Mynd yn wyrdd: Diwrnod blasu bioleg prifysgol yn mynd â phobl ifanc yn ôl i natur

Mae pobl ifanc o gymunedau ymylol wedi cael cyfle i fynd yn ôl at fyd natur mewn digwyddiad arbennig ym Mharc Margam.

Wedi'i drefnu gan arbenigwyr o Brifysgol De Cymru (PDC), daeth 'Bioleg yn y Parc' â myfyrwyr rhwng 15 a 18 oed o ysgolion a cholegau o bob rhan o Dde Cymru at ei gilydd ar gyfer diwrnod ymarferol o wyddoniaeth amgylcheddol.

Mae'r digwyddiad wedi'i ddatblygu mewn ymateb i bryder cynyddol am ddatgysylltiad cynyddol rhwng pobl ifanc a natur - mater sy'n arbennig o ddifrifol mewn cymunedau sy'n wynebu heriau cymdeithasol ac economaidd.

"Rydyn ni wedi gweld newid go iawn dros y degawd diwethaf," meddai Natalie Lubbock, Arweinydd Cwrs Bioleg yn PDC.

"I lawer o fyfyrwyr, yn enwedig mewn cymunedau mwy ymylol, mae'r amgylchedd yn teimlo'n bell neu'n amherthnasol pan fyddant yn delio â phwysau mwy uniongyrchol.

"Mae'r digwyddiad hwn yn ymwneud â newid hynny - gwneud natur yn hygyrch, yn ymgysylltiol ac yn ystyrlon eto."

Drwy gydol y dydd, cymerodd y myfyrwyr o Gaerdydd, Castell-nedd Port Talbot, Merthyr Tudful, a Phontypridd, ran mewn gweithgareddau rhyngweithiol gan gynnwys trochi mewn pyllau, adnabod coed, arolygon bioamrywiaeth, ac astudiaethau peillio, ochr yn ochr â sesiynau dan do ar wyddoniaeth fforensig, dadansoddi amgylcheddol, a gwyddoniaeth fferyllol.

Mae'r rhaglen wedi'i chynllunio i arddangos amrywiaeth gyrfaoedd a chyfleoedd o fewn gwyddoniaeth amgylcheddol tra hefyd yn dangos pwysigrwydd ecosystemau yn y byd go iawn.

Nod y digwyddiad hefyd oedd herio'r naratif bod materion amgylcheddol yn cael eu fframio mewn termau negyddol yn unig, meddai Natalie.

"Mae pobl ifanc yn aml yn clywed am argyfwng hinsawdd a cholli bioamrywiaeth mewn ffyrdd sy'n teimlo'n llethol," meddai. "Rydyn ni eisiau iddyn nhw brofi'r amgylchedd fel rhywbeth cadarnhaol - rhywbeth y gallant ei fwynhau a bod yn rhan o'i amddiffyn."

Ychwanegodd fod y fenter hefyd yn anelu at dynnu sylw at y berthynas rhwng ymwybyddiaeth amgylcheddol a thegwch cymdeithasol.

"Mae ymchwil ac ymgysylltiad lleol yn awgrymu bod pobl ifanc o gefndiroedd llai manteisiol yn llai tebygol o gael mynediad at fannau gwyrdd neu weld materion amgylcheddol fel blaenoriaethau, er eu bod yn cael eu heffeithio'n anghymesur ganddynt," meddai hi.

"Trwy ddod â myfyrwyr yn uniongyrchol i amgylcheddau naturiol a rhoi profiadau ymarferol iddynt, mae'r trefnwyr yn gobeithio adeiladu hyder, chwilfrydedd, ac ymdeimlad parhaol o gysylltiad.

"Mae hyn yn ymwneud â mwy na gwyddoniaeth, mae'n ymwneud â rhoi cyfle i bobl ifanc brofi natur yn uniongyrchol a sylweddoli ei fod yn bwysig - i'w hiechyd, eu lles, a'u dyfodol."