Rhaid i bob system gyfryngau lywio cystadleuaeth fyd-eang ac arloesi technolegol ar y naill law, a rheoleiddio cenedlaethol ac anghenion y cyhoedd ar y llaw arall. Mae cenhedloedd bach yn cael eu herio gan adnoddau cyfyngedig, mwy o gymdogion pwerus, a systemau llywodraethol aml-haen cymhleth fel yn y Gymru ddatganoledig.

Mae ymchwil yr Athro Ruth McElroy, a gynhaliwyd yng Nghanolfan y Cyfryngau a Diwylliant mewn Cenhedloedd Bach, wedi darparu tystiolaeth o fethiannau yng nghyfryngau’r DU a Chymru i adeiladu sffêr cyhoeddusdemocrataidd datganoledig digonol ar yr union bwynt pan fo gwledydd datganoledig wedi gweld eu pwerau deddfwriaethol yn tyfu. 

Mae’r eiriolaeth hon a arweinir gan ymchwil ar gyfer newid wedi helpu i drawsnewid y dirwedd cyfryngau yng Nghymru trwy lywio sefydlu Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu Senedd Cymru (CWLCC) sy’n darparu craffu democrataidd ar bolisi cyfryngau datganoledig.

Bu ymchwil ac argymhellion PDC hefyd yn sail i adolygiad Llywodraeth y DU o S4C, y darlledwr cyhoeddus iaith Gymraeg.  Arweiniodd at ddiwygiadau i gylch gwaith statudol S4C fel ei fod yn adlewyrchu’r oes ddigidol yn well ac yn gwasanaethu cynulleidfaoedd modern Cymraeg eu hiaith ledled y DU.

Mae arbenigedd y Ganolfan mewn systemau cynhyrchu sgrin wedi helpu i sicrhau buddsoddiad newydd mawr ar gyfer arloesi yn sector sgrin Cymru. Roedd ei ymchwil a’i gydweithrediadau diwydiant yn sail i greu Clwstwr – un o ddim ond wyth Clwstwr Creadigol yn y DU – sy’n trosoli £1 miliwn y flwyddyn o fuddsoddiad newydd ar gyfer ymchwil a datblygu yn niwydiannau sgrin Cymru ac sydd wedi cefnogi mwy na 60 o brosiectau ymchwil a datblygu diwydiant/AU. Mae ei ymgysylltiad â’r cyfryngau hefyd wedi gwella dealltwriaeth y cyhoedd o sut mae polisi’n siapio’r hyn a welwn ar y sgrin, tra’n cynnig cyngor gwybodus, yn seiliedig ar ymchwil i’r rheolydd, Ofcom.

Ffotograff: Tom Sparey, The Arborist

Cyswllt