyd ar y cyd o safbwynt seicolegol ar draws polisi, ymchwil ac ymarfer.

Ym mis Tachwedd, cynhaliodd y Ganolfan ddigwyddiad consensws gydag unigolion allweddol o ymarfer, y byd academaidd, y llywodraeth, sefydliadau statudol a’r trydydd sector i osod blaenoriaethau ymchwil ar gyfer Cymru.

Yn y rownd gyntaf o drafodaethau nodwyd 111 o flaenoriaethau ymchwil, y pleidleisiwyd arnynt wedyn a’u cyfyngu i bum blaenoriaeth:

  1. Deall y rhwystrau a'r hwyluswyr ar gyfer galluogi tai a chymunedau i gefnogi pobl i ffynnu
  2. Dangos a mesur tai fel prif yrrwr anghydraddoldebau iechyd (gwerth y cartref – cost, iechyd a lles)
  3. Heriau a chyfleoedd ym maes Deallusrwydd Artiffisial a thechnoleg – strategaethau cyfathrebu, beth sy'n gweithio, i bwy, pryd i'w gweithredu. Effaith ar les?
  4. Rhoi meddylfryd systemau ar waith i adnabod ffyrdd o hwyluso newid – creu lle i'r unigolyn yn y system.
  5. Anghenion iechyd corfforol (yn awr ac yn y dyfodol) a chyfateb hynny i'r stoc dai

Dywedodd Dr Dan Bowers, Pennaeth Seicoleg: “Ein camau nesaf yw datblygu cynllun gweithredu ymchwil, cynnal ymchwil pellach gyda defnyddwyr gwasanaethau a chymunedau, a gwneud cais am gyllid i gynnal y pum blaenoriaeth a nodwyd.

“Hoffem ddiolch i bawb a fynychodd y digwyddiad consensws. Diolch hefyd i Linc Cymru am gyd-ariannu’r digwyddiad ac am roi o’u hamser, eu harbenigedd, a’u hystyriaeth wrth baratoi a chyflwyno’r digwyddiad.”

Dywedodd Dr Gareth Morgan, Rheolwr Partneriaethau Strategol Bwrdd Iechyd Hywel Dda: “Mae tai yn ffactor mawr ar gyfer lles unigolion a’r pwysau ar wasanaethau gofal iechyd. Trwy ddull partneriaeth, gallwn ddatblygu atebion i hyn sy’n seiliedig ar ymchwil o ansawdd uchel a fydd yn darparu sylfaen o dystiolaeth ar gyfer gwneud penderfyniadau gwybodus.

“Mae gan y gwaith, y mae PDC yn ei wneud, botensial i wneud gwahaniaeth sylweddol ac effeithio’n gadarnhaol ar draws Cymru yn ogystal ag yn rhyngwladol.”

Dywedodd Beth Underwood, Rheolwr Rhaglen Arloesi Tai ac Iechyd, Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg: “Yng Nghynghrair Tai Iach Cwm Taf Morgannwg, mae gennym ni genhadaeth i wella iechyd a lles pobl a’u cartrefi. Rydym am gefnogi cymunedau i ffynnu.

“Mae gallu gweithio gydag eraill sydd eisiau cyflawni’r un nod, a deall sut a ble rydym yn gwneud gwahaniaeth go iawn, yn hanfodol i ddeall gwerth ein gwaith iechyd a thai yng Nghwm Taf Morgannwg. Mae gweithio’n agos gyda Phrifysgol De Cymru hefyd yn rhoi’r cyfle i fod wrth wraidd gwaith cynyddol o ymchwil a thystiolaeth ynghylch effaith y cartref ar iechyd unigolyn.”