Myfyrwyr seicoleg mewn partneriaeth ymchwil yn taflu goleuni ar ‘leisiau tadau’ sydd wedi’u hanwybyddu

Mae myfyrwyr ym Mhrifysgol De Cymru (PDC) wedi helpu i ddatgelu bylchau mewn cefnogaeth fel rhan o bartneriaeth ymchwil arloesol gyda Plant yng Nghymru a Chyngor Torfaen.

Fel rhan o'u traethodau hir ar gyfer y cwrs BSc (Anrh) Datblygiad Plentyndod, aeth y myfyrwyr ati i ddeall profiadau tadau yng Nghymru, y gefnogaeth maen nhw'n ei derbyn, a'u barn ar hawliau plant.

Arweiniwyd yr astudiaeth gan brosiect Cyswllt Rhieni Cymru, 'Grymuso lleisiau rhieni a gofalwyr i hyrwyddo hawliau plant', sydd wedi'i leoli o fewn Plant yng Nghymru. Tynnwyd sylw at y diffyg ymchwil sy'n cynrychioli profiadau tadau.

Dywedodd Dr Klara Price, Arweinydd y Cwrs: “Yn aml mae tadau'n cael eu hanghofio mewn ymchwil a pholisi. Roedden ni eisiau helpu i lenwi'r bwlch hwnnw a sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed.

“Cawsom ein cyflwyno i Jacob Guy, sy'n rhedeg prosiect 'I Dadau, Gan Dadau' ar gyfer Cyngor Torfaen. Maen nhw'n dod â thadau newydd a darpar dadau ynghyd ar gyfer sesiynau ar iechyd meddwl, cwsg, maeth, cyfryngau cymdeithasol, a mwy. Mae'r rhaglen hefyd yn cysylltu tadau ag ymwelwyr iechyd lleol a gwasanaethau teuluol ac yn cynnig cefnogaeth ddilynol drwy raglen rhianta y Cylch Diogelwch.”

Drwy'r prosiect, fe wnaeth myfyrwyr arolygu a chyfweld tadau a oedd wedi cymryd rhan mewn rhaglen gefnogaeth 10 wythnos ‘I Dadau, Gan Dadau’.

Un o'r canfyddiadau mwyaf grymus oedd bod dros draean o dadau wedi nodi nad oeddent wedi derbyn unrhyw gefnogaeth swyddogol o gwbl yn ystod eu taith fel tad. Disgrifiodd llawer eu bod yn dibynnu'n llwyr ar bartneriaid, ffrindiau neu deulu, ac nid oedd gan rai neb i droi ato am gyngor.

Fe wnaethant bwysleisio eu bod am fod yn rhieni da ond yn aml “nad oeddent yn gwybod ble i fynd” am gymorth, gyda llawer yn disgrifio teimladau o unigedd neu stigma ynghylch gofyn am gefnogaeth.

Dywedodd ychydig dros hanner y tadau eu bod yn deall hawliau plant, ond nid oedd 52% erioed wedi clywed am Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn (CCUHP). Roedd y rhai a oedd yn gyfarwydd ag ef yn tueddu i fod yn fwy hyderus wrth gefnogi lles a hawliau eu plant.

Er bod tua hanner yr ymatebwyr yn teimlo y byddai grwpiau cymorth sy'n canolbwyntio ar dadau yn werthfawr, dadleuodd llawer fod angen newid systemig ar Gymru, gan gynnwys:

• absenoldeb tadolaeth tecach
• cyngor cyfreithiol a chyfryngu gwell i dadau
• cydnabyddiaeth gyhoeddus gryfach o dadau fel gofalwyr cyfartal
• cyfranogiad gwell gan dadau mewn trafodaethau iechyd ac addysg

Adroddodd tadau dro ar ôl tro eu bod yn teimlo eu bod yn cael eu hanwybyddu mewn lleoliadau fel ymweliadau iechyd, apwyntiadau cynenedigol a nosweithiau rhieni, lle'r oedd y sylw bron yn gyfan gwbl ar famau.

Datgelodd y cyfweliadau hefyd effaith drawsnewidiol y rhaglen 'I Dadau, Gan Dadau'. Disgrifiodd y cyfranogwyr well hyder, lles meddyliol, sgiliau rhianta ac ymdeimlad o gymuned, gyda rhai'n galw am ehangu'r fenter yn genedlaethol.

Mae'r adroddiad llawn wedi'i rannu â Plant yng Nghymru, sydd wedi cynhyrchu briff polisi ar gyfer Llywodraeth Cymru, llunwyr polisi, a’r rhai sy'n gweithio gyda theuluoedd.

Dywedodd Dr Price: "Mae gweithio gyda phartneriaid cymunedol yn rhoi profiad i'n myfyrwyr o wneud gwahaniaeth gwirioneddol. Mae eu gwaith eisoes yn llunio sgyrsiau polisi yng Nghymru, ac rydym yn gyffrous i barhau i adeiladu ar yr effaith honno."

Ychwanegodd Anna Westall, Rheolwr Tîm Polisi Plant yng Nghymru: “Drwy dynnu sylw at brofiadau tadau ledled Cymru, mae’r astudiaeth yn cynnig camau clir i sicrhau eu bod yn cael eu cefnogi, eu cynnwys a’u grymuso fel partneriaid cyfartal wrth rianta. Mae gwrando ar leisiau tadau a mynd i’r afael â’r rhwystrau y maent yn eu hwynebu yn helpu i greu amgylchedd rhianta, lle mae pob plentyn yn elwa o dadau hyderus, gweithgar ac sy’n cael eu cefnogi.

“Rydym yn gobeithio y bydd yr ymchwil hon yn sail i waith dylunio gwasanaethau, fel bod cefnogaeth i rieni yn gynhwysol ac yn hygyrch i famau a thadau fel ei gilydd.”