Canllaw i Lety yn y Sector Preifat

Penderfynu gyda phwy i fyw

Mae dewis cyd-letywyr yn un o'r penderfyniadau pwysicaf. Efallai eich bod chi'n byw gyda ffrindiau o'ch cwrs, neuaddau preswyl, neu weithgareddau prifysgol. Mae gan bawb arferion a allai godi’ch gwrychyn, felly gall dysgu delio â nhw'n gynnar helpu i osgoi tensiwn.

Cynllunio eich tŷ

Gwnewch restr o'ch anghenion a'ch dymuniadau, gan gynnwys mannau cymunedol, cyfleusterau a lleoliad. Ystyriwch ddiogelwch, cysylltiadau trafnidiaeth, siopau neu fariau cyfagos, ac a yw'n well gennych ardal dawel neu fywiog. Cytunwch fel grŵp os ydych chi'n rhannu, fel bod pawb ar yr un dudalen.

Dod o hyd i le

Defnyddiwch beiriant chwilio Studentpad y Brifysgol i ddod o hyd i dai, fflatiau neu lety preifat i fyfyrwyr. Dim ond eiddo a restrir yma sydd â landlordiaid wedi’u hachredu gan y brifysgol. Os yw'n well gennych fyw ar eich pen eich hun, ewch ati i chwilio am fflatiau, ond cofiwch fod rhannu tŷ fel arfer yn rhatach. Ewch i weld eiddo wyneb yn wyneb cyn llofnodi.

Gofyn cwestiynau

Peidiwch ag ofni gofyn cwestiynau wrth weld eiddo. Gwiriwch beth sydd wedi'i gynnwys (dodrefn, offer), cyflwr yr eiddo, a chadarnhewch yr holl gostau ymlaen llaw.

Rhent a biliau

Mae costau llety preifat yn amrywio yn ôl lleoliad, hyd y contract, a'r hyn sydd wedi'i gynnwys. Fel arfer telir rhent ymlaen llaw, ac weithiau mae angen gwarantwr o'r DU. Gofynnwch a yw biliau (dŵr, trydan, rhyngrwyd) wedi'u cynnwys a chymharwch y cyfanswm. Cymerwch ddarlleniadau mesurydd wrth symud i mewn i osgoi anghydfodau, a chofiwch fod myfyrwyr llawn amser wedi'u heithrio rhag treth y cyngor gyda thystysgrif eithrio.

Tâl cadw

Gall landlordiaid ofyn am dâl cadw i gadw ystafell tan ddechrau'r flwyddyn academaidd. Mae'r ffi hon nad ydyw’n cael ei had-dalu fel arfer yn amrywio o £100–£200.

Contractau

Cadwch gontract ysgrifenedig bob amser yn amlinellu telerau tenantiaeth, a darllenwch ef yn ofalus. Mae cytundebau llafar yn gyfreithiol rwymol hefyd, ond mae contractau ysgrifenedig yn rhoi mwy o eglurder.

Bond (Blaendal)

Mae bond yn diogelu’r landlord rhag difrod ac mae'n ad-daladwy ac eithrio didyniadau. Rhowch wybod am unrhyw ddifrod sy'n bodoli eisoes a gwiriwch y rhestr eiddo pan fyddwch chi'n symud i mewn. Rhaid diogelu blaendaliadau o dan y Cynllun Blaendal Tenantiaeth.

Diogelwch eiddo

Gwiriwch fod gan yr eiddo dystysgrifau nwy a thrydan dilys i sicrhau bod offer a thrydan yn ddiogel. Fel arfer mae angen trwydded HMO ar eiddo sydd â phump neu fwy o denantiaid, a rhaid i landlordiaid fod wedi cofrestru gyda Rhentu Doeth Cymru o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

Rhestr eiddo

Sicrhewch fod rhestr eiddo o gynnwys a chyflwr yr eiddo wedi'i chytuno ar y dechrau. Defnyddiwch hi i wirio am unrhyw ddifrod neu eitemau ar goll ar ddiwedd y denantiaeth.

Gweld yr eiddo

Edrychwch ar eiddo bob amser cyn llofnodi. Chwiliwch am leithder, llwydni, paent yn plicio, arogleuon annymunol, neu arwyddion o bla. Gall rhenti rhad weithiau guddio tai o ansawdd gwael, felly gwiriwch yn ofalus.