Dr Adam Jones

Dr Adam Jones ydw i, darlithydd sy'n arbenigo mewn Cyfathrebu ac Electroneg ym Mhrifysgol De Cymru (PDC).

Cefais fy arwain gan fy nhaith drwy’r byd academaidd i gychwyn ar raglen MPhil/PhD ym mis Hydref 2019. Ysgogwyd yr ymdrech hon gan yr uchelgais i ddatblygu techneg mesur newydd ar gyfer asesu trwch cotio metelaidd, prosiect a gyflawnwyd mewn cydweithrediad â Tata Steel UK o dan y cynllun KESS2. Yn y blog myfyriol hwn, rwy’n bwriadu adrodd ac ymchwilio i fy mhrofiad arholiad PhD, sy’n cwmpasu sbectrwm o gamau hollbwysig: cwblhau a chyflwyno fy nhraethawd ymchwil, sefydlu tîm arholi, paratoi ar gyfer y viva, y viva ei hun, trin canlyniadau a diwygiadau, gan arwain at gyflwyno'r traethawd ymchwil terfynol a rhoi gwybod am fy nghyflawniad academaidd.

Drwy gydol fy mhrosiect ymchwil, roeddwn yn bwriadu cyflwyno fy nhraethawd PhD erbyn dyddiad penodol, sef Ebrill 2023. Fodd bynnag, wrth i'r dyddiad cau agosáu, roeddwn yn aml yn mynd i'r afael â hunan-amheuaeth, gan gwestiynu a oeddwn wedi buddsoddi digon o ymdrech i ennill fy ngradd ymchwil. I liniaru'r ansicrwydd hwn, bûm yn cynnal nifer o sgyrsiau gyda fy nhîm goruchwylio, y gwnaeth eu cefnogaeth atgyfnerthu fy hyder yn y gallu i gyrraedd ein targed cyflwyno gwreiddiol. Yn y pythefnos yn arwain at y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno, fe brofais lawer o nosweithiau hwyr a phenwythnosau i berffeithio fy ngwaith. Wrth edrych yn ôl, rwy’n cydnabod na all unrhyw ddarn o waith fyth fod yn berffaith, gan y bydd lle i wella bob amser. Ar ôl cyflwyno fy nhraethawd ymchwil, teimlais deimlad o ryddhad byr, ond yn gyflym iawn ildiodd y seibiant byr hwn i baratoadau ar gyfer y viva oedd ar ddod.

Ar y diwrnod cyn fy viva, ym mis Mehefin 2023, cynhaliodd Ysgol Graddedigion PDC ei digwyddiad arddangos ymchwil blynyddol, gan ganiatáu i ymchwilwyr gyflwyno eu gwaith mewn gwahanol fformatau. Roeddwn wedi mynychu'r digwyddiadau hyn yn gyson trwy gydol fy nhaith ymchwil ôl-raddedig, gan eu gweld yn gyfleoedd rhwydweithio amhrisiadwy ac yn ffynhonnell ysbrydoliaeth.

Cyn cyflwyno fy nhraethawd ymchwil, cynullodd fy ngoruchwylwyr, mewn cydweithrediad ag Ysgol Graddedigion PDC, dîm arholi i archwilio fy ngwaith. Cynigiodd Ysgol Graddedigion PDC gyfoeth o adnoddau, gan gynnwys fideos llawn gwybodaeth a fu'n amhrisiadwy wrth ddeall y prosesau ar ôl cyflwyno traethawd ymchwil.

