PDC yn rhoi pecyn ffotograffiaeth i brosiect cydraddoldeb rhywiol Liberia

Mae Prifysgol De Cymru (PDC) wedi rhoi offer ffotograffiaeth gwerth cannoedd o bunnoedd i raglen grymuso ieuenctid a chydraddoldeb rhywedd yn Liberia, sy'n defnyddio Rygbi Saith Bob Ochr fel offeryn i helpu i atal trais yn erbyn menywod a merched.

Mae What Can I Do? (WCID) yn sefydliad di-elw a grëwyd i atal trais ar sail rhywedd (GBV) trwy hyfforddiant cadarnhaol. Mae ei brosiect uchelgeisiol Liberia 7-15 yn cyflwyno Rygbi Saith Bob Ochr ar draws pob un o 15 sir Liberia, gyda chyfranogiad ar agor i'r rhai sy'n cwblhau hyfforddiant atal GBV yn unig.

Lansiwyd y rhaglen beilot yn gynharach y mis hwn ym Monrovia, gyda hyfforddwyr rygbi yn hyfforddi'r genhedlaeth nesaf o hyfforddwyr lleol. Bydd bechgyn a merched o ysgolion lleol yn y rhanbarth yn dysgu chwarae rygbi, ac yn cymryd rhan mewn gweithdai rygbi gorfodol ar atal trais ar sail rhywedd, a gyflwynir gan arweinwyr lleol hyfforddedig. Bydd plant yn cael eu bwydo, eu cefnogi a'u cyfarparu, a bydd y peilot yn cyrraedd uchafbwynt yn nhwrnamaint rygbi rhyng-ysgol cyntaf Liberia.

Trwy gysylltu chwaraeon ag addysg, nod y prosiect yw creu cenhedlaeth newydd o gynghreiriaid sy'n arwain gyda pharch, cydraddoldeb ac atebolrwydd. Mae pob sesiwn yn cyfuno addysg ar gydraddoldeb rhywedd, atal trais yn erbyn menywod a merched, arweinyddiaeth a sgiliau bywyd, a phryd o fwyd wedi'i warantu i bob cyfranogwr.

Nod y prosiect yw, erbyn 2029, y bydd 15 clwb rygbi sirol rhanbarthol wedi'u sefydlu, gyda 30 clwb ysgol a 30 clwb cymunedol, yn hyfforddi dros 2,000 o bobl ifanc a 250 o arweinwyr yn Liberia. Erbyn 2030, gobeithir y bydd Twrnamaint Cenedlaethol Liberia 7-15 cyntaf ar gyfer bechgyn, merched, dynion a menywod yn cael ei gynnal, wedi'i adeiladu ar undod, parch, gwydnwch a chydraddoldeb. Ac yn 2031, mae WCID yn bwriadu lansio timau Rygbi Saith Bob Ochr rhyngwladol menywod a dynion Liberia.

Teithiodd Mark Lee Hegarty, sylfaenydd WCID, i Liberia yn ddiweddar i drosglwyddo'r rhodd o offer - gan gynnwys camerâu SLR a pheli rygbi - i'r prosiect.

Dywedodd: “Mae’r rhodd hynod hael hon gan Brifysgol De Cymru yn newid y gêm i’n gwaith yn Liberia. Nid yn unig y bydd yn caniatáu inni ddogfennu rhaglen Liberia 7-15 yn well wrth iddi dyfu ledled y wlad, ond yn bwysicach fyth, mae’n rhoi cyfle i bobl ifanc ac arweinwyr lleol adrodd eu straeon eu hunain.

“Mae’r ymdeimlad hwnnw o berchnogaeth yn hynod bwerus. Nid dim ond cipio eiliadau yw hyn, mae’n ymwneud â meithrin hyder, datblygu sgiliau, a sicrhau bod lleisiau’r cymunedau hyn yn cael eu gweld a’u clywed ledled y byd.”

Sarah Llewellyn, Swyddog Pwnc Academaidd yng Nghyfadran Busnes a Diwydiannau Creadigol PDC, a drefnodd y rhodd. Ychwanegodd: “Pan ddywedodd Mark wrthyf am y prosiect Liberia 7-15 am y tro cyntaf, roeddwn i’n gwybod ar unwaith fy mod i eisiau helpu. Roedd ei frwdfrydedd a’i ymrwymiad yn heintus, ac fe’m hysbrydolodd yn fawr. Ar ôl byw yn Affrica fel plentyn, yn Nigeria a’r Aifft, rydw i wedi gweld yn uniongyrchol pa mor brydferth yw’r cyfandir. Nid yw heb ei heriau, wrth gwrs, ond rydym ni i gyd yn ddynol a helpu ein gilydd yw hanfod bywyd.

“Fel chwaraewr rygbi, fel Mark, sefydlodd fy nhad Glwb Rygbi Cairo ddiwedd y 1970au gyda'r syniad o ddod â phobl ynghyd trwy chwaraeon. Felly, roedd y cysyniad o ddefnyddio rygbi i addysgu a herio trais ar sail rhywedd yn rheswm mawr arall pam roeddwn i eisiau cefnogi’r prosiect. Rwy’n adnabod menywod sydd wedi profi trais domestig ac mae ganddyn nhw brofiad personol ohono hefyd, hyd yn oed gyda chyfreithiau a gynlluniwyd i’n hamddiffyn. Fel y dywedodd Nelson Mandela, ‘Addysg yw’r arf mwyaf pwerus y gallwch chi ei ddefnyddio i newid y byd’.

“Cyn fy rôl bresennol, roeddwn i’n gweithio fel y swyddog technegol ffotograffiaeth ac roeddwn i’n gwybod bod gennym ni becynnau camera nad oedden nhw’n cael eu defnyddio. Gofynnais i fy nghydweithwyr a allai PDC roi camerâu i’r prosiect ac roedd eu hymateb yn gadarnhaol iawn. Roedd ein cydweithwyr yn y Parc Chwaraeon hefyd yn hael iawn wrth roi peli rygbi i’r prosiect. Roedd Mark yn ddiolchgar iawn, ac rwy’n edrych ymlaen at y rhaglen ddogfen Liberia 7-15 sydd ar ddod.”