Mae Addysg Gorfforol Cynradd o bwys eilradd, yn ôl ymchwilwyr

Mae angen mwy o gydweithio rhwng athrawon AG ysgolion cynradd ac uwchradd i sicrhau datblygiad corfforol priodol mewn plant, meddai astudiaeth newydd gan arbenigwyr hyfforddi chwaraeon yn PDC.

Mae ymchwil a gyhoeddwyd heddiw gan Paul Rainer a Stuart Jarvis yn canfod bod addysg gorfforol ysgolion cynradd yn aml yn cael ei thanamcangyfrif gan athrawon AG uwchradd. 

"Mae ysgolion cynradd ac uwchradd wedi'u nodi fel amgylcheddau allweddol ar gyfer hyrwyddo gweithgaredd corfforol gydol oes, trwy ddarparu dosbarthiadau addysg gorfforol neu AG," meddai Paul Rainer. "Ond mae pryderon wedi'u codi ynghylch ansawdd y ddarpariaeth a'r cyflwyniad ar lefel ysgol gynradd, a throsglwyddiad plentyn i amgylchedd yr ysgol uwchradd wedi hynny." 

Ymchwiliodd yr astudiaeth i ganfyddiadau athrawon AG uwchradd o sut mae disgyblion ifanc yn cael eu paratoi ar gyfer AG ysgol uwchradd, a nododd sawl thema allweddol a ddylanwadodd ar hyn. 

"Mae athrawon AG ysgolion cynradd yn gyfrifol am osod sylfeini datblygiad corfforol ond gallant fod yn brin o'r hyder, y cymhelliant a'r arbenigedd i sicrhau bod hyn o ansawdd uchel," parhaodd Paul. 

"Nodwyd sawl thema amlwg a awgrymodd fod athrawon AG uwchradd yn hynod ddiystyriol ac yn amheus o gwricwlwm AG cynradd presennol ac ansawdd yr addysgu AG. 

"Ac er bod athrawon yn cydnabod y cyfyngiadau yr oedd athrawon AG cynradd yn eu hwynebu - fel peidio â bod yn athrawon AG arbenigol a diffyg cefnogaeth, cyfleusterau a datblygiad priodol - yn aml iawn, arweiniodd hyn at yr athrawon uwchradd yn anwybyddu'r hyn a ddysgwyd yn flaenorol a chyflwyno gwaith 'adferol' i sicrhau bod disgyblion ar y lefel briodol o ddysgu." 

"Un o ganfyddiadau allweddol yr astudiaeth hon yw bod angen cefnogaeth ac arweiniad sylweddol ar athrawon AG cynradd er mwyn i blant ddatblygu'n briodol. Gellid cyflawni hyn trwy bartneriaeth a mwy o gydweithio rhwng ysgolion cynradd ac uwchradd." 

"Ymddengys bod llawer o heriau a rhwystrau sy'n effeithio'n sylweddol ar allu'r athro AG cynradd i addysgu AG, ac oni bai bod rhywfaint o gytundeb ac eglurder rhwng athrawon AG cynradd ac uwchradd ynghylch pwrpas AG cynradd, bydd yn gynyddol anodd delio â'r heriau cyfredol," ychwanegodd Paul. 

Er bod yr astudiaeth yn feirniadol iawn o athrawon AG cynradd, dylid nodi bod athrawon uwchradd yn atebol a dylent flaenoriaethu cyfrifoldeb gan eu bod yn cynnig y gefnogaeth ac arweiniad lleiaf ac yn aml nid ydynt yn ymwybodol o'r hyn y dylid ei addysgu i ddisgyblion yng nghwricwlwm AG CA1 a CA2, ac yn anochel mae hyn yn creu cwricwlwm AG sydd wedi'i ddatgysylltu a dim parhad. 

Mae'r astudiaeth yn awgrymu a oes angen ailystyried y gofyniad am athrawon AG arbenigol yn yr ysgol gynradd neu ystyried defnyddio athro sy'n pontio rhwng AG cynradd ac uwchradd, sydd â chyfrifoldeb, ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o ofynion y ddau gwricwlwm. Serch hynny, y negeseuon allweddol yw os yw plant ifanc yn wirioneddol bwysig a'n bod yn sicrhau bod plant ifanc yn datblygu ffitrwydd corfforol gydol oes, yna mae addysg gorfforol angen mewnbwn arbenigol o ansawdd uchel yn ystod y blynyddoedd cynradd ac mae hyn yn amlwg yn gofyn am weithredu brys.