Rachel

Rachel ydw i ac rydw i newydd gwblhau fy viva ar gyfer fy ngradd Meistr trwy Ymchwil (MA) mewn Llenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol De Cymru.

Y viva oedd y rhan o'm gradd Ymchwil roeddwn i'n nerfus iawn yn ei gylch. Rwy’n gwybod nawr bod hyn yn normal, mae’n debyg mai dyma’r tro cyntaf erioed i chi orfod ‘amddiffyn’ eich gwaith, heb sôn am wneud hynny i dîm o arbenigwyr yn y pwnc!

Pan ddechreuais fy ngradd rhan-amser yn 2019, nid oeddwn hyd yn oed wedi ysgrifennu drafft o fy nghyflwyniad ac roeddwn eisoes yn poeni am fy arholiad llafar. Diolch byth, fe wnaeth pob un o fy ngoruchwylwyr traethawd ymchwil fy sicrhau nad oedd angen i mi feddwl am hynny ar yr adeg honno hyd yn oed! Roedden nhw'n iawn, wrth gwrs. Pam fyddwn i'n treulio amser ymchwil pwysig yn poeni am rywbeth yn y dyfodol?

Gwnaethant hefyd fy atgoffa erbyn y byddwn yn cael fy viva, y byddwn yn gwybod fy nhraethawd ymchwil yn llwyr, gan fy mod yn arbenigwr ar y pwnc. Bryd hynny, meddyliais “Sut allwn i fod yn arbenigwr ar unrhyw beth?”, ond dair blynedd a 40,000 o eiriau yn ddiweddarach, sylweddolais eu bod yn iawn - wyddai neb fy nhraethawd ymchwil mwy na fi. Wrth gwrs, roedd yna bobl eraill a ymchwiliodd i bynciau tebyg, ond fi oedd yr arbenigwr ar fy ngwaith.

Dyma’r cyngor a arhosodd gyda mi, drwy gydol ysgrifennu fy nhraethawd ymchwil, ac yn bwysicaf oll, ar ôl ei gyflwyno. Cyflwynais fy nhraethawd ymchwil ym mis Ebrill 2022, ac ni chefais fy viva tan ychydig fisoedd yn ddiweddarach, felly gallai’r amser yn y canol fod wedi bod yn ychydig fisoedd o banig llwyr. Yn lle hynny, gyda'r cyngor hwn, ceisiais beidio â chynhyrfu a pharatoi'n ddigyffro ar gyfer y viva. Am ychydig, wyddwn i ddim yn union pryd fyddai'r viva, felly fe wnes i'n siŵr fy mod i'n cymryd peth amser i mi fy hun. Cymerais ychydig o wyliau blynyddol o fy swydd a mynd ar wyliau gyda fy mhartner, dechreuais hobïau newydd, a darllenais er pleser. Sicrheais hefyd fod fy ngwybodaeth am ymchwil newydd yn fy maes yn gyfredol a cheisio darllen gwaith yr awduron a astudiais a beirniaid eraill.

Paratoi ar gyfer y viva

Pan osodwyd dyddiad fy viva, dechreuodd y paratoadau go iawn. Dechreuais trwy ddarllen trwy fy nhraethawd ymchwil a gwneud nodyn o feysydd roeddwn i'n meddwl y byddai'n ddiddorol eu trafod gyda fy arholwyr. Fe wnaeth fy ngoruchwylwyr traethawd ymchwil hefyd drefnu viva ‘ffug’ gyda mi, felly roeddwn i’n gwybod beth fyddai fformat y viva. Aethant trwy sut yr oedd viva yn gweithio'n fanwl a thawelu fy meddwl ynghylch y ffurfioldebau. Aethant hefyd trwy rai cwestiynau y gellir eu gofyn mewn viva. Roedd hwn yn brofiad defnyddiol iawn, a dyna wnaeth i mi deimlo’n barod iawn oherwydd fe wnaeth fy ngalluogi i weld beth oedd angen i mi weithio arno. Er enghraifft, fe wnaeth un o'r cwestiynau a ofynnwyd i mi fy maglu a gwneud i mi sylweddoli bod angen i mi weithio ar yr adran honno ychydig yn fwy felly byddwn yn teimlo'n hyderus yn ei hateb pe bai'n codi yn fy arholiad llafar go iawn.

