Ymchwilwyr o PDC yn datblygu prawf diagnostig cyflym newydd ar gyfer Covid-19

Coronavirus Diagnostic Test - Jeroen Nieuwland

Dr Jeroen Nieuwland

 


Mae academyddion o Brifysgol De Cymru wedi datblygu prawf diagnostig cyflym newydd ar gyfer Covid-19, i ganfod a yw pobl wedi'u heintio'n weithredol â'r firws SARS-CoV-2 gwaelodol.  


  


Mae'r prawf, sy'n un cost isel a chyflym, yn defnyddio gwahanol ddull a chemegau i'r profion achrededig presennol, gan osgoi unrhyw dagfeydd yn y broses o gyflenwi’r cydrannau.  


 


Mewn ychydig dros wythnos, fe addasodd ymchwilwyr PDC, dan arweiniad Dr Jeroen Nieuwland a Dr Emma Hayhurst, dechneg y maent wedi bod yn ei datblygu ers 2016 ar gyfer diagnosio heintiau'r llwybr wrinol. 


 


Mae'r prawf newydd yn cael ei werthuso ar y cyd â Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg. Dros yr wythnos ddiwethaf, gofynnwyd i nifer o aelodau staff y GIG a ddywedodd fod ganddynt symptomau, i ddarparu dau swab – un ar gyfer prawf achrededig Iechyd Cyhoeddus Cymru ac un ar gyfer y prawf PDC newydd – i gadarnhau cywirdeb a pherfformiad y dechnoleg foleciwlaidd waelodol. Mae'r canlyniadau cychwynnol yn awgrymu cydberthynas gref rhwng y profion.  


 


Ar ôl i'r gwerthusiad cychwynnol gael ei gynnal, y penwythnos hwn, bydd y tîm yn mynd yn eu blaen i optimeiddio eu prawf i'w ddefnyddio yn y pwynt gofal. Mae'r dechnoleg foleciwlaidd, sydd wedi'i seilio ar chwyddo DNA yn isothermol ar sail dolenni (neu LAMP), yn addas ar gyfer profion pwynt gofal gan nad oes angen prosesau cymhleth i samplo, nac offer drud. Mae dull PDC yn defnyddio techneg newydd i swabio ac echdynnu samplau, sy'n lleihau croeshalogi a phroblemau bioddiogelwch. Yn hollbwysig, mae’n lleihau'r amser sydd ei angen i brosesu'r canlyniadau. Mae'r tîm eisoes wedi datblygu dyfais brototeip sy'n costio llai na £100 i'w chreu. Mae hyn yn golygu y gallai pecyn profi a dadansoddi symudol fforddiadwy fod ar gael cyn bo hir, gyda chanlyniadau ar gael o fewn 20-30 munud yn unig. 


 


Dywedodd Dr Jeroen Nieuwland: "Rydyn ni wedi bod yn datblygu ein platfform profi diagnostig ers ychydig flynyddoedd, felly rydyn ni’n gwybod ei fod yn gweithio'n dda ar gyfer heintiau eraill fel heintiau’r llwybr wrin (UTIs). Rydyn ni wedi addasu'r dechneg hynod sensitif a chywir hon sy'n seiliedig ar dechnoleg foleciwlaidd profedig (LAMP). Mae hon yn dechneg fflworoleuol sy’n canfod chwyddiadau asid niwclëig, yn debyg i ddulliau qPCR safonol, ond ar dymheredd cyson.  


 


"Fe'i cynlluniwyd i fod yn brawf syml, cyflym a chost-effeithiol, sy'n addas ar gyfer diagnosio ystod o heintiau, felly mae ein gwaith dros y blynyddoedd diwethaf wedi ein galluogi i'w newid yn gyflym i ganfod y firws gwaelodol ar gyfer Covid-19.  


 


"Mae'n wirioneddol braf gallu cefnogi ein gweithwyr iechyd rheng flaen, i helpu i ganfod a oes ganddynt y firws, ac felly naill ai atal lledaeniad pellach neu eu galluogi i ddychwelyd i'r gwaith yn gyflym."  


 


Dywedodd Dr Emma Hayhurst: "Y peth mwyaf cyffrous yw potensial y dechnoleg hon i gael ei defnyddio hyd yn oed yn ehangach na gyda gweithwyr gofal iechyd. Gallai ein prawf gael ei ddefnyddio i helpu i gynyddu’r nifer o brofion cymunedol sy’n cael eu gwneud, gan ddelio â channoedd o samplau y dydd o bosibl - a hynny yn ein labordy ni’n unig - ac yn gyflymach o lawer na gyda’r dull presennol. Gallai gael ei ddatblygu hefyd ar gyfer pwynt gofal. Byddai hyn, er enghraifft, yn cynnig ateb i bobl sydd efallai'n byw ac yn gweithio mewn ardaloedd mwy gwledig. Gellid defnyddio'r prawf hefyd mewn lleoliadau gofal a diwydiannau eraill, i helpu i ganfod y feirws a'i atal rhag ymledu ymhellach. Yn anad dim, mae’n ddyfais fforddiadwy sy'n syml ei defnyddio. Y gobaith yw y bydd hyn yn golygu y gallai gael ei defnyddio mewn nifer o gyd-destunau." 


 


Dywedodd yr Athro Kelechi Nnoaham, Cyfarwyddwr Argyfwng Covid Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg: "Mae hon yn enghraifft wych o gydweithio gydag un o'n partneriaid academaidd i helpu i ddatblygu dull newydd o brofi am Covid-19. Drwy gydweithio, rydyn ni wedi gallu helpu Emma, Jeroen a'u cydweithwyr yn PDC i gael y samplau wedi eu profi’n gyflym ac rwy'n gobeithio y bydd hyn yn creu newid mawr yn y ffordd rydyn ni’n cynnal profion yng Nghwm Taf Morgannwg."