Yn yr wythnosau cyn y viva, neilltuais amser sylweddol i adolygu fy nhraethawd ymchwil, gan ailymweld yn drylwyr ag ef deirgwaith i wneud mân gywiriadau, a chadwyd pob un ohonynt mewn fersiynau ar wahân. Gwneuthum nodiadau cynhwysfawr ar gopi printiedig o'm traethawd ymchwil, yr oeddwn yn bwriadu ei gario gyda mi i'r viva. Ymhellach, fe wnes i greu cyflwyniad PowerPoint helaeth yn cyddwyso agweddau allweddol fy nhraethawd ymchwil yn oddeutu 80 o sleidiau, er fy mod yn gwybod na fyddai gennyf amser i'w cwmpasu i gyd yn ystod y viva.

uag wythnos cyn y viva a drefnwyd, dechreuais brofi nerfusrwydd cynyddol, gan ysgogi sesiynau astudio hwyr yn y nos mewn ymgais i sicrhau fy mod wedi paratoi'n ddigonol. Wrth edrych yn ôl, sylweddolaf fod y panig munud olaf hwn ond wedi ychwanegu pwysau gormodol at y broses gyfan. Roeddwn hefyd wedi paratoi cyflwyniad cryno 15 munud ar gyfer y viva, gyda'r ddealltwriaeth bod ei gynnwys yn ôl disgresiwn yr arholwyr. Roedd y cyflwyniad hwn yn seiliedig ar yr 80 sleid yr oeddwn wedi'u paratoi yn yr wythnosau blaenorol. Ar y diwrnod cyn fy arholiad llafar, ym mis Mehefin 2023, cynhaliodd Ysgol Graddedigion PDC ei digwyddiad arddangos ymchwil blynyddol, gan ganiatáu i ymchwilwyr gyflwyno eu gwaith mewn fformatau amrywiol. Roeddwn wedi mynychu’r digwyddiadau hyn yn gyson drwy gydol fy nhaith ymchwil ôl-raddedig, gan eu gweld yn gyfleoedd rhwydweithio amhrisiadwy ac yn ffynhonnell ysbrydoliaeth yn deillio o fod yn dyst i allbwn ymchwil y sefydliad. Mynychodd un o’m goruchwylwyr y digwyddiad, a phan dynnodd dau gyd-fyfyriwr ymchwil ôl-raddedig yn ôl o’u cyflwyniadau, fe wnaeth fy annog i roi fy nghyflwyniad viva yn un o’r slotiau oedd ar gael. Er gwaethaf natur munud olaf y penderfyniad hwn, roedd derbyniad y gynulleidfa yn hynod gadarnhaol. Fe wnaeth y profiad hwn leddfu fy nerfau (er ychydig yn unig) wrth ragweld y prif ddigwyddiad y diwrnod canlynol.

Ar ddiwrnod y viva, cyrhaeddais yr ystafell ddynodedig hanner awr yn gynt na'r disgwyl. Wrth fynd i mewn i'r ystafell, cyfarfûm â'r tîm arholi, a oedd yn cynnwys arholwr mewnol, arholwr allanol, a'r Cadeirydd. Gwnaethom gyfnewid cyflwyniadau ac ysgwyd llaw, a chychwynnodd y Cadeirydd y gweithrediadau gyda sesiwn friffio ar weithdrefnau'r viva a'r modd y cydymffurfiwyd â rheoliadau PDC. Yn dilyn y sesiwn friffio gychwynnol hon, gofynnwyd i mi gamu allan o'r ystafell i ganiatáu i'r tîm arholi gynnal a thrafod ymddygiad y viva ymhlith ei gilydd. Yn ystod yr egwyl fer hon, ymunodd dau o'm goruchwylwyr academaidd â mi y tu allan. Buom yn sgwrsio'n hamddenol ac yn tynnu coes ysgafn, ymgais amlwg anffurfiol i leddfu fy nhensiwn. Yn fuan wedi hynny, dan ŵys es yn ôl i'r ystafell i ddechrau'r viva gyda fy nghyflwyniad 15 munud yn crynhoi fy ngwaith. O edrych yn ôl, roedd y cyflwyniad hwn yn ffordd wych o dorri’r garw, ac roedd y cwestiynau a godwyd ynddo i bob pwrpas yn egluro sawl pwynt o’m traethawd ymchwil ysgrifenedig o’r cychwyn cyntaf.

