Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans
Mae Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans ym Mhrifysgol De Cymru wedi ymrwymo i hyrwyddo, addysgu, datblygu ac ymchwilio i adrodd storïau yn ei holl ffurfiau.
Grŵp Ymchwil ac Arloesi’r Diwydiannau Creadigol
Mae storïau yn allweddol i ddeall, dathlu ac ailddychmygu ein treftadaeth a'n diwylliant: maen nhw'n ein helpu i weld sut y cyrhaeddom ni'r lle rydym ni nawr a pham mae hynny'n bwysig ar lefel ddynol.
Mae'r Ganolfan yn canolbwyntio ar adrodd storïau fel ffurf gelf i’w pherfformio, ar lafar ac yn ysgrifenedig, fel ffordd o gyfleu naratif personol a chlywed gan gymunedau sydd yn aml wedi'u hymylu, ac fel methodoleg ymchwil. Mae'r Ganolfan wedi meithrin cydweithio rhwng academyddion o fewn a thu hwnt i'r Brifysgol, yn ogystal â bod yn wyneb allanol ymchwil adrodd storïau yn PDC.
Mae gennym bedwar maes â ffocws – adrodd storïau, iechyd a lles; adrodd storïau a'r amgylchedd; adrodd storïau a chyfiawnder cymdeithasol; ac adrodd storïau, diwylliant a threftadaeth. Mae'r meysydd allweddol hyn â ffocws wedi'u hategu gan thema drawsbynciol o fethodolegau ymchwil adrodd storïau ac arloesedd. Mae ein meysydd â ffocws wedi'u fframio gan ddull croestoriadol sy'n gweithio ar draws cwrs bywyd ac ar draws hunaniaethau, ac sy'n symud rhwng y micro-gymdeithasol, rhyngwladol a thrawswladol.
Ein nod yw bod yn rhwydwaith cymorth i ymchwilwyr PDC ar bob lefel o’u gyrfa, ac yn lle i feithrin ymchwil, i roi cynnig ar syniadau, ac i ddod o hyd i gydweithwyr. Ein nod yw cynhyrchu allbynnau ymchwil trylwyr o ansawdd uchel; cynnal ymchwil sy'n bwysig ac yn gwneud gwahaniaeth; sicrhau cyllid allanol ar gyfer ymchwil; a hyrwyddo adrodd storïau yn ei holl ffurfiau – fel dull ymchwil, ymarfer democrataidd sy'n cryfhau lleisiau, ymarfer perfformio, a ffordd o ddeall y byd yn well, y rhai rydym ni'n ei rannu â nhw, a'n lle ni ynddo.
Elfen allweddol o sut rydym yn gweithio gyda storïau yw bod llais dilys yr adroddwr yn cael ei barchu a'i fod yn gyfrifol am ei gynrychiolaeth ei hun. Yn anad dim, mae dull adrodd storïau yn sicrhau bod uniongrededd yn cael ei herio, ac nad yw lleisiau dilys yn cael eu colli.
Cynhadledd Adrodd Straeon ar gyfer Iechyd a Llesiant
Mae'r Ganolfan, ynghyd ag Iechyd Cyhoeddus Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morganwg a phartneriaid, yn falch iawn o agor archebion ar gyfer cynulliad eleni o 'Adrodd Straeon er Iechyd a Llesiant', a fydd yn digwydd ddydd Llun 22 a dydd Mawrth 23 Mehefin 2026 yn ein campws yng Nghaerdydd. Ffocws y digwyddiad hwn yw 'Lleisiau Heb eu Clywed'.
Yn y gynhadledd hon byddwn yn cydnabod ac yn dathlu adrodd straeon er iechyd a llesiant, yn rhannu ac yn deall arfer da, ac yn dysgu gan gymunedau Cymru a Rhyngwladol trwy ddeialog a chyfnewid. Mae pecyn llawn y cynrychiolwyr ar gael yma: Symposiwm Adrodd Storïau ar gyfer Iechyd a Lles - pecyn cynrychiolydd
Gwyliwch fideo yn myfyrio ar ddigwyddiad y llynedd.
