Adroddiad yn tynnu sylw at effaith trawma hiliol ar gymunedau ethnig lleiafrifol

Mae adroddiad newydd sy'n archwilio sut mae trawma hiliol yn effeithio ar bobl mewn cymunedau ethnig lleiafrifol wedi galw am ymgorffori arfer gwrth-hiliol a thrawma-wybodus ym mhob gwasanaeth cyhoeddus yng Nghymru.

Casglodd yr astudiaeth, o'r enw Ydych Chi'n Gweld Fy Nhrawma?, fewnwelediadau gan 147 o bobl ledled Cymru, gan ddatgelu sut mae hiliaeth a chamddealltwriaeth ddiwylliannol yn effeithio ar lesiant, ymddiriedaeth, a mynediad at wasanaethau fel iechyd, addysg, a phlismona.

Mae'r adroddiad, a gyd-awdurwyd gan Brifysgol De Cymru ac EYST (Tîm Cymorth Lleiafrifoedd Ethnig ac Ieuenctid Cymru) ac a gomisiynwyd gan Hwb ACE (Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod) Cymru, yn tynnu sylw at drawma hiliol eang sydd wedi'i wreiddio mewn gwahaniaethu, allgáu a hiliaeth bob dydd.

Lluniwyd yr adroddiad gan Dr Shehla Khan, Uwch Ddarlithydd mewn Rheoli Adnoddau Dynol ac ymchwilydd mewn Busnes yn PDC, gyda Selima Bahadur, Arweinydd Tîm Hil a Pholisi yn EYST, gan gefnogi'r sefydliad gyda dadansoddi data a darparu cyngor arbenigol ar lunio ei ganfyddiadau.

Dywedodd Dr Khan: “Mae ein hymchwil yn nodi rhwystrau systemig mawr, gan gynnwys heriau iaith, camddealltwriaethau diwylliannol a diffyg gwasanaethau sy’n wybodus am drawma ac sy’n gymwys yn ddiwylliannol. Mae llawer o wasanaethau cyhoeddus yn eithrio cymunedau ethnig lleiafrifol yn anfwriadol oherwydd nad ydynt yn cydnabod eu realiti byw.

“Mae canfyddiadau’r adroddiad yn galw am gamau arweinyddiaeth brys, gyda sefydliadau angen cynnwys cymunedau mewn gwneud penderfyniadau, gwella data ac atebolrwydd, a chreu amgylcheddau diogel i bawb. Ein gobaith yw y bydd y cyfrifon personol hyn yn cael eu defnyddio fel tystiolaeth i newid arferion, ac annog darpariaeth gwasanaethau mwy sensitif a chynhwysol ledled Cymru.

“Mae bylchau yn y ddarpariaeth gwasanaethau yn fwy na methiannau gweithredol; maent yn parhau â niwed, yn dyfnhau diffyg ymddiriedaeth, ac yn gwadu’r urddas a’r ecwiti y maent yn ei haeddu i gymunedau ethnig lleiafrifol. Bydd mynd i’r afael â nhw nid yn unig yn gofyn am adnoddau a hyfforddiant, ond symudiad sylfaenol tuag at dosturi, gostyngeiddrwydd diwylliannol, a gwrth-hilioldeb gweithredol ar bob lefel o ddarparu gwasanaethau.

“Hoffem ddiolch i’r holl unigolion a theuluoedd a rannodd eu realiti byw, mor agored a chyda thryloywder a gonestrwydd. Roedd eu straeon, ar adegau, yn anodd eu gwrando, ond fe wnaeth pob stori a glywsom ein sbarduno i barhau â'r gwaith hwn, gan ein hatgoffa o bwysigrwydd dileu hiliaeth o gymdeithas Cymru.”

I ddarllen yr adroddiad yn llawn, cliciwch yma.

Capsiwn delwedd (chwith-dde): Amira Assami, gweithiwr Hawliau i Addysg yn EYST; Selima Bahadur, cyd-awdur yr adroddiad; Dr Shehla Khan; Emma Wools, Comisiynydd Heddlu a Throseddu De Cymru; Mark Hobrough, Prif Gwnstabl Heddlu Gwent; a Momena Ali, sylfaenydd EYST.