Canolfan Polisi Cymdeithasol

Yr Athro Palash Kamruzzaman

Heriau Polisi tuag at Argyfwng Rohingya ym Mangladesh: Rôl Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol.

Mae'r ymchwil hon yn seiliedig ar ganfyddiadau astudiaeth beilot a gynullwyd ar y cyd gan yr Athro Palash Kamruzzaman a Dr Bulbul Siddiqi (Prifysgol North South, Bangladesh). Mae'r astudiaeth yn ymestyn syniad yr Athro Kamruzzaman o Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol ac yn ei gymhwyso mewn cyd-destun polisi ymarferol, sef yr argyfwng Rohingya ym Mangladesh.

Yn seiliedig ar 25 cyfweliad ansoddol â gweithwyr proffesiynol datblygu sy'n gweithio ar faterion Rohingya, mae'r papur hwn yn archwilio i ba raddau y gall Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol chwarae rhan ystyrlon wrth ddatrys yr argyfwng hwn. 

Mae tystiolaeth a gyflwynir yn y papur hwn yn awgrymu bod arfer didaro, anymatebol yn cyfyngu ar rôl arbenigwyr wrth ddod o hyd i ateb urddasol i'r argyfwng. Yn ogystal, i'r Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol, yn hytrach nag arbenigwyr rhyngwladol, mae'r gofod yn fwy cyfyngedig fyth. Mae Dr Siddiqi a'r Athro Kamruzzaman yn dadlau bod diffyg diwylliant polisi sy'n seiliedig ar dystiolaeth yn cymhlethu argyfwng y Rohingya ymhellach, gan fod arbenigedd lleol yn aml yn cael ei anwybyddu mewn argymhellion polisi wrth geisio ateb parhaol ond urddasol i argyfwng y Rohingya. 

Lawrlwythwch yr adroddiad llawn: ‘Heriau Polisi tuag at Argyfwng Rohingya ym Mangladesh: Rôl Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol’

Arweiniodd yr Athro Palash Kamruzzaman brosiect a ariannwyd gan yr Academi Brydeinig (gyda’r Athro Ali Wardak a’r Athro Kate Williams o’r Ganolfan Troseddeg) i archwilio profiadau trais a cholli urddas ymhlith pobl Rohingya ym Mangladesh a Phobl sydd wedi’u Dadleoli’n Fewnol yn Affganistan.

Nod y prosiect hwn oedd cyfrannu at ddealltwriaeth fwy manwl o rai o grwpiau pobl tlotaf, mwyaf eithriedig a mwyaf dioddefus y byd: pobl Rohingya ym Mangladesh a Phobl sydd wedi’u Dadleoli’n Fewnol yn Affganistan.

Mae ymchwil Dr Filippos Proedrou i ddiogelwch ynni a geo-wleidyddiaeth yn cynnwys olew a nwy ac yn ymestyn i ynni adnewyddadwy, a pholisi hinsawdd byd-eang. Mae ei ymchwil ddiweddar yn archwilio'r newid i systemau ynni carbon isel - y mater economi wleidyddol allweddol i'r UE fel y mae yng nghysylltiad ynni, gwleidyddiaeth a marchnadoedd. Nod ei ymchwil hefyd yw trafod yn feirniadol y cyfaddawdau sy'n gysylltiedig â chyflwyno gridiau clyfar a'r rhwystrau presennol. 

Dr Filippos Proedrou

Mae Dr Filippos Proedrou wedi bod yn Gymrawd Academaidd 2019 gyda Chynulliad Cenedlaethol Cymru, gan gynnal ymchwil a rhoi cyngor arbenigol i'r Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig ar bolisi hinsawdd a chynlluniau datgarboneiddio Cymru.

Mae ei ymchwil, Mynd i'r Afael â'r Bwlch yn y Polisi Hinsawdd yng Nghymru, yn seiliedig ar graffu trylwyr ar gyd-destun polisi gwleidyddol a hinsawdd Cymru a'r fframwaith deddfwriaethol presennol, gwaith Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig Cynulliad Cenedlaethol Cymru, dogfennau polisi cysylltiedig Llywodraeth Cymru, gan gynnwys y ddogfen ddiweddaraf, Ffyniant i Bawb: Cymru Carbon Isel, a chyngor ac adroddiadau Pwyllgor y DU ar Newid Hinsawdd, gan gynnwys yr Adroddiad diweddar iawn, Net Sero: Cyfraniad y DU at atal cynhesu byd-eang. 