Cysylltwch â ni
Os hoffech gael gwybod mwy am waith Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans, cysylltwch â Chyfarwyddwyr y Ganolfan, yr Athro Emily Underwood-Lee neu'r Athro Roiyah Saltus.
Athro Emily Underwood-Lee
Athro Roiyah Saltus
cofrestrwch i ymuno â'n rhestr bostioProsiectau Ymchwil
ALLBYNNAU AC EFFAITH YMCHWIL
Yr Athro Emily Underwood-Lee
Roedd prosiect Storïau Llafar Pobl Dduon a Lleiafrifoedd Ethnig Bawso yn brosiect partneriaeth arloesol rhwng Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans PDC, y sefydliad arbenigol mewn cam-drin domestig, Bawso, ac Amgueddfa Genedlaethol Cymru. Gan drawsnewid y ffyrdd y mae treftadaeth Cymru yn cael ei deall, ei chadw a'i chynrychioli, rhannodd goroeswyr trais a gefnogwyd gan Bawso eu storïau ac fe gawsant eu harchifo gan yr Amgueddfa.
Darllenwch ein hadroddiad terfynol ar y prosiect.
Casglodd y prosiect hanesion llafar a storïau digidol am brofiadau defnyddwyr gwasanaeth Bawso o ddod i Gymru o dan amrywiaeth o amgylchiadau, a sut brofiad oedd ceisio creu cartref. Mae Bawso yn darparu cefnogaeth arbenigol i oroeswyr mathau o gam-drin domestig a thrais wedi'u targedu fel anffurfio organau cenhedlu benywod (FGM), priodas dan orfod a cham-drin ar sail anrhydedd, yn ogystal â chaethwasiaeth fodern a masnachu pobl. Mae'r erchyllterau hyn yn digwydd yng Nghymru, ac mae'r prosiect hwn yn ceisio cryfhau lleisiau a phrofiadau sydd wedi'u hymylu'n ddifrifol ac sydd heb gynrychiolaeth ddigonol, fel rhan o dreftadaeth Cymru. Mae'r prosiect hwn hefyd yn parhau â datblygiad perthynas gydweithredol hirdymor rhwng Bawso a PDC.
“Rwy’n hapus iawn fy mod i wedi rhannu fy niwylliant yng Nghymru”
Defnyddiwr Gwasanaeth Bawso
“Mae’r prosiect wedi dangos yn glir bŵer gwrthrychau i danio atgofion, sgyrsiau a syniadau, yn ogystal â photensial amgueddfeydd i fod yn fannau diogel, cefnogol a therapiwtig i’n cymunedau. Roedd maint y prosiect – sy’n cynnwys pump o amgueddfeydd Amgueddfa Cymru ledled Cymru – yn uchelgeisiol, ond yn y pen draw roedd yn un o lwyddiannau mwyaf y bartneriaeth. Roedd hyn yn ein galluogi i ymgysylltu â defnyddwyr gwasanaeth a staff Bawso mewn cymunedau y tu hwnt i Gaerdydd, ac i ymgorffori ystod fwy amrywiol o gasgliadau a safleoedd amgueddfeydd yn y prosiect. Cydweithio yw’r math gorau o weithio. Trwy ein partneriaeth â Bawso a PDC, bydd lleisiau’r menywod a wnaeth ymddiried ynom gyda’u storïau yn rhan barhaol o gof cyfunol y genedl. Mae’r storïau hyn yn bwysig, mae angen eu hadrodd, eu rhannu a’u deall. I’r amgueddfa, dyma etifeddiaeth bwysicaf Storïau Bawso.”
