A all Ozempic helpu i leihau defnydd niweidiol o alcohol?

Mae Prifysgol De Cymru (PDC) wedi sicrhau cyllid i archwilio a allai meddyginiaethau colli pwysau chwarae rhan wrth leihau dibyniaeth ar alcohol a/neu ymddygiad sy'n gysylltiedig ag alcohol.

Wedi'i ariannu gan Ymchwil ac Arloesi'r DU (fel rhan o'u rhaglen Nodau Gofal Iechyd Caethiwed), bydd ymchwilwyr yn archwilio a allai meddyginiaethau GLP-1 a ddefnyddir yn eang, a roddir ar bresgripsiwn fel arfer ar gyfer diabetes a cholli pwysau (fel Ozempic a Mounjaro), chwarae rhan ddiogel ac effeithiol gyda gwasanaethau sy'n cefnogi pobl sy'n profi niwed gyda'u defnydd o gyffuriau ac alcohol.

Mewn partneriaeth â Kaleidoscope, elusen flaenllaw yng Nghymru sy'n darparu gwasanaethau cyffuriau ac alcohol ledled Cymru a Chilgwri, bydd y prosiect yn ffurfio rhaglen gydweithredol o ymgysylltu â phobl â phrofiad byw, gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ac arweinwyr clinigol.

Mae marwolaethau sy'n gysylltiedig ag alcohol yn parhau i gynyddu yng Nghymru, gyda mwy o bobl yn profi niwed sylweddol sy'n gysylltiedig ag alcohol ochr yn ochr â chyflyrau cydredol, fel gordewdra a diabetes math 2. Mae tystiolaeth wyddonol sy'n dod i'r amlwg yn awgrymu y gallai pigiadau colli pwysau helpu i leihau'r defnydd o alcohol trwy newid y ffordd y mae'r ymennydd yn delio â gwobr a chwantau.

Bydd y prosiect yn:

• adolygu tystiolaeth bresennol o feddyginiaethau GLP-1 a'u heffaith bosibl ar ddefnyddio cyffuriau ac alcohol
• asesu hyfywedd a derbynioldeb ymhlith cleifion a gweithwyr cyffuriau ac alcohol rheng flaen
• amlinellu'r treial clinigol peilot cyntaf o roi meddyginiaeth GLP-1 ar bresgripsiwn i bobl sy'n profi niwed gyda'u defnydd o alcohol o fewn gwasanaeth trydydd sector.

Dywedodd Bev John, Athro Caethiwed a Seicoleg Iechyd: “Ar hyn o bryd nid yw meddyginiaeth GLP-1 wedi’i chymeradwyo ar gyfer trin dibyniaeth ar alcohol. Fodd bynnag, mae digon o dystiolaeth anecdotaidd ei bod yn achosi i rai pobl yfed llai o alcohol. Cyn y gellir defnyddio’r meddyginiaethau hyn yn ehangach mewn gwasanaethau triniaeth, mae angen i ni ddeall mwy am y risgiau sy’n gysylltiedig â’u defnydd a sicrhau bod unrhyw raglenni triniaeth yn ymarferol ac yn addas ar gyfer y bobl a allai elwa ohonynt.”

Dywedodd Ruth Bowley, Arweinydd Ymchwil a Datblygu Kaleidoscope: “Mae’r prosiect hwn yn tynnu sylw at bwysigrwydd arloesi yn y sector. Wrth i niwed sy’n gysylltiedig ag alcohol gynyddu, felly hefyd yr angen am ddulliau newydd sy’n mynd i’r afael ag iechyd corfforol a seicolegol. Gan weithio gyda’r bobl sy’n defnyddio ein gwasanaethau, ein gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ac academyddion, bydd y prosiect yn helpu i benderfynu a allai rhoi GLP-1 ar bresgripsiwn gynnig opsiwn newydd trawsnewidiol i bobl sy’n byw gyda niwed sy’n gysylltiedig ag alcohol.”

Mae'r gwaith hwn yn cyd-fynd â blaenoriaethau cenedlaethol mawr, gan gynnwys cynllun cyflawni camddefnyddio sylweddau Llywodraeth Cymru, Nodau Gofal Iechyd Caethiwed y DU gan y Swyddfa Gwyddorau Bywyd, adolygiad annibynnol y Fonesig Carol Black o gyffuriau, a diddordeb polisi ehangach y DU mewn defnyddio meddyginiaethau at ddibenion eraill sy’n ymwneud â thrin dibyniaeth.