Adroddiad yn datgelu bod menywod yn ofni ‘syrthio drwy’r rhwyd’ yn y ras am swyddi arwain uwch

Gan fod gweithio hyblyg a hybrid yn galluogi mwy o fenywod i gyfuno cyfrifoldebau gofalu â’u gyrfaoedd, mae’r CBI a Phrifysgol De Cymru (PDC) wedi rhybuddio y gallai llawer o fenywod ‘syrthio drwy’r rhwyd’ o ran swyddi arwain uwch.

Mae PDC wedi gweithio gyda CBI Cymru ar eu harolwg diweddaraf – a gynhelir bob dwy flynedd – sy’n edrych ar y rhwystrau parhaus y mae menywod yn eu hwynebu wrth geisio cyrraedd swyddi uchaf mewn busnes a phroffesiynau eraill.

Cymerodd mwy na 200 o weithwyr o amrywiaeth o gwmnïau, sefydliadau eraill a sectorau yng Nghymru ran yn arolwg CBI-PDC ar gyfer ‘Meincnod Arweinyddiaeth Menywod 2026 ar gyfer Cymru’, a lansiwyd ddoe (15 Hydref).

Er bod dulliau gweithio hyblyg a hybrid yn cynnig llawer o fanteision i weithwyr benywaidd – yn enwedig o ran hwyluso gofal plant neu ddyletswyddau gofalu eraill – mae 57% o’r ymatebwyr yn credu bod gweithwyr hyblyg yn ‘llai gweladwy’ i’w rheolwyr ac arweinwyr uwch eraill yn y gweithle. O ganlyniad, gallent golli cyfleoedd i gael dyrchafiad.

Mae tîm ymchwil PDC – Dr Lauren Josie Thomas, arweinydd Ymchwil ac Arloesi Busnes; Jayde Howard, darlithydd mewn Rheolaeth Busnes; a Dr Shehla Khan, uwch-ddarlithydd mewn rheolaeth Adnoddau Dynol – wedi cymharu’r cynnydd o ran cydraddoldeb rhywiol a chynhwysiant yn y gweithle â gwaith ymchwil tebyg a gynhaliwyd gan y brifysgol a’r CBI ddwy flynedd yn ôl.

Dyma rai o ganlyniadau’r arolwg:

• Mae gweithio hyblyg yn parhau i gynnig cefnogaeth i fenywod sy’n dymuno symud i swyddi arwain; mae 65% yn cytuno â’r farn hon (cynnydd o 53% yn 2024).
• Nid yw’r pwysau sy’n deillio o gyfrifoldebau gofalu ar fenywod mewn swyddi arwain wedi newid, ond mae 57% yn credu bod gweithio hyblyg yn eu gwneud yn ‘llai gweladwy’ i reolwyr ac arweinwyr uwch yn y gweithle.
• Mae’r rhan fwyaf o’r ymatebwyr (79%) yn credu bod eu sefydliad yn cefnogi cydraddoldeb rhywiol yn weithredol, ond dim ond 46% sy’n dweud bod y sefydliad yn atebol am y cynnydd o ran cydraddoldeb.
• Mae’r arolwg yn dangos bod gallu menywod i arwain yn cael ei gydnabod bron yn gyffredinol. Fodd bynnag, mae’r canfyddiadau’n nodi nad yw hyn yn cael ei adlewyrchu mewn gwelliannau cyson o ran cydraddoldeb rhywiol.

Argymhellion allweddol i gyflogwyr:

• Adolygu a yw gweithwyr sy'n gweithio'n hyblyg yn cadw mynediad at ddysgu, gwaith gweladwy, cydweithwyr uwch, rhwydweithiau, nawdd a datblygiad - ac a yw trefniadau'n parhau'n gynaliadwy ochr yn ochr â'u llwyth gwaith a'u cyfrifoldebau gofalu.
• Helpu gweithwyr i ddeall yn well sut mae datblygiad gyrfa yn gysylltiedig â chyfle.
• Symud y tu hwnt i fesur cefnogaeth i gydraddoldeb rhywiol ac adolygu sut mae hyn yn effeithio ar benderfyniadau a rhyngweithio â gweithwyr.

(chwith i'r dde); Dr Lauren Josie Thomas, Jayde Howard, Adam Wolfe – Cyfarwyddwr Perthnasoedd, Barclays; Chelsea Bond – Cyfarwyddwr Archwilio yn PwC; Greer Hooper – Pennaeth Corfforaethol De Cymru yn Barclays; Katie Spackman – Dirprwy Gyfarwyddwr CBI Cymru; Carole Greene – Gohebydd Busnes Cymru ar gyfer ITV; a Dr Shehla Khan

Dywedodd Dr Lauren Josie Thomas: “Yn amlwg nid gallu yw'r broblem: mae 98% o'r bobl a holwyd yn credu bod menywod yr un mor effeithiol â dynion mewn arweinyddiaeth uwch, ond dim ond 78% sy'n credu bod arweinwyr benywaidd yn cael eu cymryd o ddifrif. Nid y cwestiwn bellach yw a all menywod arwain, ond a yw gweithleoedd yn cydnabod y gallu hwnnw'n gyson ac yn ei droi'n gyfle a datblygiad.

“Mae hwn yn ymchwil i Gymru, nid yn unig am Gymru. Rydym yn adeiladu sylfaen dystiolaeth y gall cyflogwyr, llunwyr polisi a sefydliadau weithredu arni. Dylai gweithio hyblyg fod yn bont i ddatblygiad, nid yn rhwystr i gael eu gweld, ac nid yw polisi ar bapur yr un peth â chynnydd yn ymarferol. Ein tasg nesaf fydd archwilio ble mae'r bylchau hyn yn dod i'r amlwg, pam eu bod yn parhau a beth all sefydliadau ei wneud i'w cau.”

Ychwanegodd Katie Spackman, Dirprwy Gyfarwyddwr CBI Cymru: “Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at y ffaith nad yw talent a hunan-gred yn ddigon. Rhaid i fenywod sy’n ceisio dilyniant gyrfa i rolau arweinyddiaeth uwch gael brwdfrydedd personol ac uchelgais ynghyd â chyfle clir ac amlwg. Rhaid i fusnesau a sefydliadau eraill ddarparu llwybr clir i ddatblygiad a sicrhau bod menywod sy’n gweithio’n hyblyg yn ‘weladwy’ i reolwyr ac uwch arweinwyr sy’n gwneud penderfyniadau allweddol ynghylch dyrchafiad.

“Rwy’n hynod falch o’n cydweithrediad â Phrifysgol De Cymru ac am helpu i godi ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r rhwystrau allweddol sy’n atal gweithwyr benywaidd rhag cyflawni eu potensial llawn. Mae ein diolch yn fawr i Dr Thomas a’i thîm, yn ogystal â Rhwydwaith Menywod mewn Arweinyddiaeth CBI Cymru, am eu gwaith caled ers ffurfio’r grŵp yn 2023.

“Mae ein neges yn glir: ni all cynnydd aros. Rhaid i arweinwyr busnesau a sefydliadau eraill ledled Cymru gychwyn trafodaethau nawr am y materion y mae’r adroddiad yn eu codi. Ni all menywod ddyhead yn unig i arwain – rhaid iddynt gael cyfleoedd mwy gweladwy i wneud cyfiawnder â’u gyrfaoedd.”