Astudiaeth yn dangos y gallai dull cyffredinol helpu bregusrwydd defnyddwyr yn y farchnad gyfreithiol

Mae'r Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr (SRA) wedi cyhoeddi astudiaeth annibynnol gan Brifysgol De Cymru (PDC) i fregusrwydd defnyddwyr yn y farchnad gyfreithiol, fel rhan o'i ymrwymiad parhaus i wella mynediad at wasanaethau cyfreithiol.

Cynhaliwyd yr astudiaeth gan yr Athro Harriet Pierpoint a Dr Paolo Baffero, Troseddegwyr PDC, ac ystyriwyd a allai'r SRA ddatblygu offeryn i fesur a monitro bregusrwydd defnyddwyr. Mae'r ffocws hwn yn deillio o'r gydnabyddiaeth bod unigolion sydd angen gwasanaethau cyfreithiol yn aml mewn mwy o berygl o fod yn agored i niwed. Gellir cynyddu hyn ymhellach wrth ymgysylltu â'r system gyfreithiol.

Cadarnhaodd yr ymchwil fod rhai heriau sylweddol wrth ddatblygu offeryn, gan ddod i'r casgliad bod bregusrwydd yn gymhleth, yn anodd ei ddiffinio, yn newid yn gyson ac nid yw bob amser yn amlwg.

Canfu'r ymchwil y byddai'n debygol y byddai angen seilio offeryn yn y 'ffactorau risg' fel y'u gelwir, wedi'u categoreiddio yn dri maes allweddol: nodweddion unigol, amgylchiadau sefyllfaol a ffactorau allanol. Canfu hefyd fod y term 'bregusrwydd' yn cael ei ystyried gan lawer yn niweidiol neu'n stigmateiddio, sy'n gwneud defnyddwyr yn amharod i ddatgelu eu gwendidau. O ganlyniad, gall defnyddio dull seiliedig ar risg orsymleiddio bregusrwydd a pheidio â mynd i'r afael yn llawn â'r holl gymhlethdodau o'i fesur.

Roedd yr astudiaeth yn cynnig, yn hytrach na chanolbwyntio ar addasiadau unigol, y gallai'r sector cyfreithiol fabwysiadu dull 'ymarfer cyffredinol'. Byddai hyn yn cynnwys dylunio gwasanaethau sy'n hygyrch ac yn gynhwysol i bawb, yn seiliedig ar berthnasoedd rhwng darparwyr a defnyddwyr yn seiliedig ar ymddiriedaeth a pharch. Gallai dull o'r fath fod yn fwy effeithiol wrth ddiwallu anghenion defnyddwyr ac, o ganlyniad, cyflawni amcanion rheoleiddio. 

Bydd yr SRA nawr yn dod â rhai o'r arbenigwyr yn y maes hwn ynghyd i fyfyrio ar sut y gellid gwneud hyn, gan gydnabod bod y canfyddiadau hyn yn adeiladu ar gorff cynyddol o lenyddiaeth ar fregusrwydd cyffredinol. Mae'r ymchwil yn cynnig sail i'r sector cyfreithiol feddwl yn wahanol am fregusrwydd defnyddwyr a'r ffyrdd y gallai mwy o wasanaethau ddiwallu anghenion mwy o bobl.

Dywedodd Paul Philip, Prif Weithredwr yr SRA: "Dylai'r rhai sydd angen cyngor a chymorth cyfreithiol allu cael mynediad ato heb rwystrau nac ofn. Comisiynwyd yr astudiaeth hon i'n helpu i ddeall maint a math bregusrwydd defnyddwyr sy'n bodoli ac a fyddai'n ymarferol ac yn fuddiol i ni eu mesur.

"Mae'n amlwg, er mwyn gwella hygyrchedd, meithrin ymddiriedaeth a lleihau cwynion, y gallai'r sector cyfreithiol edrych ar ddylunio gwasanaethau sy'n hygyrch ac yn gynhwysol i bawb. Byddwn nawr yn ystyried sut y gallem ni ac eraill fwrw ymlaen â hyn drwy ddod ag arbenigwyr yn y maes hwn ynghyd."

Meddai'r Athro Pierpoint: "Rydym yn ddiolchgar i'r cyfranogwyr a roddodd eu hamser i rannu eu safbwyntiau."

"Datgelodd ein hymchwil fewnwelediadau a ysgogodd ni i feddwl ymhellach am ddull amgen tuag at fregusrwydd a chynnig bod y syniad o 'ymarfer cyffredinol' yn cael ei fabwysiadu yn y maes hwn. Mae'r newid hwn yn paratoi'r ffordd ar gyfer strategaethau arloesol sy'n canolbwyntio ar hygyrchedd a grymuso cyffredinol, gan wella profiadau a chanlyniadau i bawb. Mae'r astudiaeth yn tanlinellu pwysigrwydd hanfodol buddsoddiad parhaus ac archwilio yn y maes hwn."

Roedd yr adroddiad hefyd yn amlinellu awgrymiadau ar sut y gallai rheoleiddwyr gefnogi darparwyr gwasanaethau, trwy gynnwys profiad byw cwsmeriaid mewn canllawiau ac annog cwmnïau i gynnig mwy o gyfleoedd ar gyfer adborth defnyddwyr.

Mae'r ymchwil hon yn cyd-fynd â nod strategol yr Awdurdod o wella hyder mewn gwasanaethau cyfreithiol yn ogystal â'r amcanion rheoleiddio a nodir yn Neddf Gwasanaethau Cyfreithiol 2007 o wella mynediad at gyfiawnder a diogelu buddiannau defnyddwyr.