Mae'r adroddiad yn cyfrannu gwybodaeth a chysyniadau o her newid hinsawdd a'i rhyngweithio â blaenoriaethau gwleidyddol a pholisïau allweddol eraill, ac yn cyrchu tystiolaeth ac arferion gorau o bob cwr o'r byd.

Mae'r adroddiad yn manylu ar gyd-fanteision polisi hinsawdd uchelgeisiol, ac yn darparu digon o dystiolaeth ac arferion gorau byd-eang y gellir eu defnyddio yng Nghymru. Mae hefyd yn trafod polisi hinsawdd Cymru o fewn y patrwm twf ehangach y mae Cymru'n ei ddilyn, ac yn nodi gwahanol lwybrau trosglwyddo ynni. 

Mae'r adroddiad hefyd yn nodi'r angen am gwmni ynni i Gymru, ac yn amlinellu'r rôl a'r tasgau y gallai eu gweithredu, ac yn edrych ar y potensial i wneud y Cynllun Darnodi Parthau yn fwy diddorol i gymunedau/dinasyddion lleol. Mae hefyd yn tynnu sylw at nifer o oblygiadau posibl Brexit ar gyfer polisi hinsawdd Cymru.

Mae'r Athro Howard Williamson wedi bod yn ymwneud yn agos ag ymchwil ieuenctid a pholisi ieuenctid. Mae wedi darparu cyngor eang ar bolisi sawl lefel o lywodraethu, o lefel llywodraeth Cymru i'r Cenhedloedd Unedig. Mae ymchwil yr Athro Williamson ar bolisi ieuenctid yn ymwneud â nifer o feysydd gan gynnwys addysg, hyfforddiant galwedigaethol a chyflogaeth, iechyd, a chyfiawnder troseddol. 

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae wedi canolbwyntio’n fwy penodol ar y sefydliadau Ewropeaidd: y Comisiwn Ewropeaidd a Chyngor Ewrop, a'r Bartneriaeth rhyngddynt ym maes ieuenctid. Rhwng 1997 a 2016, cydlynodd adolygiadau polisi ieuenctid o 21 gwlad Ewropeaidd, ac roedd yn awdur tair cyfrol yn trafod y materion amlwg a gododd ohonynt. Roedd hefyd yn rhan o 'genadaethau cynghori' i nifer o aelod-wladwriaethau Cyngor Ewrop. Helpodd i ddrafftio strategaeth sector ieuenctid Cyngor Ewrop 2030, a lansiwyd ym mis Ionawr 2020. Yn fwyaf diweddar, mae wedi bod yn gyd-olygydd ac yn gyd-awdur llawlyfr ar bolisi ieuenctid o safbwynt Ewropeaidd.

Yr Athro Howard Williamson

Dros y deng mlynedd diwethaf, mae'r Athro Howard Williamson wedi cyfrannu at ymchwil ar hanes gwaith ieuenctid yn Ewrop gan drefnu seminarau ymchwil a chyd-olygu saith cyfrol a gyhoeddwyd gan Gyngor Ewrop. Mae'r broses olygu wedi cynnwys cydweithio sylweddol wrth ysgrifennu gyda llawer o gyfranwyr nad yw Saesneg yn iaith gyntaf iddynt yn aml. 

Mae'r Athro Williamson wedi gwasanaethu fel y rapporteur cyffredinol ar gyfer tri Chonfensiwn Gwaith Ieuenctid Ewropeaidd olynol (2010, 2015, 2020), gan ddarparu papurau safbwynt – Canfod Tir Cyffredin, ac Heriau Cornerstone ar gyfer Gwaith Ieuenctid Ewropeaidd a Gwaith Ieuenctid yn Ewrop – yn y drefn honno, ar gyfer y ddau Gonfensiwn diwethaf. Ar ôl yr ail Gonfensiwn yn 2015, cyd-olygodd destun allweddol ar waith ieuenctid yn Ewrop. Ar ddiwedd 2020, paratôdd ddatganiad terfynol y 3ydd Confensiwn, ‘Arwyddbyst y Dyfodol’.  

Yr Athro Palash Kamruzzaman

Mae rhai o'r cwestiynau allweddol mewn astudiaethau polisi yn cynnwys 'pwy sy'n llunio polisïau', 'i bwy' a 'buddiannau ac agendâu pwy sy'n cael eu gwasanaethu yn ystod y broses o lunio polisïau'? Yn aml, caiff polisïau eu llunio o'r brig i lawr, lle mae'r elît a'r rhai pwerus yn llunio amrywiol bolisïau gyda'r nodau penodol o hyrwyddo buddion economaidd-gymdeithasol i bawb, gan gynnwys grwpiau ymylol sydd wedi'u hallgáu'n gymdeithasol o fewn cymdeithas. Ers amser maith, mae cyfranogiad, yn enwedig gan y grwpiau tlawd ac ymylol, wedi'i eithrio wrth lunio polisïau. Fodd bynnag, mae llunio polisïau cyfranogol bellach yn faes sefydledig mewn gwyddor gymdeithasol. 

