Loren Henry

Beth yw'r ysbrydoliaeth y tu ôl i Urban Circle?

Mae Urban Circle Casnewydd yn elusen datblygu ieuenctid flaengar sy'n helpu i adeiladu, hyrwyddo a chynnal perthnasoedd cymunedol adeiladol a chynnwys unigolion gan ddefnyddio amrywiaeth o lwyfannau creadigol. Rydym yn darparu cyfleoedd i bobl ifanc ddilyn eu diddordebau yn weithredol ac yn bwrpasol, gwella eu lles, a gwireddu eu potensial ar draws y celfyddydau creadigol, addysg, gwaith ieuenctid a datblygiad cymunedol.

Ein gweledigaeth yw byd lle mae gan bobl ifanc yng Nghasnewydd fynediad i fannau diogel, oedolion cefnogol y gallant uniaethu â nhw, a chyfleoedd ac offer perthnasol i harneisio eu sgiliau, eu brwdfrydedd a’u huchelgais. Yn y byd hwn, nid yw cod post, hil, a chyfansoddiad corfforol bellach yn rhwystr. O ganlyniad, nid yw pobl ifanc bellach yn cael eu hystyried yn gynnyrch eu hamgylchedd a’r amgylchiadau y cânt eu geni iddynt, ond yn hytrach yn cael eu gwerthfawrogi am eu potensial dynol unigryw a’u grymuso i ddilyn y llwybr o’u dewis mewn bywyd. O fewn y cyd-destun newydd hwn, mae pwysigrwydd ac effaith gwaith ieuenctid wrth adeiladu cymunedau cryf ac iach yn cael eu gwerthfawrogi a'u deall.

Mae gwerthoedd ac arferion gwaith ieuenctid wedi ysbrydoli’r holl uwch staff sy’n weithwyr ieuenctid profiadol, maent yn gweithredu ac yn cofleidio gwerthoedd craidd gwaith ieuenctid, a chan mai Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig yw craidd ein tîm, mae gennym brofiad bywyd gwerthfawr sy’n galluogi i ni gydymdeimlo â'r cymunedau ymylol rydym yn gweithio ynddynt. Mae ein profiad byw hefyd yn ein hysbrydoli i wella dyheadau pobl ifanc o gymunedau Du, Asiaidd a Lleiafrifol.

Mae eich cwmni yn ddeinamig! A allwch chi ddweud wrthym am y HumaniTree - y stori y tu ôl iddo a'r negeseuon allweddol rydych chi'n gobeithio eu cyfleu?

Mae’r stori wedi dod allan o reidrwydd o’n ffilm flaenorol, Wales Untold, a roddodd wybodaeth a chymhelliant i bobl ifanc o’r hyn sydd ei angen i gynhyrchu ffilm am ryng-genhedlaeth ddu i gymdeithas Prydain ac a amlygodd gyfraniadau pobl dduon ac ethnig yn natblygiad Cymru. Mae'r stori newydd hon yn canolbwyntio ymhellach ar hanes yr hominoid a'i goeden deulu fyd-eang.

Wedi'i hadrodd trwy ddisgyblaethau gwyddonol hynod ddiddorol achyddiaeth, hanes hynafol, datblygiad dynol, cymdeithaseg a daearyddiaeth, mae’r stori’n egluro, tra bod hil yn chwedl, mae hiliaeth yn real iawn, a bydd sut y down i delerau â hyn yn helpu gyda’r nod o greu Cymru gwrth-hiliol erbyn 2030. Nid yw’r cwricwlwm addysgol yn darparu ar gyfer hyn, a phrin yw’r agweddau cadarnhaol am Affrica sy’n cael eu haddysgu mewn ysgolion. Sefydlwyd y prosiect hwn i annog pobl ifanc o gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig i gychwyn ar daith hunanddarganfod ac ymwybyddiaeth gadarnhaol. Prif amcan y ffilm yw gweithredu fel arf addysgol i fynd i'r afael â bylchau, mythau, a chamddealltwriaethau treftadaeth ddu. Mae rhannu'r wybodaeth hon am wareiddiadau datblygol cynharaf y byd yn rhan bwysig o'u treftadaeth. Ein gweledigaeth yw y bydd y wybodaeth gaffael hon yn adeiladu hunan-ymwybyddiaeth gadarnhaol ac yn chwalu'r canfyddiad negyddol o hanes pobl dduon, y dylid ei adnabod fel hanes y byd.

