Un argyfwng, gwahanol effaith - Covid 19 a phobl ag anableddau dysgu

LD Nursing in Simulation Flat


Gwahanol Gychod

 

Ar ddechrau’r pandemig Covid-19, y farn gyffredin oedd nad yw'r firws yn gwahaniaethu - gall pawb gael eu heffeithio, ac mae pawb 'yn yr un cwch'. Fodd bynnag, mae wedi dod yn fwyfwy amlwg bod y firws yn cael effaith wahanol ar rai grwpiau mewn cymdeithas. Mae ymadrodd newydd wedi ymddangos ar y cyfryngau cymdeithasol sy'n awgrymu, er ein bod i gyd yn profi'r un 'storm', ein bod mewn gwahanol 'gychod'.  

 

Rwyf am ganolbwyntio ar y 'cychod' y mae llawer o bobl ag anableddau dysgu yn darganfod eu hunain ynddynt ar hyn o bryd. Mae'r ffaith eu bod nhw a'u teuluoedd yn derbyn cefnogaeth gan y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol wedi bod ar goll i raddau helaeth mewn sawl adroddiad yn y cyfryngau. Mae effaith Covid-19 arnynt wedi bod yn anweledig ar y cyfan ac eithrio i bobl ag anableddau dysgu, eu teuluoedd a'r rhai sy'n gweithio gyda nhw. 

 

Nid yw'n bosibl yma i drafod y nifer o ffyrdd y mae Covid-19 yn cael effaith ond amlygir cwpl o enghreifftiau. Mae tystiolaeth yn dangos bod pobl ag anableddau dysgu eisoes mewn mwy o berygl o farwolaethau cynamserol a rhai y gellir eu hosgoi ac mae pryderon ynghylch eu hiechyd a'u lles yng nghyd-destun Covid-19 felly’n dwysáu. Roedd hyn yn arbennig o wir pan gyhoeddwyd canllawiau cychwynnol NICE ynghylch gwneud penderfyniadau mewn perthynas â defnyddio peiriant anadlu.  

 

Rydym i gyd wedi gorfod dod i arfer â mwy o unigedd cymdeithasol ond efallai fod gan bobl ag anableddau dysgu rhwydweithiau cymdeithasol cyfyngedig eisoes, ac sydd wedi lleihau ymhellach gan y sefyllfa bresennol. Mae cyfres newydd o reolau ar gyfer ymgysylltu cymdeithasol wedi bod yn anodd ei haddasu iddynt i lawer o bobl ond dychmygwch sut sefyllfa yw hi i'r rhai sy'n cael anawsterau o ran deall a phrosesu gwybodaeth, ac sy'n dibynnu ar arferion cyfarwydd.    

 

Wrth i amser fynd heibio, bu mwy o ffocws ar sefyllfa pobl ag anableddau dysgu a gwnaed newidiadau i ystyried eu hanghenion. Er enghraifft, mae Llywodraeth Cymru wedi'i gwneud yn glir na ddylai penderfyniadau cyffredinol DNACPR, (Na Cheisier Dadebru Cardio-anadlol), gael eu gwneud ar sail anabledd, mae'r canllawiau ar gyfer ymweliadau ag ysbytai wedi'u newid i ganiatáu i bobl ag anableddau dysgu ymweld â phobl lle byddai absenoldeb yn achosi trallod iddynt, ac eglurwyd y gall ymarfer yn yr awyr agored fwy nag unwaith y dydd fod yn rhesymol i rai pobl ag anableddau dysgu. Yn ogystal, mae llawer o waith wedi'i wneud i baratoi a choladu gwybodaeth mewn fformatau sy'n hygyrch i bobl ag anableddau dysgu a'u teuluoedd. 

 

Cafwyd rhai straeon newyddion da gyda phobl ag anableddau dysgu yn dychwelyd adref ar ôl cael eu trin yn llwyddiannus yn yr ysbyty am Covid-19. Cafwyd rhai dulliau creadigol iawn hefyd o ddatblygu systemau cymorth effeithiol mewn lleoliadau gwasanaeth a thrwy'r cyfryngau cymdeithasol. Yn bwysicaf oll, mae wedi bod yn wych gweld pobl ag anableddau dysgu yn dod at ei gilydd drwy gyfryngau cymdeithasol i gefnogi ei gilydd. Fodd bynnag, mae Covid-19 yn mynd i effeithio ar ein bywydau i gyd am beth amser i ddod. Mae angen i ni barhau i fonitro ac ymateb i'r ffyrdd y mae'n effeithio ar bobl sydd ag anableddau dysgu a'u teuluoedd. Mae angen i ni fod ochr yn ochr â hwy i sicrhau y gall eu 'cychod' oroesi'r storm. 


Am yr awdur

Professor Ruth Northway smallYr Athro Ruth Northway yn athro nyrsio anableddau dysgu ym Mhrifysgol De Cymru. Mae Ruth yn gwneud ymchwil mewn perthynas ag anghenion iechyd pobl sydd ag anableddau deallusol / dysgu, nyrsio a diogelu.  Mae ganddi ddiddordeb hefyd mewn dulliau ymchwil cyfranogol. 

DARGANFOD: ymchwil diweddaraf yr Athro Ruth Northway