BECKY DAVIES

Rwy’n Uwch Ddarlithydd sy’n adnabod fy hun fel rhywun lesbiaidd/cwiar ac yn AFAB (pennwyd yn fenyw adeg genedigaeth) ac rwyf mewn partneriaeth sifil â pherson anneuaidd/trawsrywiol a ddigwyddodd weithio gyda mi fel rhan o’r un tîm cwrs yn y Brifysgol am nifer o flynyddoedd.

Mewn llawer o’r lleoliadau addysg y bûm ynddynt yn tyfu i fyny, byddech yn dod ar draws aelodau o staff yn aml y gwyddai staff a myfyrwyr eu bod mewn perthynas heterorywiol ymroddedig a/neu a oedd yn briod. Weithiau roedd hyn yn syml oherwydd eu bod yn rhannu’r un cyfenw, neu’n cael eu cyflwyno i staff a myfyrwyr newydd fel y cyfryw mewn modd syml ar ddechrau pob blwyddyn academaidd. Nid oedd y wybodaeth a gefais am eu perthnasoedd yn fwy ymledol na phersonol na hynny, ond i rai pobl ifanc, efallai mai dyma'r unig enghraifft o berthynas ymroddedig, iach yr oeddent wedi'i gweld yn tyfu i fyny. Rwy’n credu ein bod yn bychanu pwysigrwydd hyn, ac o fyfyrio, ni welais, gan wybod hynny, enghraifft o unrhyw un sydd allan yna ac yn falch o berthynas cwiar, LHDTCI+, neu bâr priod yn unrhyw un o fy lleoliadau addysgol yn tyfu i fyny, neu fel oedolyn mewn addysg mewn gwirionedd.

Nid yw hyn yn golygu nad oeddent yn bodoli, yr wyf yn sicr bod hynny ymhell o’r gwirionedd. Yn aml, oherwydd profiadau homoffobig allanol, ac yn isganfyddol, weithiau negeseuon homoffobig anfwriadol sy’n dal i dreiddio i fywyd bob dydd, hyd yn oed yma yn y DU, mae pobl yn aml yn teimlo eu bod yn cael eu gorfodi i guddio’r rhan hon ohonyn nhw eu hunain rhag eu bywyd proffesiynol. Yn fy ngyrfa gynnar fel darlithydd, gofynnwyd i mi hyd yn oed gan fy uwch swyddog (ar y pryd) i beidio â dweud wrth fyfyrwyr sut rwy’n adnabod fy hun neu ddweud wrthynt fy mod mewn partneriaeth sifil gyda’m priod a chyd-aelod o dîm y cwrs, ac i ddargyfeirio unrhyw gwestiynau ar y pwnc, pe byddent yn codi. Ni ddylai unrhyw aelod o staff deimlo bod cuddio’r rhan hon o’u hunaniaeth yn weithredol yn gam angenrheidiol i’w gymryd i fod yn rhan o weithle. Roedd hwn yn gais gwahanol iawn i, er enghraifft, cael cais i gadw gwybodaeth bersonol yn breifat ac i rannu gwybodaeth a oedd yn addas o fewn cyd-destun proffesiynol yn unig, a fyddai wedi bod yn briodol yn wir i uwch swyddog ofyn i aelod o staff pe baent wedi gor-rannu.

Felly, pan gyflwynodd fy mhriod a minnau ein hunain fel rhan o dîm y cwrs, fe wnaethom sicrhau bod hyn yn cael ei gyfathrebu yn yr un modd ag y byddai ar gyfer unrhyw bâr priod arall yn y gweithle. Roeddem yn gobeithio nad ni oedd yr enghraifft olaf i’r bobl y gwnaethom gwrdd â nhw yn ystod ein hamser yn gweithio gyda’n gilydd yn y Brifysgol, ond er mawr syndod i ni, ni oedd y cyntaf i lawer o’n myfyrwyr a oedd yn holi, sy’n uniaethu fel LHDTCI+, neu a ddaeth i’r Brifysgol o wledydd neu systemau credo lle nad yw bywydau cwiar yn cael eu derbyn a/neu’n anghyfreithlon. Roedd profi hyn yn ail-gadarnhau pŵer posibl y weithred ymddangosiadol fach hon tuag at frwydro yn erbyn homoffobia, deuffobia, a thrawsffobia. Fel y dywed nawddsant Cymru, Dewi Sant, "Gwnewch y Pethau Bychain.”