Caneuon i rai bach: yr ymchwil sy'n esbonio’r rhyfeddol Ms Rachel ar YouTube

Mae Dr Elizabeth Coombes, Uwch Ddarlithydd mewn Therapi Cerddoriaeth ym Mhrifysgol De Cymru, yn ysgrifennu ar gyfer The Conversation ar boblogrwydd y seren YouTube Ms Rachel a'i Chaneuon i rai bach.

I lawer o rieni babanod a phlant bach, mae yna un sianel YouTube sy'n enw cyfarwydd. Mae Ms Rachel a'i Chaneuon i rai bach wedi denu bron i 17 miliwn o danysgrifwyr, gan gynnig gofod lliwgar, chwareus lle mae cerddoriaeth, symudiad a dysgu cynnar yn cwrdd.

Ond y tu hwnt i'r alawon bachog a'r oferôls pinc, mae ymchwil yn cefnogi pam mae ei fideos mor effeithiol, a pham y dylai rhieni ystyried ymuno, nid dim ond gadael i'w plant wylio.

Ers blynyddoedd, mae therapyddion cerdd wedi astudio sut mae rhyngweithio cerddorol yn cefnogi datblygiad cynnar. Mae fy ymchwil  fy hun wedi edrych ar sut y gall cerddoriaeth gryfhau'r cysylltiadau rhwng rhieni a'u plant.

Cyn dod yn ffenomen fyd-eang, roedd Rachel Anne Accurso yn athrawes gerddoriaeth oed cyn-ysgol. Pan brofodd ei mab oedi iaith, ceisiodd gymorth therapi lleferydd a sylwodd ar ddiffyg adnoddau i blant sydd angen help gyda datblygiad iaith.

Gan dynnu ar ei phrofiad addysgu, dechreuodd greu dosbarthiadau cerddoriaeth bach wedi'u teilwra i ddysgwyr cynnar, a ddaeth yn y pen draw yn gynnwys ar-lein yr ydym bellach yn ei adnabod.

Pan darodd y pandemig yn 2020, roedd rhieni wedi eu diwallu o ryngweithiadau cymdeithasol i'w plant. Daeth fideos Ms Rachel – sy'n cynnwys ei oferôls pinc nodweddiadol, bandiau pen ffynci a pherfformiadau egnïol uchel – yn achubiaeth i lawer.

Mae ei fideos lliwgar yn cynnig gweithgareddau diddorol y gall rhieni a phlant wrando arnynt a'u harchwilio gyda'i gilydd. Mae gemau cerddorol syml fel pi-po a chaneuon gweithred yn annog amser chwarae teuluol, tra bod graffeg deniadol a safonau cynhyrchu uchel yn gwneud y sianel yn ddeniadol iawn.

Heddiw, mae gan y sianel fwy nag 11 biliwn o wylwyr, ac amcangyfrifir bod Ms Rachel ei hun yn werth US$6.5 miliwn (£4.8 miliwn).

Felly, pam mae ei fideos mor apelgar at blant ac yn effeithiol i'w datblygiad? Mae rhan o'r ateb yn gorwedd yn yr hyn y mae seicolegwyr yn ei alw'n "gerddoriaeth gyfathrebu".  Mae ymchwil wedi dangos bod rhyngweithiadau cynnar rhwng rhieni a babanod yn gynhenid gerddorol.

'Iaith magu plant'

Mae elfennau fel rhythm, amseru, traw ac ymadrodd yn ganolog i sut mae babanod a phlant bach yn ymgysylltu â'r byd. Pan fydd oedolion yn siarad â phlant, maent yn reddfol yn defnyddio iaith magu plant. Mae hon yn arddull lleferydd uwch, gorliwiedig gydag ystumiau bywiog ac wynebau mynegiannol. Mae'r arwyddion hyn yn dal sylw ac yn gwneud dysgu yn hwyl. Maent yn helpu plant i amsugno iaith yn naturiol.

Mae fideos Ms Rachel yn adlewyrchu'r egwyddorion hyn. Mae ei chaneuon yn syml, ailadroddus ac yn aml yn rhyngweithiol. Maent yn annog plant i ymateb, copïo ystumiau neu ganu gyda'i gilydd.

