Mae Love is Blind yn dychwelyd - ond oes gwirionedd i 'arbrawf cymdeithasol' y sioe? Dyma beth mae'r ymchwil yn ei ddweud

Dyma'r Dr Martin Graff, Uwch Ddarlithydd mewn Seicoleg, yn ysgrifennu ar gyfer The Conversation am Love is Blind, y rhaglen ddêtio sy'n dychwelyd i Netflix y mis hwn.

Mae Love is Blind UK wedi dychwelyd i Netflix. I'r rhai sydd heb ei gweld, mae'r sioe yn disgrifio ei hun fel "arbrawf cymdeithasol" lle mae dynion a menywod sengl yn chwilio am gariad gyda rhai'n dyweddïo - a hynny i gyd cyn cwrdd â'i gilydd wyneb yn wyneb.

Mae cyfranogwyr yn treulio deg diwrnod cyntaf yr arbrawf yn mynd i mewn i wahanol "podiau" - ystafelloedd bach unigol sy'n cynnwys soffa a wal a rennir â phod arall, lle maent yn siarad â'u partneriaid posibl - ond yn methu â'u gweld. Os ydynt yn teimlo ar ôl cyfres o ddêts eu bod wedi syrthio mewn cariad â chyfranogwr arall, gallant ofyn i rywun eu priodi.

Os byddant yn cael ateb cadarnhaol, gallant wedyn gwrdd â'u partner yn y cnawd. Caiff yr holl gyplau sydd wedi dyweddïo eu hanfon i gyrchfan am wythnos er mwyn dod i adnabod ei gilydd yn well, cyn symud i fyw gyda'i gilydd a phenderfynu a ddylent briodi ym mhennod olaf y sioe. 

Mae rhai o'r cyplau sydd wedi cyfarfod a phriodi ar y sioe wedi cael llwyddiant. Mae Bobby a Jasmine, a Benaiah a Nicole o dymor diwethaf Love is Blind UK yn dal yn briod hapus. Mae Lauren a Cameron o dymor un Love is Blind US yn disgwyl eu plentyn cyntaf ar hyn o bryd. Ond, i lawer mwy o gyplau, nid yw'r sioe yn arwain at gariad parhaol.

Prawf eithaf y sioe yw a yw pobl yn gallu creu cysylltiad emosiynol sy'n ddigon cryf i ofyn i rywun eu priodi cyn iddyn nhw gyfarfod wyneb yn wyneb. Ond a yw siarad ar ei ben ei hun yn ddigon i bobl syrthio mewn cariad go iawn? Dyma beth mae'r ymchwil yn ei ddweud.

Elfen bwysig o ddatblygiad perthynas ramantus yw'r hyn y mae ymchwilwyr yn ei alw'n "hunan-ddatgeliad o'r naill ochr a'r llall" (reciprocal self-disclosure). Yn y bôn, mae hyn yn golygu datgelu gwybodaeth amdanoch chi'ch hun yn raddol i'ch partner, wrth wrando ar eich partner yn datgelu gwybodaeth amdano'i hun.

Mae datgeliad o'r fath yn cynnwys rhannu gwybodaeth arwynebol i ddechrau (Beth yw eich hoff liw? Oes gennych chi anifeiliaid anwes?) ac yn symud ymlaen i ddatgelu gwybodaeth bersonol a phersonol iawn. Fodd bynnag, mewn rhyngweithiadau lle nad ydym yn gallu monitro adborth di-eiriau'r person arall yn weledol, nid ydym yn ymwybodol o arwyddion cynnil o gymeradwyaeth neu anghymeradwyaeth wrth ddatgelu gwybodaeth, a all achosi camddealltwriaeth.

Un o ganlyniadau hyn yw y gall rhyngweithio ddod yn fwy rhyddfrydig. Yn niogelwch podiau Love is Blind, gall pobl ddechrau datgelu gwybodaeth fwy personol amdanynt eu hunain yn gyflymach nag arfer. Gall rhannu profiadau personol yn gynnar mewn rhyngweithio gyflymu rhywfaint o agosatrwydd trwy greu cysylltiad â'r person arall. Ond ai cariad yw hyn mewn gwirionedd?

Gall p'un a yw cast Love is Blind yn dyweddïo ai peidio ddibynnu ar eu harddulliau ymlyniad. Mae “arddull ymlyniad” (attachment style) yn cyfeirio at y ffordd i ni greu ymlyniad i’n prif ofalwyr yn ystod babandod a pharhau â’r patrwm hwnnw yn ddiweddarach mewn bywyd, gan effeithio ar y ffordd i ni greu ymlyniad i bartneriaid rhamantus.

Y tri phrif arddull ymlyniad yw diogel, osgoiol neu bryderus. Gall cyfranogwyr ar Love is Blind sydd ag arddull ymlyniad bryderus deimlo mwy o bwysau i setlo am bartner na'r rhai sydd ag ymlyniad mwy diogel. Pan fydd hyn ar y cyd â'r terfyn amser a ganiateir ar gyfer dod o hyd i bartner, gall arwain at rai dewisiadau annoeth mewn partner.

