Myfyrwyr ysgoloriaeth PhD yn ymuno â PDC wrth i geisiadau agor ar gyfer 2026

Mae dau fyfyriwr PhD wedi dechrau eu hastudiaethau ym Mhrifysgol De Cymru (PDC), a ariennir gan Ysgol Graddedigion Cymru ar gyfer y Gwyddorau Cymdeithasol (WGSSS) – menter i hyfforddi'r genhedlaeth nesaf o wyddonwyr cymdeithasol i fynd i'r afael â materion cymdeithasol.

Mae Alessia Evans yn dechrau ei PhD, o'r enw 'Dull cyd-gynhyrchiol o ddatblygu a gwerthuso derbynioldeb a dichonoldeb ymyrraeth ymgysylltu cymdeithasol ar gyfer dynion sy'n byw mewn lleoliadau gofal ychwanegol'.

Dywedodd: "Nod fy ymchwil yw datblygu ymyrraeth ymgysylltu cymdeithasol ar gyfer dynion sy'n heneiddio sy'n byw mewn lleoliadau gofal tymor hir. Mae'r prosiect yn adeiladu ar fy Meistr trwy Ymchwil, a archwiliodd y rhwystrau i gyfranogiad cymdeithasol a'r hwyluswyr ymhlith tenantiaid gofal ychwanegol gwrywaidd. Canfu'r astudiaeth honno fod dynion - grŵp lleiafrifol mewn gofal - yn tueddu i fod yn llai cymdeithasol egnïol na thenantiaid benywaidd, ond yn ffynnu'n gorfforol ac yn feddyliol wrth gymryd rhan mewn gweithgareddau grŵp gyda dynion eraill.

"Yn y pen draw, rwy'n gobeithio datblygu templed ymarferol a hygyrch y gellid ei weithredu ar draws lleoliadau gofal yn y DU i gefnogi ymgysylltiad cymdeithasol a lles dynion, a thrwy hynny wella heneiddio iach. Rwyf hefyd yn gobeithio y bydd y gwaith hwn yn cyfrannu at fynd i'r afael â'r "epidemig unigrwydd gwrywaidd" - a thrwy wneud hynny, gwneud gwahaniaeth ystyrlon i genedlaethau'r dyfodol o ddynion.

"Rwy'n teimlo'n hynod ddiolchgar fy mod wedi cael yr ysgoloriaeth ymchwil hon. Mae'n teimlo'n arbennig o ystyrlon, o ystyried na chefais fy nghyrsiau Lefel A a dim ond yn 26 oed y dechreuais fy nhaith academaidd. Doeddwn i byth wedi dychmygu y byddwn i'r math o berson i ymgymryd â PhD, heb sôn am sicrhau ysgoloriaeth ymchwil wedi'i hariannu i ymchwilio i rywbeth rwy'n angerddol amdano. Mae'n dangos beth sy'n bosibl os ydych chi'n dal i ymddangos, yn credu ynoch chi'ch hun, ac yn aros yn agored i ddatblygu eich sgiliau a'ch gwybodaeth."

Tra bod PhD Maya Badham yn dwyn y teitl 'Ymchwilio i effaith seicolegol Trais a cham-drin Domestig ar ddioddefwyr-goroeswyr dynol a chŵn'.

Dywedodd: “Gellir nodweddu’r berthynas rhwng dyn a chi fel cysylltiad pwerus sydd wedi’i adeiladu ar ymddiriedaeth, cariad a chwmni, ond mewn achosion o gam-drin domestig, mae’r berthynas hon yn aml yn gwasanaethu fel ffactor amddiffynnol cilyddol a hanfodol yn erbyn y canlyniadau iechyd meddwl y mae’r cam-driniwr yn eu rhoi ar eu dioddefwyr.

“Bydd fy ymchwil yn archwilio sut mae troseddwyr cam-drin domestig yn trin y berthynas rhwng dyn a chi i gynnal pŵer a rheolaeth dros deuluoedd, a’r effaith gorfforol a seicolegol ar ddioddefwyr-goroeswyr dynol a chŵn. Er bod ymchwil flaenorol yn dangos yr effaith ar oedolion a phlant mewn cartrefi camdriniol, nid yw ein cyfeillion cŵn wedi cael yr un sylw, er gwaethaf cael gallu emosiynol a gwybyddol plentyn bach, gan eu gwneud yr un mor agored i ymatebion i drawma.