Crynodeb HumaniTree:

Mewn byd lle mae gwahaniaethu, hiliaeth, anghyfiawnder cymdeithasol a ffugwyddoniaeth yn dal i fodoli, nod y ffilm hon yw dod â stori fyd-eang gadarnhaol a rennir ynghyd sy'n ailgysylltu stori'r Teulu Dynol. Mae ein gwneuthurwyr ffilm wedi cychwyn ar daith ymchwil ac ymchwilio i ddarganfod gwyddoniaeth a hanes, chwalu anwybodaeth, a chyflwyno stori gyfoes a ffres am fod yn ddynol. Mae hwn yn brosiect ffilm amlddiwylliannol sy'n rhannu storïau teuluol personol ac yn defnyddio cyfweliadau dadlennol ag arbenigwyr o ddisgyblaethau lluosog. Bydd y ffilm yn ymdrin â tharddiad genetig dynol yn Affrica, gwareiddiadau cynnar, mudo byd-eang allan o Affrica, newidiadau amgylcheddol, amrywiadau genetig a sut y gall y teulu dynol gydweithio mwy yn yr 21ain ganrif.

Beth mae'n ei olygu i chi a'r tîm i wneud y gwaith ailddweud hwn?

Ers dyfodiad COVID-19, mae Urban Circle Casnewydd wedi profi galw cynyddol am ein gwasanaethau wrth i bobl ifanc gyflwyno eu hunain i ni ag ystod eang o anghenion cymorth cymhleth. Yn y cyfamser, mae digwyddiadau fel yr hiliaeth sefydliadol a amlygwyd gan Swyddfa Annibynnol Ymddygiad yr Heddlu (IOPC) yn Adroddiad Hotton (2022), ynghyd â datblygiadau cenedlaethol yng Nghymru ynghylch y mudiad Mae Bywydau Du o Bwys wedi dod â chwestiynau hil a chyfiawnder cymdeithasol i’r amlwg. Fel un o’r ychydig sefydliadau sy’n cynrychioli pobl ifanc Du ac Asiaidd yng Nghasnewydd, mae Urban Circle yn croesawu cyfrifoldeb allweddol i hwyluso’r broses o godi llais a herio anghyfiawnder ym mha bynnag ffurf y mae’n ymddangos. Mae ein gwaith yn y maes hwn wedi ein galluogi i ffurfio perthnasoedd cadarn o fewn cymunedau lleol difreintiedig lle rydym yn defnyddio offer ymgynghori cyfranogol ac ymchwil asesu seiliedig ar anghenion i fynd at wraidd unrhyw arferion neu weithredoedd gwahaniaethol.

Mae'r ailadrodd yn ein helpu i ail-ganolbwyntio ar pam rydyn ni'n gwneud yr hyn rydyn ni'n ei wneud, mae'n mynd â ni yn ôl trwy hanes ac yn tynnu sylw at yr heriau y mae ein cyndeidiau wedi'u hwynebu. Mae hefyd yn ein hysbrydoli i barhau â'r gwaith a wnawn ac yn amlygu'r angen i addysg fod ar flaen y gad wrth fynd i'r afael â Hiliaeth. Dod â threftadaeth i'r golwg a fu'n gudd o'r blaen, nad yw'n hysbys iawn, neu nad yw'n hawdd ei chyrraedd, megis nodi lleoedd neu gasgliadau sy'n berthnasol i'n hynafiaid. Rydym yn gobeithio cynyddu hyder, codi dyheadau, a grymuso pobl ifanc Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig i wneud dewisiadau cadarnhaol a chael agwedd gadarnhaol at eu cefndir a'u diwylliant.

Mae Urban Circle yn gweithio'n agos gyda PDC ar sawl cyfeiriad. Sut daeth hyn i fodolaeth a sut fyddech chi'n disgrifio'r cydweithio hwn? 