Yn dilyn hynny, bu'r arholwyr yn dyrannu fy nhraethawd ymchwil yn fanwl fesul pennod, gan fy nghwestiynu ar wahanol agweddau o'm hymchwil. Roedd y broses ryngweithiol hon yn ddiddorol, ac ymddangosai fel bod yr amser wedi hedfa heibio. Roedd yna achosion lle bûm yn mynd i’r afael yn hyderus â chwestiynau cymhleth ac ymarferol ond eto wedi baglu dros ddamcaniaethau sylfaenol a oedd yn ymddangos yn sylfaenol. Wrth edrych yn ôl, gall hyn ymddangos yn rhyfedd, ond gall pwysau archwiliad parhaus dros sawl awr arwain at eiliadau o'r fath. Ar ddiwedd y viva, cefais gyfarwyddyd i adael yr ystafell er mwyn i'r tîm arholi allu ystyried. Cefais fy ngalw yn ôl i mewn a chododd y tîm arholiadau ar eu traed ar unwaith, gan fy llongyfarch ar basio fy PhD gyda mân gywiriadau. Cefais gefnogaeth a llongyfarchiadau mawr gan bawb yn yr ystafell. Cafwyd esboniadau manwl o'r broses gywiro a'r amserlen ddisgwyliedig ar gyfer eu cwblhau gan y tîm arholi, a brofodd yn hynod gywir yn eu hamcangyfrifon.

Yn dilyn y viva, rhoddais sylw i’r cywiriadau a’u hailgyflwyno i’r tîm arholi trwy Ysgol Graddedigion PDC a dyfarnwyd fy PhD mewn Peirianneg Drydanol ac Electroneg ym mis Awst 2023.

Cynghorion ar gyfer darpar fyfyrwyr ymchwil

• Ceisiwch sicrhau dyddiad cyflwyno traethawd ymchwil cyn gynted â phosibl gyda'ch tîm goruchwylio. Byddwch yn ymroddedig i'r terfyn amser hwn a cheisiwch gefnogaeth gan eich goruchwylwyr ar gyfer adolygiad parhaus fesul pennod.
• Wrth i chi symud ymlaen drwy ysgrifennu eich traethawd ymchwil, ystyriwch ddatblygu eich sleidiau cyflwyniad viva. Wrth edrych yn ôl, yr wyf yn edifarhau peidio â mabwysiadu'r arfer hwn pan oedd y deunydd yn dal yn ffres yn fy meddwl. Bydd y dull hwn yn lleihau eich llwyth gwaith yn sylweddol yn ddiweddarach ac yn gweithredu fel nodiadau cyfeirio amhrisiadwy.
• Manteisiwch i’r eithaf ar yr adnoddau a ddarperir gan eich Ysgol Graddedigion. Mae'r adnoddau hyn yn cynnig cyfoeth o fewnwelediadau a gafwyd o brofiadau cyn-fyfyrwyr ymchwil ac aelodau'r gyfadran, gan wasanaethu fel canllaw gwerthfawr.
• Ar ôl penodi'r tîm arholi, gwnewch ymchwil i'w cefndiroedd proffesiynol. Cymerwch ran mewn trafodaethau gyda'ch tîm goruchwylio i gael dealltwriaeth ddyfnach o'u harbenigedd a'u disgwyliadau.
• Paratowch ymlaen llaw yn drylwyr ar gyfer y viva, gan leihau eich llwyth gwaith yn ystod yr wythnos sy'n arwain ato i sicrhau cyflwr meddwl hamddenol.
• Yn ystod yr arholiad, byddwch yn dawel eich meddwl yn wyneb cwestiynau heriol. Cofleidiwch onestrwydd a chroesawu adborth adeiladol gan yr arbenigwyr ar y panel.
• Os byddwch yn derbyn ceisiadau diwygio, rhowch flaenoriaeth i'w cwblhau'n brydlon er mwyn cyflymu'r broses ar ôl y viva. Bydd cwblhau amserol yn hwyluso trosglwyddiad llyfnach i gam nesaf eich taith academaidd.