“Rwy’n gobeithio y bydd yr ymchwil hon yn gosod y sylfaen ar gyfer newidiadau traws-sector ystyrlon mewn ymarfer, gan hyrwyddo dulliau sy’n cynnwys anifeiliaid o fewn strategaethau system gyfan a theulu cyfan ar gyfer atal ac ymyrryd mewn cam-drin.

“Mae’r ysgoloriaeth ymchwil hon wedi trawsnewid trywydd fy ngyrfa, gan fy ngalluogi i ddilyn PhD na allwn fod wedi’i wneud heb y gefnogaeth hon. Rwy'n ddiolchgar iawn bod y WGSSS wedi cydnabod nid yn unig fy mhotensial personol i gyfrannu at y maes hwn, ond hefyd wedi gweld gwerth fy ymchwil.”

Dywedodd yr Athro Martin Steggall, Dirprwy Is-Ganghellor Ymchwil ac Arloesi yn PDC: “Rydym yn falch o fod yn rhan o Ysgol Graddedigion Cymru ar gyfer y Gwyddorau Cymdeithasol. Mae gan PDC hanes hir o ymchwil effeithiol mewn gwyddorau cymdeithasol, fel y dangosir gan y ffaith ein bod ar y brig yng Nghymru o ran effaith yn y Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil (REF) 2021.

“Rydym yn ymfalchïo yng nghryfder ein hymchwil a'r cyfleoedd a'r profiadau a ddarparwn i'n myfyrwyr, a bydd bod yn rhan o'r WGSSS yn gwella hyn ymhellach.”

Mae'r WGSSS, rhan o Bartneriaeth Hyfforddiant Doethurol y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol, bellach ar agor ar gyfer ceisiadau 2026. Y dyddiad cau yw 11 Rhagfyr 2025.

Yn gydweithrediad rhwng saith prifysgol, mae WGSSS yn cynnig llwyfan unigryw i ymchwilwyr uchelgeisiol. Bydd y rhaglen yn darparu hyfforddiant arloesol ar draws 15 llwybr thematig, gan gynnwys y rhai sy'n canolbwyntio ar ofal cymdeithasol, gwaith cymdeithasol a pholisi cymdeithasol, troseddeg, a'r gyfraith. Bydd myfyrwyr yn elwa o gefnogaeth helaeth, goruchwyliaeth ymchwil o'r radd flaenaf, a lleoliadau ymarferol i sicrhau eu bod wedi'u cyfarparu'n dda i wneud cyfraniadau ystyrlon at bolisi cyhoeddus a lles cymunedol.

Wedi'i hariannu gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol (ESRC), bydd y bartneriaeth yn cynnig tua 360 o ysgoloriaethau ymchwil dros bum mlynedd, gan greu cymuned ymchwil ryngddisgyblaethol fywiog. Trwy bartneriaethau strategol â sefydliadau fel Llywodraeth Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru, mae'r WGSSS hefyd yn sicrhau effaith yn y byd go iawn, gan gynnig cyfleoedd i fyfyrwyr ymgysylltu'n uniongyrchol â gwneuthurwyr penderfyniadau a rhanddeiliaid.

Mae'r ysgoloriaeth ymchwil hon wedi'i chynllunio i gefnogi unigolion o bob cefndir, gan adlewyrchu ymrwymiad i gydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant. I'r rhai sy'n ceisio Dilyn PhD mewn gwyddorau cymdeithasol, mae'r rhaglen hon nid yn unig yn darparu cefnogaeth ariannol ond hefyd mynediad at rwydwaith heb ei ail o adnoddau academaidd a phroffesiynol ledled Cymru.

Am ragor o wybodaeth, ewch i wefan WGSSS. I wneud cais am ysgoloriaeth yn PDC, defnyddiwch y dolenni canlynol:

Efrydiaeth mewn Gofal Cymdeithasol, Gwaith Cymdeithasol a Pholisi Cymdeithasol

Efrydiaeth mewn Troseddeg