Yn 2010, roedd newid yn y gyfraith yn golygu bod yn rhaid i mi neu un o fy nghydweithwyr gael fy addysgu i lefel gradd – fe wnaethon ni dynnu gwelltyn i weld pwy fyddai’n mynd i’r brifysgol! Tynnais y gwelltyn ‘byr’, es ymlaen i gwblhau gradd BA (Anrh) Gwaith Ieuenctid a Chymunedol yn PDC yn 2011 ac yna es un yn well trwy wneud gradd Meistr mewn Gweithio gyda Phlant a Phobl Ifanc. Er fy mod wedi bod yn gweithio yn y sector gwirfoddol ers blynyddoedd pan ddechreuais fy astudiaethau, roedd y theori a ddysgais tra ar y cwrs wedi helpu i siapio’r sefydliad i safon uchel y ddarpariaeth heddiw. Rwy’n wirioneddol ddiolchgar i’r tiwtoriaid, yn enwedig y darlithwyr Gwaith Ieuenctid a Chymunedol Mick Conroy (sydd bellach yn Ymddiriedolwr Urban Circle Casnewydd), Kate Haywood, ac Emma Chivers, am y gefnogaeth a’r ysbrydoliaeth y maent wedi’u darparu. Yn dilyn y radd, helpodd y cwrs Meistr i ddatblygu ymhellach elfennau ymarferol y sefydliad. Mae deall y polisïau, y prosesau, a'r systemau y mae angen eu rhoi ar waith, yn ogystal â dangos tystiolaeth o ganlyniadau a llwyddiannau prosiectau, nid yn unig wedi ein helpu i sicrhau mwy o gyllid ond yn y pen draw wedi gwella ein gwaith fel sefydliad.

Rwy’n teimlo bod fy amser yn PDC wedi fy ngalluogi i fod y gorau y gallaf fod – rhywbeth rwy’n hynod ddiolchgar amdano. Heb os, mae fy astudiaethau wedi cyfrannu at lwyddiant a thwf y cwmni, sydd dros y blynyddoedd wedi mynd o nerth i nerth.

Profodd y berthynas yn un ffrwythlon i mi, y Brifysgol, a gweddill teulu Urban Circle, gyda 95% o dîm staff Urban Circle yn graddio trwy Brifysgol De Cymru. Daethpwyd i gytundeb i Urban Circle a G-Expressions gael eu lleoli ar Gampws Casnewydd PDC o ddiwedd 2017. Y gwaith ar y cyd hwn a amlygodd y buddion y mae’r bartneriaeth yn eu darparu i ni, y bobl ifanc rydym yn gweithio gyda nhw a myfyrwyr gwaith ieuenctid yn PDC. Rwy’n credu bod hon yn enghraifft wych o weithio mewn partneriaeth yn y gymuned ac o’r egwyddor o addysgu a thyfu arweinwyr cymunedol sy’n arwain drwy esiampl ac, yn ei dro, yn addysgu’r gymuned o’u cwmpas. Fel hyn, mae ymarferwyr creadigol yn parhau i ysgogi newid a gwelliant i bobl ifanc.

Mae Prifysgol De Cymru ar ei thaith ei hun o ail-weithio sut mae'n ymwneud ac yn ymyrryd ar anghydraddoldeb cymdeithasol yn ei harferion a'i phrosesau bob dydd. Mae cydnabod a mynd i'r afael ag anghydraddoldebau hiliol o fewn polisïau, arferion a diwylliant yn allweddol i hyn. Beth all sefydliadau fel PDC ei ddysgu o ail-ddychmygu ac ail-ddweud y ‘ffyrdd o wneud, bod a gweld’ rydych chi’n eu gwneud gyda HumaniTree?

Rhaid cefnogi archwiliadau ac ymchwil o'r fath, eu galluogi a'u hariannu wrth symud ymlaen. Mae’r dull a ddewiswyd wedi grymuso grŵp o bobl ifanc i fod yn gydymdeimladol tuag at addysg uwch ac mae’n cyd-fynd â’r duedd bresennol o sut mae gan genedlaethau ifanc agwedd fyd-eang eang iawn yn ogystal â’r angen i ddeall a galluogi eu gweithredoedd a’u gobeithion a’u breuddwydion. Dyma sut y byddwn yn ysbrydoli cenedlaethau’r dyfodol. Mae eu helpu i ddeall y pentref byd-eang yn eu helpu i ddelweddu eu cyfraniadau i’r byd a bod Cymru’n buddsoddi yn y datblygiad hwnnw.

