Calon: Blwyddyn ers dechrau’r gwaith adeiladu

Mae blwyddyn wedi mynd heibio ers y seremoni arloesol ar gyfer Calon – adeilad newydd Cyfrifiadura, Peirianneg a Thechnoleg sy'n cael ei adeiladu ar Gampws Trefforest Prifysgol De Cymru (PDC).

Bydd dros 40 o lefydd addysgu, dysgu ac ymchwil yn yr adeilad pum llawr, gan gynnwys labordai electronig a hydrolig, efelychwyr hedfan, labordy roboteg, mannau ymchwil glân a diwydiannol, mannau addysgu ar y cyd, yn ogystal â galluoedd realiti rhithwir, ac ardaloedd arddangos.

Mae'r prosiect adeiladu wedi arwain at newidiadau mawr ar y campws, yn ogystal â safle'r cyfleuster arbenigol.

Cyn i’r gwaith adeiladu ddechrau, cafodd dau adeilad ar y campws – Aberhonddu a Chydweli – eu dymchwel tra cafwyd gwared ar adeilad arall – Eynon – fel rhan o brosiect Calon. Cynhaliwyd llawer o waith paratoi ar y safle hefyd, gyda'r contractwyr BAM yn ailgyfeirio gwasanaethau, gan gynnwys nwy, dŵr, draenio, ceblau trydanol uchel, a chysylltiadau ffibr.

Ar ôl cwblhau’r gwaith o sefydlogi'r ddaear, gosodwyd matiau stancio i gefnogi'r peiriannau trwm oedd eu hangen yn ystod cyfnod cynnar y gwaith adeiladu.

Roedd y gwaith ar sylfeini Calon yn cynnwys gosod 186 o stanciau concrit 750mm o ddiamedr, oedd yn cael eu gwthio i lawr 15 metr i gyrraedd tir sefydlog. Ar ben y rhain, cafodd capiau’r stanciau a'r trawstiau daear eu cysylltu i gefnogi'r ffrâm goncrid, sydd wedi golygu arllwys concrid ar y llawr bum gwaith, ac mae bellach bron â gorffen.

Defnyddiwyd dau graen ar y campws yn gynnar yn 2025 - un 35 metr o uchder a'r llall yn 40 metr o uchder - i ddechrau adeiladu ffrâm nodedig yr adeilad. Defnyddiwyd bron 950 tunnell o ddur wedi'i atgyfnerthu ar gyfer yr adeilad 23 metr o uchder, ac mae’r gwaith o lunio ffasâd allanol trawiadol yr adeilad yn mynd rhagddo, gyda deunyddiau o Tata Steel.

Mae mwy na 140 o bobl wedi bod yn gweithio ar y prosiect, gan gynnwys y cwmni adeiladu BAM a’r isgontractwyr arbenigol Thames Valley Construction ac NG Bailey, tîm dylunio o benseiri Stride Treglown a pheirianwyr Arup, yn ogystal â’r cwmni rheoli prosiectau Currie & Brown.

Wrth edrych ar y camau nesaf, mae’r gwaith o osod fframiau dur a phaneli tywydd ar y gweill, ac mae’r broses o osod ffenestri yn debygol o ddechrau yn yr wythnosau nesaf. Bydd cladin yn cael ei ychwanegu at yr adeilad yn fuan ar ôl hynny, a fydd yn dechrau dangos ymddangosiad terfynol ffasâd allanol yr adeilad.

Mae'r adeilad wedi'i ddylunio i fodloni targedau uchel penodol ar gyfer effeithlonrwydd ynni o ran gweithrediad a lefelau isel o garbon ymgorfforedig, ac mae'n cynnwys llawer o dechnolegau gwyrdd, gan gynnwys cynhesu, cynhyrchu pŵer, a goleuo.

Dywedodd Miranda Thomas, Rheolwr Prosiect PDC ar gyfer Calon: “Mae Calon yn codi uwchben yr adeiladau cyfagos ar Gampws Trefforest, mae pethau'n rhedeg ar amser, a bydd yn croesawu myfyrwyr yn 2026.

“Mae'r prosiect yn fenter enfawr ac mae'n cynnwys llawer o arbenigwyr adeiladu gwahanol yn gweithio gyda'i gilydd i adeiladu'r cyfleuster arbenigol.

"Dros y misoedd nesaf byddwn yn gweld yr adeilad yn cyrraedd ei bwynt uchaf, ac yna bydd gwaith yn parhau ar gwblhau'r ffasâd allanol a chyflwyno'r ffit allanol a fydd yn sicrhau bod Calon yn cynnig y profiad gorau posibl i fyfyrwyr, staff, a'n partneriaid, a fydd yn defnyddio'r cyfleuster arloesol hwn."