Mae'r Athro Palash Kamruzzaman yn archwilio yn ei ymchwil i ba raddau y gall cyfranogiad ehangach ym mhrosesau llunio polisïau sicrhau bod y nodau penodol o fudd gwirioneddol i'r bobl dlawd ac ymylol? Pam mae cyfranogiad mewn rhai achosion yn cael ei ddefnyddio fel rhagamod ar gyfer llunio polisïau, i gyfreithloni neu ddilysu'r agenda o'r brig i lawr, fel cam tocenistaidd ar gyfer llunio polisïau cynhwysol, neu i rymuso'r bobl sydd fel arfer wedi'u hallgáu ac sydd fel arfer heb lais yn y broses hon?

Yr Athro Palash Kamruzzaman

Mae tirwedd datblygu rhyngwladol yn cael ei threchu gan drafodaethau a naratifau rhoddwyr y Gorllewin. Yn amlach, mae gwledydd/sefydliadau sy’n rhoddwyr yn llunio ac yn pennu agenda datblygu ar gyfer y gwledydd sy'n derbyn cymorth. Yn y broses hon, mae'r ysgolheigion a'r arbenigwyr o wledydd y gorllewin yn chwarae rhai rolau pwysig wrth frocera, meithrin, trosglwyddo a chynhyrchu datblygiad yn y De byd-eang. Ond a yw arbenigedd datblygu yn ddall i hil? Mae genre o lenyddiaeth fyfyriol yn dod i'r amlwg, a ddisgrifir yn aml fel 'ethnograffeg cymorth', sy'n asesu effeithiolrwydd cymorth a datblygiad o safbwynt arbenigwyr datblygu Gorllewinol/Rhyngwladol. 

Yn y cyd-destun hwn, mae'r Athro Palash Kamruzzaman wedi bathu term newydd, Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol, wrth ddeall rolau, cymhellion a gweithrediadau’r arbenigwyr datblygu sydd wedi'u lleoli yn eu gwledydd gwreiddiol ac yn gweithio drostynt. Mae ymchwil yr Athro Kamruzzaman yn datgelu, heb safbwyntiau'r Arbenigwyr Datblygu Cenedlaethol, mai dim ond darlun rhannol y bydd ethnograffeg cymorth presennol yn ei ddarlunio, fel ethnograffeg drefedigaethol.

Dr Ehsan Kabir

Mae diddordebau ymchwil Dr Ehsan Kabir yn cwmpasu dadleoli, mudo economaidd, trawsnewid bywoliaeth, ac addasu i newid hinsawdd. Mae ei waith wedi'i ysbrydoli gan fframweithiau damcaniaethol mewn ecoleg wleidyddol, cynaliadwyedd a gwybodaeth empirig am natur amlochrog amrywiaeth a gwydnwch dynol.

Canolbwyntiodd ei brosiect diweddaraf ar ddadansoddi maint a heterogenedd effeithiau mudo yn ôl i’w gwlad wreiddiol mewn lleoliadau sy'n agored i niwed yn amgylcheddol ym Mangladesh. 

Yr Athro Palash Kamruzzaman

Mae nodau datblygu byd-eang fel Nodau Datblygu'r Mileniwm a Nodau Datblygu Cynaliadwy yn gwneud lleihau/dileu tlodi eithafol yn un o'u prif nodau ac amcanion. Mae hwn yn nod aruchel yn wir. Ond, sut mae tlodi eithafol yn cael ei fesur? Gall syniadau ymddangosiadol ddeniadol fel llinell dlodi $1 y dydd swnio'n syml, ond mae'r rhain yn enwog am fod yn anodd ac yn aml y tu hwnt i ddealltwriaeth y rhan fwyaf o bobl heb wybodaeth arbenigol mewn economeg (yn bennaf oherwydd bod y diffiniad o $1 y dydd (a fersiynau wedi'u diweddaru o $1.90/dydd) yn seiliedig ar werth cydradd pŵer prynu).