Ar ôl fy viva ffug, roeddwn i'n barod i roi fy mhen i lawr a darllen, darllen, a darllen mwy. Roedd mwyafrif fy mharatoadau yn ymwneud ag ailddarllen fy nhraethawd ymchwil a deall lle mae'n ffitio o ran y gwaith arall yn y maes. Deuthum yn gyfforddus yn amddiffyn yr hyn yr oeddwn wedi'i ddarganfod a sut y gwnaeth fy ngwaith gyfraniad gwirioneddol at wybodaeth. Gan mai traethawd ymchwil Llenyddiaeth Saesneg oedd fy un i, roedd angen i mi hefyd ddeall elfennau diwylliannol a chyd-destunol fy ymchwil, yn ogystal â'r damcaniaethau a ddefnyddiais i ddod i'm casgliad. I wneud hyn ailymwelais â'r gweithiau yn fy llyfryddiaeth yn ogystal ag unrhyw weithiau a gyhoeddwyd ers hynny yn fy maes.

Roedd fy viva ar ddydd Gwener, felly yr wythnos yn arwain ato fe wnes i'n siŵr fy mod i'n cadw'n ddigynnwrf, yn parhau gyda fy nhrefn arferol, ac yn cael digon o gwsg. Roedd fy viva ar-lein (trwy Microsoft Teams) ac felly roeddwn i eisiau archebu ystafell yn y Brifysgol i sicrhau bod gen i gysylltiad rhyngrwyd dibynadwy, ac ni fyddwn yn cael fy aflonyddu gan gathod ystyrlon neu gnocio ar y drws. Fe wnes yn siŵr fy mod yn gyfarwydd â'r ystafell a phrofais y dechnoleg, gan sicrhau bod fy meicroffon yn gweithio'n dda ac y gallwn lwytho Teams yn hawdd.

Diwrnod fy viva

Cyrhaeddais y campws gyda digon o amser i'w sbario i sicrhau nad oeddwn dan straen am redeg yn hwyr. Ces i ddiod poeth a brecwast (er fy mod i’n teimlo’r nerfau, gwyddwn, pe na bawn i’n bwyta byddai fy stumog yn rymblan yn ystod y viva!) ac yna es i i’r ystafell. Cyfarfûm ag un o oruchwylwyr fy nhraethawd ymchwil yno ymlaen llaw, mwy am gefnogaeth foesol na dim arall. Fe wnaethon nhw aros amdanaf tra roedd y viva yn mynd ymlaen hefyd. Gosodais fy ystafell, profais y dechnoleg eto, a cheisiais aros yn ddigynnwrf. O'r diwedd roedd hi'n amser siarad am dair blynedd o waith caled! Roeddwn yn bendant yn nerfus, ond ychydig cyn ei bod hi'n amser ymuno â'r viva ar-lein, roeddwn i'n teimlo mor gyffrous! Bydd unrhyw ymchwilydd arall yn gwybod beth rwy'n ei olygu pan ddywedaf ei fod yn teimlo mor gyffrous i allu siarad am eich ymchwil gyda phobl o'r un anian!

Hedfanodd y viva ei hun heibio! Nid wyf yn gor-ddweud pan ddywedaf fod fy holl nerfau wedi hedfan allan trwy’r ffenest cyn gynted ag yr ymunais â'r alwad. Gwnaeth yr arholwyr a'r cadeirydd i mi deimlo'n gartrefol iawn ac roedd ganddynt gymaint o ddiddordeb yn yr hyn oedd gennyf i'w ddweud. Ar ôl rhyw awr, roedd fy viva drosodd, a chefais gyfarwyddyd i adael yr ystafell rithwir ar Teams er mwyn iddynt allu trafod fy nghanlyniad.

Y penderfyniad

Es i allan ac eistedd gyda fy ngoruchwylwyr traethawd ymchwil, ac ymunom ni i gyd yn ôl ar yr alwad ychydig funudau'n ddiweddarach ar gyfer y canlyniad, pasiais heb unrhyw gywiriadau! Roedd yn deimlad balch, ac rydw i wir yn meddwl bod y paratoadau a wnes i ar gyfer y viva wedi fy helpu i gael y canlyniad hwnnw.

Dywedodd fy ngoruchwyliwr traethawd ymchwil mai fi oedd y myfyriwr cyntaf iddyn nhw ei glywed erioed yn disgrifio eu profiad viva fel un “llawen”, ond felly yr oedd! Gwn efallai nad yw hyn yn wir am bawb, ond rwy’n credu mai paratoi, peidio â chynhyrfu, a gwybod eich traethawd ymchwil yn dda iawn yw’r allwedd i gael viva llwyddiannus.