£100 mil ar gyfer prosiectau PDC sy'n mynd i'r afael â heriau'r sector dŵr

Mae gan Brifysgol De Cymru (PDC) ddau brosiect sydd wedi'u henwi ymhlith 20 a gyrhaeddodd y rownd derfynol a fydd yn derbyn £100,000 o gyllid sbarduno yn yr ail Her Darganfod Dŵr (Darganfod).

Mae derbynwyr y gronfa yn cynnwys prosiectau arloesol o sectorau gan gynnwys awyrofod, amaethyddiaeth, a Tech / AI, gyda'r gystadleuaeth yn anelu at ddarganfod arloesiadau addawol y tu allan i'r diwydiant, tra hefyd yn darparu pecyn cynhwysfawr o gymorth i helpu ymgeiswyr i dorri i mewn a chyflymu eu mabwysiadu gan y sector dŵr.

Yn rhan o'r gystadleuaeth gwerth £7.5 miliwn gan y Gronfa Arloesi Dŵr, nod y prosiectau hyn yw dod â meddwl o'r newydd i fynd i'r afael â heriau brys sy'n wynebu'r sector dŵr yng Nghymru a Lloegr.

Mae prosiect cyntaf PDC - Trin Dŵr Gwastraff Ynni-Effeithlon Gwydn gyda Chelloedd Tanwydd Microbaidd: ERES-WWTP - yn edrych ar greu system trin dŵr gwastraff y genhedlaeth nesaf sy'n glanhau carthffosiaeth wrth droi'r deunydd organig ynddo yn drydan adnewyddadwy, trwy ddefnyddio prosesau electrocemegol naturiol bacteria.

Trwy ddibynnu ar fetaboledd microbaidd, gall y dechnoleg weithredu'n ddibynadwy hyd yn oed pan fydd llif dŵr yn newid neu pan fydd y grid pŵer yn ansefydlog, a gellir monitro a rheoli ei gweithgaredd biolegol yn ddigidol heb synwyryddion ychwanegol - gan gynnig ffordd wydn, effeithlon a chynaliadwy i'r sector dŵr reoli dŵr gwastraff.

Bydd ail brosiect PDC yn profi perfformiad system a ddatblygwyd yn PDC o'r enw SIFER - triniaeth newydd sy'n sefydlogi treuliad sy'n deillio o garthffosiaeth drwy wella dad-ddyfrio a chloi maetholion, gan greu cynnyrch gwrtaith glanach a mwy rhagweladwy.

Bydd y prosiect yn ymchwilio i berfformiad SIFER ar dreulio dŵr gwastraff. Bydd treialon cnydau yn asesu a yw'r gwrtaith sy'n deillio o'r hyn sy'n gwella cynnyrch cnydau, effeithlonrwydd defnyddio maetholion, ac allyriadau nwyon tŷ gwydr ar y fferm.

Dros y misoedd nesaf bydd pob un sy'n cyrraedd y rownd derfynol yn derbyn, ochr yn ochr â'r cyllid, becyn cynhwysfawr o gefnogaeth, sy'n cynnwys mentora ac arweiniad arbenigol gan gwmnïau dŵr i brofi a datblygu eu datrysiadau.

Ym mis Ebrill nesaf, bydd hyd at 10 o'r timau yn cael eu dewis i dderbyn hyd at £550,000 yr un i ddatblygu eu datrysiadau ymhellach. Byddant hefyd yn derbyn pecyn ychwanegol o gymorth i'w helpu i ddenu'r buddsoddiad sydd ei angen ar gyfer llwyddiant hirdymor yn y sector dŵr.