Mae gwaith yr Athro Palash Kamruzzaman yn canolbwyntio ar sut mae'r bobl dlawd eu hunain, y mae eu hamgylchiadau y mae penseiri datblygu byd-eang am eu gwella, yn ystyried diffiniadau cyfredol o dlodi eithafol a pha oblygiadau y gallai'r safbwyntiau hyn eu cael ar y nodau datblygu byd-eang. 

Yr Athro Howard Williamson

Y tu hwnt i’w waith ymchwil a pholisi Ewropeaidd, mae’r Athro Howard Williamson wedi cynnal ei astudiaeth ethnograffig hydredol o ‘Fechgyn Milltown’, y cyhoeddodd amdanynt gyntaf ym 1978. Ychydig llai na 50 mlynedd ar ôl cwrdd â nhw am y tro cyntaf, mae wedi ysgrifennu trydydd llyfr am eu bywydau.

• Yr Athro Palash Kamruzzaman
• Dr Stuart Jones
• Dr Jennifer Law
• Yr Athro Steve Smith
• Dr Filippos Proedrou
• Dr Roiyah Saltus
• Dr Andrew Thompson
• Yr Athro Howard Williamson
• Dr Wendy Booth
• Dr Ehsan Kabir

Salim Alkathiri, MPhil/PhD
Teitl: Archwilio Cydbwysedd Gwaith-Bywyd Ymhlith Gweithwyr swyddfa llywodraethwr Oman: Rôl Dynameg Sefydliadol, Canfyddiadau Gweithwyr, Demograffeg, a Diwylliant Cymdeithasol ar draws Ddwy Ddinas.

James Chard, MPhil/PhD 
Teitl: Mynd ati i weithredu: Asesiad o ymrwymiad prifysgolion y DU i Gyfiawnder Hinsawdd o fewn Cynaliadwyedd a Strategaethau Sero Net.

Alexandra Cusack, MRes 
Teitl: Pontio'r Bwlch Gweithredu mewn Mentrau Datblygu Cynaliadwy: o Safbwynt Cartrefi Incwm Isel yn Ne Cymru.

Alessia Evans, MPhil/PhD
Teitl: Dull cyd-gynhyrchiol o ddatblygu a gwerthuso derbynioldeb a dichonoldeb ymyrraeth ymgysylltu cymdeithasol ar gyfer dynion sy'n byw mewn gofal ychwanegol.

Elen Ghassempoory, PhD 
Teitl: A yw Arfer Gwrth-Ormesol yn Ormesol? Astudiaeth Achos sy'n Ystyried Arfer a Dulliau Gwrth-Ormesol gyda Phlant a Phobl Ifanc yng Nghymru a Lloegr.

Kate Haywood, MPhil/PhD 
Teitl: Enwi, cywilyddio, beio ac adennill

Bishnu Khatri, MPhil/PhD 
Teitl: Rhoi Newid Polisi ar Waith i Wella Gwydnwch Newid Hinsawdd o fewn Cymunedau dan Fygythiad yn Nepal.

Ahmed E Marwan, MPhil/PhD
Teitl: Sut Mae Hyfedredd Iaith Saesneg yn Rhyngweithio â Gwendidau Cymdeithasol ac Adeiladu Gwydnwch Ymhlith Ffoaduriaid yn y DU?

Qirat Naz, MPhil/PhD 
Teitl: Cymhwysedd diwylliannol a heriau gofal iechyd poblogaeth leiafrifol amrywiol yn Ne Cymru.

Samantha Owens, MRes 
Teitl: Asesu effeithiolrwydd Dad-wladychu Cwricwlwm fel Offeryn o Rym i Newid Normau a Gwerthoedd Cymdeithasol. 

Cynthia Udekwe, MRes 
Teitl: Archwilio Effeithiau polisi ar addysg plentyndod cynnar yng ngogledd Nigeria.

Abasiokpon Udoakah, MPhil/PhD 
Teitl: Cyfalaf Cymdeithasol a'r Rhaglen Genedlaethol i Ddileu Tlodi (NAPEP) yn Nigeria.

Neil Lodwick, PhD 
Teitl: Ynys Bŷr, Inis Oirr ac Iona: ethnograffeg aml-safle o gynaliadwyedd ynysoedd bach.

Wendy Booth, PhD 
Teitl: Goddefgarwch ac Empathi yn yr Ystafell Ddosbarth a Thu Hwnt: Astudiaeth achos yn archwilio'r defnydd o Gymdeithaseg a Seicoleg o fewn Bagloriaeth Cymru i hyrwyddo lefelau uwch o Oddefgarwch a mwy o Empathi Ethno-ddiwylliannol