Archwilio camdriniaeth feddygol drwy ffotograffiaeth

Mae myfyrwraig Ffotograffiaeth sydd wedi archwilio camdriniaeth feddygol a nwy-oleuo mewn ymchwil feddygol yn graddio gyda gradd dosbarth cyntaf o Brifysgol De Cymru yr wythnos hon.

Defnyddiodd Hattie Alwen, 21, ei phrofiad ei hun o frwydro yn erbyn dysmenorrhea (mislif poenus) a phrofiadau ei ffrindiau a'i theulu i lywio ei phrosiect blwyddyn olaf, o'r enw Your Body, My Choice.

Fel rhan o'i hymchwil, ymwelodd Hattie ag archifau meddygol a ffotograffiodd offer gynaecolegol hanesyddol i ddysgu mwy am iechyd menywod drwy'r oesoedd, gan ddatgelu enghreifftiau o symptomau a phryderon cleifion yn cael eu diystyru neu eu hanwybyddu gan weithwyr meddygol proffesiynol.

“Roeddwn i eisiau defnyddio ffotograffiaeth i ddatgelu etifeddiaeth camdriniaeth feddygol a nwy-oleuo o fewn ein system gofal iechyd,” meddai Hattie, o Frome yng Ngwlad yr Haf.

“Yn anffodus, mae hyn yn aml yn cuddio’r system androcentrig yr ydym wedi dod i arfer â hi, ac roeddwn i’n teimlo ei bod hi’n bwysig tynnu sylw at natur unigoledig poen sy’n cael ei briodoli i fenywod fel rhywbeth ‘naturiol’.

“Roeddwn i eisiau harneisio pŵer cynrychioliadol ffotograffiaeth, fel y gallai siarad dros fenywod y gallai eu poen fod yn anweledig, ond serch hynny’n real.”

Penderfynodd Hattie wneud ei phrosiect yn gwbl seiliedig ar wrthrychau, yn hytrach na ffotograffio menywod, er mwyn osgoi cynrychioli un math o gorff yn unig yn ei delweddau. Ochr yn ochr â’r offer meddygol arbenigol, defnyddiodd wrthrychau bob dydd, fel afal, i gynrychioli darn o’r Beibl sy’n cyfeirio at Efa yn ‘mewn poen’ yn ystod genedigaeth.

“Mae Genesis 3:16 yn rhan o ddatganiadau Duw i Adda ac Efa ar ôl iddynt anufuddhau iddo trwy fwyta o’r goeden waharddedig,” meddai Hattie. “Mae’n datgan: ‘Wrth y wraig dywedodd, ‘Mi amlhaf dy boen yn fawr wrth eni plant; mewn poen y byddi’n geni plant’.

“Defnyddiwyd y darn hwn i berswadio meddygon i beidio â defnyddio anesthetig ar fenywod oedd yn esgor, gan ei fod yn cael ei ystyried yn annaturiol rhoi lleddfu poen iddynt. Canfu fy ymchwil i achosion meddygol hanesyddol yn barhaus fod menywod yn cael eu diystyru fel rhai ‘hysterig’ ac nad oeddent yn cael eu clywed, hyd yn oed mewn cyfnodau llawer mwy modern.”

Mae Hattie bellach yn bwriadu gwneud rhywfaint o waith gwirfoddol mewn amgueddfeydd lleol ac archifau ffotograffig cyn astudio gradd Meistr o bosibl.

“Rwy'n falch iawn ohonof fy hun am faint o waith rydw i wedi'i roi i'r prosiect hwn a gweddill fy astudiaethau, ond dydw i ddim wedi gorffen dysgu eto!” meddai.

Mae Hattie hefyd wedi'i henwi'n rownd derfynol yng Ngwobrau Myfyrwyr Cymdeithas Ffotograffiaeth (AOP) 2025, yn y categori ‘Pethau’, gyda'i delweddau dethol yn ymddangos yn yr arddangosfa wobrau ym Mragdy Truman yn Llundain. Enillodd ei chyd-raddedig Paris Tankard y teitl cyffredinol ‘Gorau yn y Sioe’ yn yr un gystadleuaeth yn 2022, am eu hunanbortread.