Ymchwil PDC yn argymell parhau i ariannu 'newidiwr gêm' Buvidal

Mae gwerthusiad sydd newydd ei gyhoeddi o Buvidal, triniaeth chwistrelladwy hir-weithredol ar gyfer dibyniaeth ar opioidau, yn cynnig un o'r lluniau cliriaf eto o sut mae'r feddyginiaeth yn gweithio mewn sefyllfaoedd y byd go iawn, a sut mae'n teimlo i'r bobl sy'n ei defnyddio.

Wedi'i gomisiynu gan Lywodraeth Cymru ac wedi'i arwain gan ymchwilwyr o Brifysgol De Cymru (PDC), mae'r adroddiad yn dwyn ynghyd dystiolaeth i archwilio sut mae'r feddyginiaeth wedi'i rhoi ar waith ers ei chyflwyno, ac a yw'n cyrraedd yr honiadau y gallai drawsnewid triniaeth ar gyfer dibyniaeth ar opioidau.

Mae pobl sy'n dod yn ddibynnol ar heroin neu opioidau anghyfreithlon eraill yn aml yn elwa o driniaeth amnewid opioid, fel methadon neu buprenorffin geneuol, sy'n gweithio trwy leihau neu atal diddyfnu a chwantau heb gynhyrchu'r lefelau eithafol o feddwoldeb.

Mae Buvidal yn ffurf rhyddhau araf a chyson o buprenorffin, a ddarperir trwy bigiad wythnosol neu fisol yn hytrach na dosio geneuol dyddiol mewn clinigau neu fferyllfeydd. I lawer o bobl, gall y newid hwnnw ar ei ben ei hun newid bywydau, gan ddileu'r angen i strwythuro pob dydd o amgylch casglu meddyginiaeth a lleihau'r stigma a all ddod gydag arferion triniaeth gweladwy.

Dywedodd yr Athro Katy Holloway o PDC fod y canfyddiadau'n dangos addewid Buvidal a phwysigrwydd sut mae'n cael ei weithredu.

“Mae’r ymchwil hwn wedi ein galluogi i ddatblygu dealltwriaeth fanwl o esblygiad triniaeth Buvidal yng Nghymru.

“Yr hyn sy’n amlwg iawn yw y gall Buvidal gynnig ymdeimlad o sefydlogrwydd a lle i anadlu i bobl nad yw triniaethau dyddiol bob amser yn ei ganiatáu,” meddai. “I rai, mae’n lleihau’r pwysau cyson o reoli diddyfnu ac apwyntiadau, gan ei gwneud hi’n haws canolbwyntio ar waith, perthnasoedd ac adferiad. Ond nid yw’n ateb hawdd. Mae’r cyd-destun o amgylch y defnydd o sylweddau yn wirioneddol bwysig.”

Yn aml, disgrifiwyd Buvidal fel 'newidiwr gêm' mewn triniaeth opioidau, ac mae'r gwerthusiad yn cefnogi llawer o'r honiadau hynny. Mae tystiolaeth sydd wedi'i chynnwys yn yr adroddiad yn tynnu sylw at gadw triniaeth dda, defnydd llai o opioidau, a phrofiadau cadarnhaol cleifion, yn enwedig ymhlith y rhai a oedd yn cael trafferth gyda threfnau dosio dyddiol.

Fodd bynnag, mae'r gwerthusiad hefyd yn peintio darlun cymhleth. Profodd rhai cyfranogwyr heriau yn ystod y cyfnod cychwyn ar Buvidal. Parhaodd eraill i ddefnyddio sylweddau ychwanegol i ymdopi â diflastod, unigedd, neu drawma sy'n dod i'r wyneb eto.   Adroddodd gwasanaethau fod hyfforddiant staff, hyder clinigol, ac adnoddau wedi chwarae rhan hanfodol ym mhrofiadau defnyddwyr o Buvidal. 

Daw'r adroddiad ar adeg dyngedfennol, gan fod niwed sy'n gysylltiedig ag opioidau yn parhau i fod yn bryder mawr i iechyd y cyhoedd ledled y DU. Mae'n galw am gynnig Buvidal fel rhan o system driniaeth ehangach sy'n canolbwyntio ar y person, wedi'i hintegreiddio â chefnogaeth seicolegol a gweithgareddau cymdeithasol ystyrlon yn hytrach na'i leoli fel ateb annibynnol.

“Mae’r gwerthusiad hwn yn ein hatgoffa nad meddyginiaeth yn unig yw triniaeth effeithiol. Mae’n ymwneud ag urddas, rhoi dewisiadau go iawn i bobl, a mynd i’r afael â gwraidd camddefnyddio sylweddau. Er y gall Buvidal chwarae rhan bwysig, rhaid iddo gael ei ymgorffori mewn gofal tosturiol, sydd ag adnoddau da, a rhwydweithiau a fforymau cleifion.”

Mae adroddiad ‘Gwerthusiad o Buvidal’ ar gael ar-lein a disgwylir iddo lywio trafodaethau parhaus ymhlith ymarferwyr, comisiynwyr a llunwyr polisi ynghylch dyfodol triniaeth opioidau yn y DU.

Roedd yr ymchwil hon yn gydweithrediad rhwng PDC, Prifysgol Wrecsam a Phrifysgol Swydd Henffordd, ac roedd yn cynnwys troseddegwyr, seicolegwyr, gweithiwr cymdeithasol, seiciatrydd ymgynghorol ar gaethiwed, ymchwilydd hyfforddedig yn feddygol, ac ystadegydd.