Ar ben hynny, mae'r diffyg gwybodaeth weledol a roddir i gyfranogwyr Love is Blind yn golygu bod yn rhaid iddynt "lenwi'r bylchau" ynghylch eu dêt, sy'n arwain at rywfaint o ddychmygu neu ffantasïo.

Un peth tebyg i'r cariad a brofir gan gyfranogwyr y sioe yw'r dioddefwyr cariad yn adrodd am deimladau tuag at sgamwyr gwefannau dêtio. Mae llawer o ddioddefwyr yn dweud eu bod yn teimlo ymdeimlad o gariad at y sgamwr, a dyna pam eu bod yn rhoi arian - er mewn gwirionedd dim ond profi math o rith cariad maen nhw.

Nid yw ymddangosiad corfforol, personoliaeth ac arferion person byth yn gwbl amlwg tan gyfarfod cyntaf. Mae hyn yn arwain at y posibilrwydd bod pobl yn teimlo'n llai bodlon nag y maent yn ei ddisgwyl wrth gwrdd wyneb yn wyneb am y tro cyntaf. Mae'r effaith ddibrisio hon yn cael ei hachosi gan ddêtwyr yn taflunio eu syniad o'u partner delfrydol ar y person y maen nhw wedi bod yn siarad â nhw.  Weithiau efallai na fyddant yn bodloni'r disgwyliadau wrth gwrdd wyneb yn wyneb am y tro cyntaf.

Rydyn ni'n gwybod o ymchwil fod dynion yn dibynnu'n bennaf ar ymddangosiad corfforol wrth werthuso dêt yn fwy na menywod. Mae menywod yn fwy tebygol o asesu ffactorau ychwanegol fel uchelgais ac adnoddau ariannol a hefyd parodrwydd i fuddsoddi mewn plant – gwybodaeth y gellid ei chanfod o bosibl drwy siarad â'r person arall ar y dêt.

Ar ben hynny, mae menywod yn gyffredinol yn cymryd mwy o amser i benderfynu a ydyn nhw'n teimlo atyniad at ddêt ai peidio, sy'n gysylltiedig â'r hyn a elwir yn "theori rheoli gwallau" (error management theory). Yn ei hanfod, mae'n golygu y gall gwneud camgymeriad wrth ddewis y person anghywir fod yn fwy costus i fenywod. Efallai mai dyma pam, mewn cyplau heterorywiol, mae dynion yn fwy tebygol na menywod o ddweud eu bod mewn cariad yn gyntaf.

Newid modd

“Newid modd” (modality switching) yw’r term ymchwil am y foment y mae cyfranogwyr Love is Blind yn symud o sgwrsio yn y podiau i gyfarfod wyneb yn wyneb ac mae’n bwysig deall beth sy’n rhagweld llwyddiant yma.

Canfu ymchwil o 2017 fod tair elfen allweddol wrth symud o ddêtio ar-lein i ddêtio wyneb yn wyneb. Yn gyntaf, canfod bod partner posibl yn debyg, yn ail mynegi'r tebygrwydd hwn iddynt yn agored ac yn drydydd faint o wybodaeth a geisir gan bartner posibl, sy'n lleihau ansicrwydd amdanynt wrth gyfarfod wyneb yn wyneb. Mae'r sefyllfa yn Love is Blind yn debyg i ddêt ar-lein gan nad yw'r cystadleuwyr wedi cwrdd yn bersonol eto.

Mae cariad wedi bod yn destun llenyddiaeth, barddoniaeth a cherddoriaeth yn ogystal â ffocws ymchwil seicolegol a biolegol, ac eto mae diffiniad pendant a dealltwriaeth briodol o gariad rhamantus yn parhau i fod yn anodd ei ddarganfod. Mae rhywfaint o fewnwelediad a gynigir gan “Damcaniaeth Drionglog Cariad” (Triangular Theory of Love) y seicolegydd Robert Sternberg yn awgrymu bod gwir gariad yn cynnwys agosatrwydd, angerdd ac ymrwymiad – ac mae'r rhain i gyd yn datblygu dros amser, nid deg diwrnod mewn pod.

At ei gilydd, mae'r dystiolaeth yn awgrymu, er bod y sioe yn hwyluso cariad rhamantus trwy annog datgeliad a ffantasi ynghyd ag ysgogi ymdeimlad o frys i ddod o hyd i bartner, yn y rhan fwyaf o achosion mae cariad go iawn yn cymryd amser i ddatblygu gyda'i gilydd.

Ailgyhoeddwyd yr erthygl hon o The Conversation o dan drwydded Creative Commons. Darllenwch yr erthygl wreiddiol. Barn yr awdur(on) yw’r rhai a fynegir yn yr erthyglau The Conversation ac nid ydynt o reidrwydd yn adlewyrchu barn Prifysgol De Cymru.