Mae ymddiriedaeth a gofal yn gonglfeini datblygiad cymunedol. Mae'r ddealltwriaeth hon o randdeiliaid yn cymryd amser a llafur na ellir ei anwybyddu na'i gamliwio; fel arall, bydd yn cael ei danbrisio yn ei bwysigrwydd a'r potensial ar gyfer twf a rennir yn cael ei golli am genhedlaeth. Nid cynulleidfa yn unig yw pobl ifanc, nhw yw ein dyfodol, nhw yw ein gobaith am fyd gwell sy’n gofyn iddynt ‘gymryd rhan’ (fulticipate) mewn cynnydd. Mae hwn yn ymadrodd Jamaicaidd rydyn ni wedi dysgu ei ddefnyddio.

Mae eich sefydliad yn helpu i adeiladu, hyrwyddo a chynnal perthnasoedd cymunedol adeiladol. Pa wersi y gall PDC eu dysgu o ran meithrin partneriaethau cynaliadwy sy’n fuddiol i’r ddwy ochr?

Mae'r bartneriaeth gyda Urban Circle a G-Expressions yn dangos y gwerthoedd a'r egwyddorion proffesiynol sydd wedi'u hymgorffori yn y cyrsiau gwaith ieuenctid a chymunedol yma yn PDC. Mae’r math hwn o gydweithio yn datblygu doniau pobl ifanc, yn ennyn cariad at ddysgu, ac yn rhoi sgiliau a chymwysterau iddynt ar gyfer cyflogaeth. Mae hefyd yn ehangu gorwelion pobl ifanc trwy roi mynediad iddynt at gyfleusterau a sefydliadau addysg uwch (AU) na fyddent byth yn eu profi fel arfer. Mae hefyd yn galluogi myfyrwyr ar raddau gwaith ieuenctid a chymunedol a chyrsiau MA i ddefnyddio'r prosiect fel lleoliad gwaith, gyda'r fantais o staff a chyn-fyfyrwyr cymwys yn gweithio fel goruchwylwyr i'r hyfforddeion. Daeth yn amlwg y gallem gynorthwyo PDC i lywio’r dirwedd hiliol newidiol, darparu agenda cyfiawnder cymdeithasol yn lleol ac yn genedlaethol, ac annog myfyrwyr ac addysgwyr i feddwl a gweithredu mewn ffordd wrth-wahaniaethol a gwrth-ormesol. Mae'n debyg mai'r hyn rwy'n ceisio'i ddweud yw bod gennym ni brofiad byw sy'n cyd-fynd â gwybodaeth academaidd rydyn ni'n fodlon ei rannu â PDC, i helpu i ddeall pa mor fuddiol y gall partneriaeth fod i'r ddwy ochr.

Sut hoffech chi weld eich gwaith gyda PDC yn datblygu yn y blynyddoedd i ddod?

Mae'r dyfodol yn ddisglair! Mae Cymru’n arwain y ffordd i fod y rhan gyntaf o’r DU i’w gwneud hi’n orfodol i ddysgu hanes, cyfraniadau a phrofiadau pobl Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig, fel rhan o stori Cymru, yn y cwricwlwm.

Rydw i, a gweddill tîm Urban Circle, wedi bod yn sgwrsio â’n Gweinidog dros Addysg a’r Gymraeg i gynnig ein gwasanaethau, gan ein bod yn teimlo’n gryf am bwysigrwydd bod ein cwricwlwm newydd yn adlewyrchu gwir amrywiaeth ein poblogaeth a bod dysgwyr yn deall sut mae’r amrywiaeth hwn wedi llunio’r Gymru fodern.

Roedd ein gŵyl Reggae a Riddim yn un enghraifft yn unig o roi mynediad uniongyrchol i addysg ddiwylliannol i’n cymunedau. Rydym yn bwriadu adeiladu ar hyn trwy ein partneriaeth barhaus â PDC ac rydym yn gyffrous iawn i weld cyfleoedd, megis rhaglen gyfnewid ryngwladol (Jamaica) ac addysgu cydweithredol, yn dwyn ffrwyth.

Mae cynhyrchu mwy o offer addysgol hyd nodwedd, fel Wales Untold, HumaniTree a’n cynhyrchiad theatr newydd USA (Urban School of Arts), a ddyluniwyd gyda phobl ifanc yn greiddiol iddynt, yn bwysig. Gellir rhannu'r offer ansawdd uchel hyn ledled y wlad. Gobeithiwn weithio ar hyn gyda PDC, gan gydweithio mewn ffordd gynlluniedig a chynaliadwy, ar draws y portffolio addysg.