Prosiectau Cerddoriaeth i chwalu rhwystrau i gyfleoedd

Mae prosiect gan Brifysgol De Cymru wedi derbyn cyllid fel rhan o gyfres o brosiectau a fydd i gyd yn defnyddio cerddoriaeth i chwalu rhwystrau.

Caiff y prosiectau eu hariannu gan Hyb y Brifysgol Southampton ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd ag Ymchwil Cerddoriaeth (AHRC), sy’n gweithio i gynnal datganiad maniffesto’r Llywodraeth sef na fydd y celfyddydau a’r gerddoriaeth yn cael eu cadw’n unig i’r breintiedig.

Mae’r prosiectau, sy’n gydweithrediadau rhwng ymchwilwyr a phartneriaid nad ydynt yn academaidd, yn cynnwys:

‘Cysylltiadau Cerddorol: Meithrin Diwylliannau Cerddorol mewn Canolfannau Adnoddau Awtistiaeth ledled y DU drwy Ymchwil Weithredol Gyfranogol’, a gynhelir gan Brifysgol De Cymru ar y cyd â Cerddoriaeth Fyw Nawr. Wrth i nifer y Canolfannau Adnoddau Awtistiaeth (CAA) mewn ysgolion prif ffrwd gynyddu, bydd y prosiect hwn yn ehangu’r ddarpariaeth o addysg gerddorol o ansawdd uchel mewn CAA ledled y DU er mwyn gwella canlyniadau cymdeithasol, emosiynol ac academaidd.

‘EQUALIZE’, dan arweiniad Prifysgol Westminster a Young Sounds UK. Bydd y prosiect hwn yn datblygu hyfforddiant i athrawon cerddoriaeth ar gerddoriaeth electronig a cherddoriaeth Ddu-Brydeinig, er mwyn mynd i’r afael â’r ffaith bod cerddoriaeth electronig a cherddoriaeth Ddu-Brydeinig, er eu bod yn elfennau hollbwysig o dirwedd cerddoriaeth boblogaidd y DU, yn absennol i raddau helaeth o gwricwlwm ysgolion uwchradd Prydain - nghyswllt sy’n adleisio’r gostyngiad yn nifer y disgyblion sy’n dewis cerddoriaeth TGAU ac Uwch Gyfrannol.

‘Yn ymarferol ac yn bolisi: Cyd-greu Fframwaith Moesegol a Phroses Ddad-drefedigaethu Sefydliadol gyda Ffoaduriaid Ifanc, Ceiswyr Lloches a Mewnfudwyr’, sef cydweithrediad rhwng elusen Fairbeats yn Ne Llundain a Phrifysgol Dinas Birmingham. Bydd y prosiect hwn yn mynd i’r afael â materion diogelwch a hunanfynegiant ar gyfer plant, pobl ifanc a’u teuluoedd sydd â phrofiad o geisio lloches ac ymfudo gorfodol. Bydd cyfranogwyr yn helpu i ddatblygu ‘Fframwaith Moesegol Fairbeats’ i gefnogi arweinwyr cerddoriaeth sy’n gweithio gyda phlant sydd wedi profi lloches neu ymfudo gorfodol.

‘Pa Eiriau Nad Oes Gennyt Ti Eto? Adrodd Straeon Cerddorol Cwiar am Gariad, Bywyd a’r Gyfraith’, a gynhelir gan Brifysgol Sheffield a SAYiT. Wrth i gymunedau cwiar ymdrin â materion megis galluoliaeth, dosbarthiaeth a thrawsffobia, bydd y prosiect hwn yn defnyddio fframweithiau sefydledig mewn ymchwil cerddoriaeth gymunedol i gynnal gweithdai adrodd straeon cerddorol er mwyn meithrin undod o fewn cymunedau LGBTQ+ yn Sheffield a Bradford. Bydd adnoddau addysgu, nodiadau briffio i sefydliadau cymunedol ac arfarnu academaidd yn cynyddu’r ddealltwriaeth o rym trawsnewidiol y gweithdai hyn.

Dywedodd Dr Beth Pickard, Uwch Ddarlithydd mewn Iechyd Perthynol ym Mhrifysgol De Cymru: "Rwy’n teimlo’n freintiedig iawn i gydweithio ar y prosiect ymchwil hwn gyda Live Music Now, gan ein bod yn rhannu’r un ymrwymiad i ehangu mynediad at gerddoriaeth yn gyffredinol ac at addysg gerddorol yn benodol. Rwy’n croesawu’r cyfle i ddefnyddio fy mhrofiad ymchwil ym maes astudiaethau anabledd beirniadol i lywio ein gwaith ar y cyd."

“Mae ymrwymiad Hyb yr AHRC ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd ag Ymchwil Cerddoriaeth i gyfiawnder cymdeithasol yn cyd-fynd yn berffaith â’n gweledigaeth, ac rydym wrth ein bodd ein bod wedi’n dewis i dderbyn y cyllid ymchwil hwn. Rydym wedi cynnig amserlen uchelgeisiol o weithgareddau ymchwil ar gyfer y deuddeg mis nesaf, ac rydym yn gobeithio y bydd hyn yn ein galluogi i hwyluso deialog ehangach yn y sector ynghylch pwysigrwydd mynediad at gerddoriaeth i bob plentyn a pherson ifanc — ond yn enwedig i blant a phobl ifanc awtistig sy’n mynychu Canolfannau Adnoddau Awtistiaeth (CAA). Gan ddefnyddio methodoleg Ymchwil Weithredol Gyfranogol, byddwn yn rhoi lle canolog i leisiau pobl awtistig drwy gydol y prosiect, gan gynnwys cerddorion awtistig, gweithwyr proffesiynol ym maes addysg ac arbenigwyr drwy brofiad byw. Edrychwn ymlaen at adeiladu ar y gwaith peilot a gynhaliwyd dros y tair blynedd diwethaf ac at ddatblygu dulliau rhanbarthol ac argymhellion polisi ar gyfer darpariaeth gerddorol mewn CAA ledled y DU.”

Dywedodd Dr Johnson-Williams, Arweinydd y Prosiect ac Ynghylchwr Addysg Gerddorol a Chyfartaledd Cymdeithasol ym Mhrifysgol Southampton: “Rydym yn falch iawn o lansio’r pedwar prosiect anhygoel hyn, sydd i gyd yn defnyddio cerddoriaeth i archwilio materion cyfoes sy’n ymwneud â phŵer trawsnewidiol cyfiawnder cymdeithasol.”

Bydd y prosiectau’n para am 12 mis, gan orffen gyda chyngerdd arddangosfa yn Neuadd Hoddinott y BBC yng Nghaerdydd ar 7 Gorffennaf 2026.

Dysgwch ragor ar wefan y prosiect.