Mae canolfannau ymchwil yn derbyn cyllid mawr gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru

Mae Prifysgol De Cymru (PDC) yn cydweithio â chanolfannau ymchwil sy’n derbyn bron i £10 miliwn o gyllid mewn cyhoeddiad sylweddol gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru.

Mae Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru wedi cyhoeddi cyllid Seilwaith Datblygu Ymchwil ar gyfer 17 o ganolfannau ymchwil ledled Cymru, gan gynnwys pum sefydliad newydd. Mae'r cyllid wedi'i ddyfarnu ar draws dau gategori - gwobrau cynaliadwyedd, ar gyfer grwpiau a ariennir ar hyn o bryd er mwyn cynnal modelau ymarfer effeithiol a chefnogi llwybr tuag at hunan-gynaliadwyedd, a dyfarniadau catalytig er mwyn hybu capasiti a gallu mewn meysydd o angen iechyd a gofal a chryfder ymchwil newydd Cymru sy'n dod i'r amlwg.

Gan dderbyn gwobr cynaliadwyedd, mae Canolfan Cymru ar gyfer Ymchwil Gofal Sylfaenol a Gofal Brys (£2,996,483) yn cael ei harwain ar y cyd gan Brifysgol Caerdydd, PDC, Prifysgol Bangor a Phrifysgol Abertawe. Nod y ganolfan yw gwella iechyd a lles pobl yng Nghymru ac yn rhyngwladol trwy gynnal ymchwil o ansawdd uchel ar bynciau o flaenoriaeth genedlaethol gan gyfrannu at y sylfaen dystiolaeth a sicrhau bod canfyddiadau ymchwil yn cael eu trosi i bolisi ac ymarfer.

Mae PDC yn cydweithio â’r canolfannau ymchwil canlynol sy’n derbyn dyfarniadau catalytig:

• Y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Atal Hunanladdiad a Hunan-niwed (£2,085,939)

Mae Gareth Roderique-Davies, Athro Seicoleg yn PDC, yn gyd-ymgeisydd ar y dyfarniad i sefydlu Canolfan Genedlaethol ar gyfer Atal Hunanladdiad a Hunan-niwed newydd.

Arweinir y fenter arloesol hon gan yr Athro Ann John ym Mhrifysgol Abertawe, gyda Phrifysgol Caerdydd, PDC a'r Samariaid. Prif amcan y Ganolfan yw atal hunanladdiad drwy ddatblygu ymchwil yng Nghymru, gan gydnabod y cydadwaith cymhleth rhwng ffactorau sy'n cyfrannu at hunanladdiad a hunan-niwed. Bydd y Ganolfan yn adeiladu clymblaid ar draws meysydd arbenigedd a sectorau, gan gynnwys y llywodraeth, asiantaethau’r sector cyhoeddus, mudiadau'r trydydd sector, ymchwilwyr, ac unigolion sydd â phrofiad go iawn. Bydd PDC yn cyfrannu arbenigedd mewn defnydd amlgyffuriau (cymysgu sylweddau), iechyd meddwl, a risg o hunanladdiad a hunan-niwed. Bydd hyn yn adeiladu ar ymchwil Grŵp Ymchwil Caethiwed PDC i’r cyd-ddefnydd o alcohol a chocên.

• Ymchwil Iechyd Menywod Cymru (£3,013,936)

Mae Deborah Lancastle, Athro Cyswllt Seicoleg Iechyd yn PDC, yn gyd-ymgeisydd ar ddyfarniad Ymchwil Iechyd Menywod Cymru ar gyfer canolfan ymchwil iechyd menywod newydd yng Nghymru.

Dan arweiniad Prifysgol Caerdydd, ar y cyd â Phrifysgol Bangor, Prifysgol Abertawe a PDC, nod y Ganolfan yw datblygu, cefnogi a chynnal ymchwil, arloesi a chydgynhyrchu ym mhob maes o iechyd menywod.

Cenhadaeth y Ganolfan yw dileu anghydraddoldebau hirsefydlog sy'n effeithio ar les menywod ar draws pedair thema: atal a thrawsnewid iach, cyflyrau cynnar a hirdymor, cyflyrau prin ac sy'n cael eu stigmateiddio, a chymunedau nad ydynt yn cael eu gwasanaethu'n ddigonol.

• Canolfan Ymchwil Gwasanaethau Golwg (£1,746,729)

Mae Carolyn Wallace, Athro mewn Gwasanaethau Iechyd a Gofal Cymunedol, a Dr Mark Davies, Athro Cyswllt a Phennaeth Dysgu, Addysgu a Phrofiad Myfyrwyr, ill dau o PDC, yn gyd-ymgeiswyr ar y Ganolfan Ymchwil Gwasanaethau Golwg.

Mae'r Ganolfan hon yn uno arbenigwyr - offthalmolegwyr, optometryddion, economegwyr iechyd, gweithwyr cymdeithasol, nyrsys, a mwy - o brifysgolion blaenllaw Cymru i wella ymchwil a gwasanaethau i bobl â phroblemau golwg.

Bydd yr ymchwil yn canolbwyntio ar bum maes blaenoriaeth sy’n hanfodol i wella gwasanaethau golwg a chanlyniadau i bobl â phroblemau golwg: Lleihau rhestrau aros gwasanaethau llygaid ysbytai, trawsnewid nam ar y golwg a llwybrau adsefydlu, datblygu mesurau canlyniadau sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn, optimeiddio cyfnodau gofal, proffilio risg a thechnolegau newydd, a gwella gofal golwg ar gyfer poblogaethau sy’n agored i niwed.

Dywedodd Jeremy Miles, Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol: "Mae gan ymchwil rôl hanfodol i'w chwarae wrth ein helpu i gyflawni ein nod o Gymru Iachach. Mae hwn yn fuddsoddiad pwysig mewn meysydd ymchwil newydd a chyffrous, gan gynnwys iechyd menywod; atal hunanladdiad a hunan-niweidio a AI - rwy'n gobeithio y bydd yn darparu tystiolaeth go iawn dros y pum mlynedd nesaf, a fydd yn helpu i lunio gwasanaethau a gofalu am bobl ledled Cymru." 

Dywedodd Michael Bowdery, Cyd-gyfarwyddwr Dros Dro yn Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a Phennaeth Isadran Rhaglenni, Ymchwil a Datblygu Llywodraeth Cymru: "Mae'r cyhoeddiad hwn yn fuddsoddiad sylweddol yn ein seilwaith a ariennir yng Nghymru dros y pum mlynedd nesaf, ac mae'n adlewyrchu ein huchelgais i ddatblygu gallu ymchwil sy'n cyd-fynd ag angen iechyd a chymdeithasol sydd heb ei ddiwallu mewn meysydd polisi allweddol.

"Mae ein dull o ddarparu'r cyllid hwn yn seiliedig ar ddau faen prawf - yn gyntaf, lle mae angen ymchwil a thystiolaeth glir a chymhellol yn y maes ar gyfer Llywodraeth Cymru, y GIG a'r system gofal cymdeithasol yng Nghymru; ac yn ail, lle mae gallu a chapasiti ymchwil cryf neu sy'n dod i'r amlwg yn yr ardal.

"Mae'r canolfannau hyn yn ymgorffori'r egwyddor o ymchwil sydd â'r pŵer i wneud gwahaniaeth i iechyd a lles pobl, ac rydym yn falch o allu cefnogi eu gweithgarwch yn y maes hwn."