Mae strwythur y fideos, fel agoriadau a chau rhagweladwy, arwyddion a seibiannau clir, yn cefnogi sylw ac yn helpu plant i deimlo'n ddiogel wrth archwilio iaith. Mae eiliadau doniol, annisgwyl a mynegiant bywiog yn gwneud y profiad yn bleserus, gan helpu'r plant i ddysgu heb iddo deimlo fel gwers.

Gall adeiladu ar y cysylltiadau cerddorol hyn hefyd helpu i ddatblygu'r bond rhwng rhieni a phlentyn. Mae fy ymchwil yn 2021 i bwysigrwydd rhieni yn canu gyda babanod cynamserol yn dangos hyn. Roedd rhieni yn gyffrous i ddysgu bod eu babanod yn adnabod eu lleisiau cyn geni. Roedd y cysylltiad eisoes yno ac roedd angen iddynt adeiladu arno i gadw'r bond i dyfu a datblygu.

Wcráin

Yn 2022, edrychodd lyfr a ysgrifennais ar y cyd ar fanteision grwpiau teuluoedd therapi cerdd gyda phlant oed cyn-ysgol wedi'u dadleoli o'r Wcráin i'r DU oherwydd y rhyfel. Roedd gan rai plant oedi lleferydd neu drafferth wrth gymdeithasu gyda'u cyfoedion. Mewn rhai achosion, roedd rhieni yn cael trafferth bondio gyda'u plant.

Ar ôl wyth wythnos o sesiynau therapi cerdd grŵp bach, dechreuodd newidiadau sylweddol ddigwydd. Adroddodd rhieni nid yn unig am ddatblygiad iaith ond cynnydd wrth rannu a chwarae gydag eraill yn ogystal â theimlo mwy o gariad at eu plant.

Daeth cerddoriaeth yn nodwedd gartref hefyd. Daeth y caneuon a ddysgodd y plant yn rhan o fywyd teuluol. Roedd rhieni yn llunio eu caneuon eu hunain hefyd, am frwsio dannedd a pharatoi ar gyfer y feithrinfa. Sylweddolon nhw fod gwneud y gweithgareddau hyn yn gêm gerddorol yn eu gwneud yn gyfnodau arbennig a oedd yn llawn hwyl.

Yr hyn oedd yn bwysig yn y grwpiau therapi cerdd oedd cadw'r fformat yr un peth bob wythnos. Dechreuodd y grwpiau gyda chân "helo" ar y gitâr, lle'r oedd pob plentyn yn cael ei gyfarch yn ôl ei enw. O'r dechrau hwn, cyflwynwyd caneuon eraill.

Roedd amser ar gyfer cerddoriaeth fyrfyfyr gyda phawb yn chwarae a rhoi cynnig ar synau newydd gydag offerynnau cyn cyflwyno adran dawelach sy'n defnyddio hwiangerddi. Daeth y grŵp i ben gyda chân "ffarwel" i orffen y profiad.

Roedd cadw'r un strwythur yn sicrhau bod y grŵp yn lle diogel lle'r oedd pawb yn gwybod beth oedd yn mynd i ddigwydd nesaf. Roedd hyn yn golygu y gallai'r teuluoedd adael eu hunain fod yn rhan o'r profiad.

Mae fformiwla Ms Rachel o ganeuon syml sy'n ailadroddus gan ddefnyddio "iaith magu plant" yn ffordd wych o helpu plant oed cyn-ysgol a meithrin i ddatblygu sgiliau iaith a chymdeithasol. Ac, efallai'r un mor bwysig, mae'n hwyl. I blant a rhieni fel ei gilydd, mae cerddoriaeth yn rhoi cyfle i gysylltu, chwerthin a thyfu gyda'i gilydd.

 

 

Ailgyhoeddwyd yr erthygl hon o The Conversation o dan drwydded Creative Commons. Darllenwch yr erthygl wreiddiol. Barn yr awdur(on) yw’r rhai a fynegir yn yr erthyglau The Conversation ac nid ydynt o reidrwydd yn adlewyrchu barn Prifysgol De Cymru.