Mae ymchwil Prifysgol De Cymru (PDC) wedi cynyddu ymwybyddiaeth o Niwed i’r Ymennydd sy’n Gysylltiedig ag Alcohol (ARBD) yn y DU ac yn rhyngwladol, gyda llywodraethau a chyrff proffesiynol yn elwa o’r canfyddiadau.

Mae ARBD yn gyflwr nad yw'n cael ei gydnabod yn ddigonol ond y gellir ei drin, a all achosi problemau corfforol a meddyliol. Er gwaethaf hyn, ychydig o ddioddefwyr sy'n cael diagnosis - oherwydd diffyg tystiolaeth ddibynadwy o gyffredinrwydd ARBD, diffyg ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o'r cyflwr, ac ymagwedd anghyson at driniaeth oherwydd absenoldeb model triniaeth ddigonol.

Rhoddodd Llywodraeth Cymru flaenoriaeth i fater camddefnyddio alcohol ac, yn 2014, nododd Iechyd Cyhoeddus Cymru fod angen mynd i’r afael â diffyg tystiolaeth a dealltwriaeth o’r cyflwr.

Ers 2015, mae'r Grŵp Ymchwil Caethiwed ym Mhrifysgol De Cymru wedi bod yn ymchwilio i ffyrdd o wella'r broses o adnabod, asesu a thrin y cyflwr.

Mae’r gwaith wedi tanategu argymhellion yn Fframwaith Trin Camddefnyddio Sylweddau  (SMTF) Llywodraeth Cymru, a ysgrifennwyd ar y cyd gan ymchwilwyr PDC, ac a ddefnyddiwyd ers hynny i gefnogi datblygiad SMTF ar gyfer y DU cyfan.

Mae’r ymchwil hefyd wedi’i chymeradwyo gan Goleg Brenhinol y Seiciatryddion yng Nghymru ac wedi dylanwadu ar ymarfer proffesiynol a hyfforddiant ymwybyddiaeth staff o ARBD yn Pobl Group– sef y Gymdeithas Tai nid-er-elw fwyaf yng Nghymru, gan gyflogi 2000 o staff sy’n cefnogi 10,000 o unigolion, y mae llawer ohonynt mewn perygl o ARBD. O ganlyniad, mae’r rhan fwyaf o staff y Grŵp Pobl wedi adrodd am ymwybyddiaeth gynyddol o ARBD a hyder wrth gefnogi unigolion â’r cyflwr.

Dywedodd yr Athro Gareth Roderique-Davies, Athro Seicoleg yn PDC: “Pan fyddwch chi'n meddwl am y niwed corfforol a achosir gan alcohol, rydych chi'n dueddol o feddwl am niwed i'r iau ac nid niwed i'r ymennydd. Roedd yna gamddealltwriaeth cyffredinol mewn gwirionedd am y niwed i’r ymennydd a achosir gan ddefnyddio alcohol ac roedd diffyg tystiolaeth o’i gwmpas yng Nghymru.”

Dywedodd Huw Thomas, Rheolwr Ardal Gwasanaeth Camddefnyddio Sylweddau, Grŵp Pobl: “Mae’r pecyn dysgu wedi galluogi ein staff i fod yn fwy ymwybodol o arwyddion a symptomau niwed i’r ymennydd sy’n gysylltiedig ag alcohol.

“Mae staff bellach yn gallu cefnogi pobl i wella ar ôl niwed i’r ymennydd sy’n gysylltiedig ag alcohol, ond yn flaenorol roedd yn gyflwr yr oedd pobl yn credu nad oedd gwellhad ohono. Mae’r ymchwil y mae PDC wedi’i wneud wedi bod yn enfawr i effaith y bobl sy’n byw yn ein prosiectau.”

Dywedodd Oliver John, Rheolwr, Goleg Brenhinol y Seiciatryddion: “Rydym yn meddwl bod y cymhwysiad yn fyd-eang. Mae'n gyffrous iawn oherwydd y ffordd y mae'n cael ei gyflwyno, mae'n rhesymegol iawn, mae'n ymarferol iawn.

“Ond lle rydyn ni'n arbennig o awyddus yw bod hyn hefyd yn cael ei integreiddio i bolisi'r llywodraeth. Mae fframwaith trin y fasnach camddefnyddio sylweddau wedi’i ddatblygu, ac mae’r gwaith hwn wedi’i ymgorffori yn hwnnw fel prif argymhelliad.”

Ychwanegodd yr Athro Bev John, Athro Caethiwed a Seicoleg Iechyd yn PDC: “Yr hyn rydym yn ei wneud yw hwyluso pobl sydd fwyaf tebygol o ddod wyneb yn wyneb â rhywun a allai fod yn dioddef o ARBD ond heb gael diagnosis.

“I ni, mae’n wych bod ein hymchwil yn dylanwadu’n uniongyrchol ar bolisi Llywodraeth Cymru mewn perthynas â chamddefnyddio sylweddau yn gyffredinol ond ARBD yn benodol.”


Cyswllt