Gall Therapi Cerdd wella lles emosiynol a gweithrediad gwybyddol oedolion sydd wedi'u dadleoli

Mae prosiect sy'n cynnig Therapi Cerdd i ofalwyr sydd wedi'u dadleoli a'u plant bach wedi cael ei ystyried yn llwyddiant ar ôl i'r oedolion ddangos gwelliant cadarnhaol mewn nifer o feysydd ac adrodd am welliannau yn eu plant.

Mae Music4DisplacedDyads yn gydweithrediad ar draws gwahanol bynciau sy’n cynnwys staff academaidd a myfyrwyr o Brifysgol Middlesex Llundain (MDX), Prifysgol De Cymru (PDC) a Phrifysgol Newydd Swydd Buckingham.

Edrychodd ar oedolion a phlant dan dair oed sydd wedi ffoi rhag rhyfel ac aflonyddwch. Gyda’r ddau grŵp yn profi cyfraddau uchel o drawma a cholled, mae effaith ar iechyd meddwl, magu plant a datblygiad plant.

Cymharodd y prosiect, a arweiniwyd gan Athro Cyswllt Seicoleg MDX Dr Fabia Franco, fesurau holiadur o iechyd meddwl, lles rhieni, a gweithrediad gwybyddol cyn ac ar ôl cwrs deufis o sesiynau wythnosol o therapi cerdd byrfyfyr lle defnyddir cerddoriaeth fel cyfathrebu hytrach nag adloniant.

Ar ôl wyth wythnos bu gostyngiad sylweddol mewn gorbryder, iselder, a symptomau Anhwylder Straen Wedi Trawma (PTSD) o fewn y grŵp gofalwyr sydd wedi'u dadleoli'n orfodol yn ogystal â gwell sylw, canolbwyntio a hyblygrwydd.

Dywedodd Dr Franco: “Mae’r canlyniadau hyn yn bwysig iawn wrth reoli gweithgareddau bob dydd a gallent gefnogi integreiddio’r gofalwyr yn well i’r gweithlu. Maen nhw hefyd yn awgrymu rhagolygon datblygiad mwy cadarnhaol i’r plant.”

Unigrywiaeth yr ymchwil hwn yw bod y sesiynau therapi cerdd yn targedu dwy genhedlaeth ar unwaith (gofalwyr a phlant bach) ac yn canolbwyntio ar bobl sydd wedi'u dadleoli'n orfodol. Dywedodd Dr Franco y gall hyn gynyddu'n sylweddol y tebygolrwydd o ragolygon cadarnhaol ac integreiddio.

Nawr mae'r Elusen Therapi Cerdd a'r Gyfadran Gwyddoniaeth a Thechnoleg ym Mhrifysgol Middlesex Llundain (MDX) wedi cadarnhau cyllid ar gyfer cam nesaf y prosiect a fydd yn cynnig Therapi Cerdd gyda grŵp bach o ofalwyr sydd wedi'u dadleoli'n orfodol a'u plant ifanc o Wcráin (Gorllewin) ac Affganistan (Dwyrain).

Roedd sesiynau Music4DisplacedDyads yn cynnwys sesiynau wythnosol a gynhaliwyd yng Nghanolfan Celfyddydau Old Diorama yn Llundain. Defnyddiwyd Therapi Cerdd Byrfyfyr i ysgogi rhyngweithiadau cerddorol gweithredol ar draws y grŵp. Rhannwyd caneuon traddodiadol, hwiangerddi a chaneuon chwarae ac archwiliwyd rhai newydd.

“Gyda grwpiau lle efallai nad yw Saesneg wedi’i datblygu’n dda, gall cyfranogwyr ryngweithio drwy’r gerddoriaeth heb fawr o fewnbwn llafar,” meddai Dr Franco.

“Mae yna gyfleoedd i greu profiadau ar y cyd fel dysgu cân newydd. Er y gall pobl sydd wedi’u dadleoli ddod o wahanol ddiwylliannau cerddorol, mae gan gasgliadau o ganeuon sy’n cael eu cyfeirio at blant, nodweddion sydd bron yn fyd-eang, sydd wedi’u seilio ar anghenion magu plant fel cysuro babi trallodus neu ddiddanu plentyn ifanc sy’n tynnu ei sylw’n hawdd.”

Dywedodd Dr Franco fod hyrwyddo rhyngweithiadau iach rhwng rhiant a phlentyn a fydd yn cefnogi datblygiad ac ymlyniad yn gadarnhaol yn hollbwysig i les ac integreiddio’r teuluoedd yn gymdeithasol.

“Mae hefyd yn rhoi’r potensial i hyrwyddo profiadau a rennir gyda’r boblogaeth leol, gwella ansawdd bywyd yn y cymdogaethau sy’n lletya, gwell cyraeddiadau addysgol a chyfraniad at y gweithlu,” ychwanegodd.

Mae ffigurau gan Sefydliad Iechyd y Byd yn dangos bod 108.4 miliwn o bobl ledled y byd wedi’u dadleoli’n orfodol erbyn diwedd 2022, a 40 y cant yn blant.

Yn Ewrop, fe wnaeth 7.6 miliwn o Wcreiniaid ffoi rhag y rhyfel parhaus yn erbyn Rwsia, a daeth dros 65,700 ohonynt i mewn i'r DU erbyn mis Mai 2022. Mae'r DU hefyd yn gartref i boblogaeth Affgan gynyddol; o fis Mawrth 2023, mae tua 21,000 o Affganiaid wedi cael eu hailsefydlu yn y DU, gan gynnwys teuluoedd â phlant ifanc sy'n byw mewn llety dros dro.

Yn y gorffennol defnyddiwyd ymyriadau cerddorol gan gynnwys Therapi Cerdd yn llwyddiannus i leihau symptomau iselder (gan gynnwys iselder ôl-enedigol) ac Anhwylder Straen Wedi Trawma (PTSD) a gwella iechyd meddwl ffoaduriaid, gyda chyfraddau cadw uwch o gymharu â gofal safonol arall.

Bydd y prosiect newydd, Music4DisplacedDyads East West, yn gam nesaf pwysig o'r ymchwil trwy gynnwys grŵp o ofalwyr o Affganistan sydd wedi'u dadleoli.

Dywedodd Dr Franco: “Bydd hyn yn ein helpu i nodi meysydd posibl o sensitifrwydd diwylliannol mewn sampl mwy amrywiol, gan ganiatáu inni lunio argymhellion ar gyfer gweithredu’r dull cymorth cost-effeithiol, anffarmacolegol hwn, gyda’r potensial i ymestyn y model hwn o ymyrraeth i lawer o grwpiau eraill o ofalwyr a’u plant.”

Dywedodd Dr Elizabeth Coombes, Uwch Ddarlithydd PDC, “Mae wedi bod yn brofiad gwych gweithio mewn tîm i ddatblygu’r prosiect hwn. Fy mhrif gyfraniad oedd llunio’r protocolau sesiwn, a goruchwylio’r therapydd cerdd dan hyfforddiant PDC Ellie Matthews i gyflawni’r gwaith. Cefnogwyd Ellie hefyd gan gyllid o Gronfa Ymgysylltu Ddinesig Prifysgol De Cymru ar gyfer myfyrwyr. Mae’r canlyniadau tu hwnt i’r hyn yr oeddem wedi’i ragweld, ac rwy’n gyffrous iawn am gam nesaf ein gwaith. Mae’n enfawr i’r proffesiwn i sesiynau Therapi Cerdd gael y lefel hon o effaith â thystiolaeth.”