Dyfarnodd ymchwilwyr £25k i ymchwilio i ddefnyddio dom gwartheg, glaswellt a mwd mewn adeiladau sy'n defnyddio ynni'n effeithlon

Grass energy efficient home

Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol De Cymru wedi derbyn grant gwerth £25k gan yr Academi Gwyddorau Meddygol i ymchwilio i ddefnyddio deunyddiau adeiladu a dyluniadau nad ydynt yn gonfensiynol mewn cartrefi sy'n defnyddio ynni'n effeithlon.


Bydd y prosiect blwyddyn hwn, sy'n rhan o gynllun Cronfa Ymchwil Heriau Byd-eang yr Academi, yn edrych ar botensial defnyddio deunyddiau adeiladu traddodiadol Ceniaidd megis dom gwartheg, makuti [dail palmwydden goco wedi'u sychu yn yr haul], bambŵ, glaswellt, mwd, calchfaen cwrel a chlai wedi'u calchynnu, fel deunyddiau adeiladu amgen. 



Concrit yw'r deunydd a ddefnyddir fwyaf aml yn y byd, gyda'r ôl-troed carbon yn cyfateb â hyn.  Er bod concrit yn addasadwy ac yn wydn, nid yw'n fioddiraddadwy nac yn ecogyfeillgar. Unwaith y bydd wedi dechrau cracio, neu fynd yn anwastad, mae angen ei chwalu a'i amnewid, neu ei orchuddio â rhagor o haenau o goncrit newydd. Mae gweithgynhyrchu sment yn cyfrannu 5 -10% o'r holl CO2 atmosfferig anthropogenig a gynhyrchir yn fyd-eang. 



Gan weithio'n agos gydag ymchwilwyr ym Mhrifysgol Embu yn Cenia, bydd yr astudiaeth yn edrych ar wella priodweddau ac apêl y deunyddiau traddodiadol hyn er mwyn gwella'r defnydd a wneir ohonynt. Bydd y prosiect yn rhannu canlyniadau gyda phrifysgolion yn Cenia a chymunedau lleol i helpu i greu adeiladau sy'n effeithlon o ran ynni ac sy'n garedig i'r amgylchedd.


Dywedodd y prif ymchwilydd John Kinuthia, Athro Arloesedd ac Ymgysylltiad mewn Peirianneg Sifil yn yr Ysgol Beirianneg, Cyfadran Cyfrifiadureg, Peirianneg a Gwyddoniaeth, a Phennaeth y Ganolfan Profi Uwch Ddeunyddiau (AMTeC) "Mae angen i ni edrych am ddewisiadau amgen yn lle concrit nad sy'n eco-gyfeillgar. Er iddo gael ei ddefnyddio ers cannoedd o flynyddoedd, mae'r deunyddiau traddodiadol hyn wedi cael eu neilltuo o blaid sment a choncrit, ac mae gan yr adeiladau sy'n deillio o hyn ôl-troed carbon uchel iawn sy'n cynnwys defnyddio llawer o ynni naill ai i gynhesu neu oeri'r adeilad.


"Mae gan y deunyddiau adeiladu hyn nad ydynt yn gonfensiynol, sy'n gweithio gyda'r amgylchedd ac nad ydynt yn ei ddifetha, y potensial i inswleiddio rhag colli gwres, naill ai o'r tu mewn neu du allan i adeilad.


"Mae wedi cael ei darganfod bod clai, er enghraifft, naill ai heb ddŵr neu pan gaiff ei gymysgu mewn â masglau reis neu dom gwartheg, yn wydn, thermo-wrthiannol a bod ganddynt gryfder cywasgol dichonadwy; mae gan eu defnydd y potensial i gael gwared ar yr angen am hyd at 50 y cant o sment Portland cyffredin. "