Amgueddfa Cymru – Museum Wales
Mae adrodd storïau yn ddull cynyddol boblogaidd ar gyfer ymarfer a pholisi iechyd, gofal cymdeithasol a lles. Mae adrodd storïau yn galluogi sefydliadau i wrando ar 'yr hyn sydd bwysicaf' i'w defnyddwyr gwasanaeth a'u staff a chreu darpariaeth sy'n ystyriol o ddefnyddwyr gwasanaeth ac sy'n cael ei harwain gan anghenion, a dyrannu adnoddau'n effeithiol. Fodd bynnag, ychydig sydd ar gael i sicrhau bod ymarferwyr yn drylwyr, yn ystyriol o ymchwil ac yn gymwys.
Archwiliodd y prosiect hwn y potensial i adeiladu cynnig y Ganolfan i sicrhau hyfforddiant, cyrsiau a chyfnewid gwybodaeth effeithiol. Dan arweiniad cyn-fyfyrwyr ôl-raddedig y Ganolfan (Hilary Dyer, Anna Suschitzky), sydd wedi dod yn arbenigwyr blaenllaw yn y diwydiant mewn adrodd storïau ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol ac a gefnogodd dîm academaidd y Ganolfan, ac mewn partneriaeth â Gofal Cymdeithasol Cymru, helpodd y prosiect hwn i wneud gwahaniaeth i bobl sy'n dymuno ymgorffori adrodd storïau sy'n ystyriol o ymchwil. Roedd hyn fel rhan o'u hymarfer proffesiynol mewn iechyd, gofal cymdeithasol, a meysydd cysylltiedig.
Effaith:
Gwyddonol: mae dulliau a chymwysiadau adrodd storïau yn cael eu hymchwilio'n well, gan arwain at fwy o wybodaeth a dealltwriaeth ynghylch adrodd storïau a'i ddefnydd mewn perthynas ag iechyd, gofal cymdeithasol a lles.
Economaidd: mae gwasanaethau mwy gwybodus, dan arweiniad anghenion, yn galluogi dyraniad mwy strategol o adnoddau ariannol ac adnoddau eraill.
Cymdeithasol: mae pobl yn cael eu clywed, ac yn elwa o gael mynediad at wasanaethau a gynlluniwyd gyda'r defnyddiwr mewn golwg, gan ennill buddion therapiwtig trwy'r broses adrodd storïau.
Cefnogodd y prosiect hwn uchelgeisiau'r Brifysgol i "fod yn adnabyddus am addysgu a dysgu sy'n seiliedig ar ymchwil ac sydd dan arweiniad ymchwil" a "chyfrannu'n amlwg at ddysgu ac addysgu sy'n seiliedig ar heriau a gweithgareddau trosglwyddo gwybodaeth" (Strategaeth Ymchwil ac Arloesi), gyda ffocws ar ddarpariaeth cyrsiau sy'n arloesol, yn hygyrch ac yn effeithiol.
Ar gyfer y prosiect hwn, fe wnaethom gasglu storïau gan bobl sy'n gweithio i newid ein technolegau allyriadau carbon diwydiannol, o fewn diwydiant, polisi, arloesedd ynni a'r gymuned ehangach. Defnyddiwyd y storïau hyn nid yn unig i rannu a lledaenu canfyddiadau prosiect RICE, ond hefyd fel ffordd o greu dealltwriaeth ystyrlon o ddeinameg strategaethau a thechnolegau allyriadau carbon sy'n newid mewn amser a lle penodol.
Cafodd prosiect RICE ei hyrwyddo gan gonsortiwm o ymchwilwyr a phartneriaid diwydiannol yn Ne a Gorllewin Cymru, a ariannwyd gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop. Canolbwyntiodd ar gyflawni newid trawsnewidiol trwy drosi prosesau arloesol i leihau allyriadau CO2 Cymru a lleihau defnydd ynni a deunyddiau crai Diwydiant Trwm Cymru.
Mae'r prosiect hwn yn adeiladu ar waith y Ganolfan ym maes adrodd storïau ar gyfer newid cymdeithasol a stiwardiaeth amgylcheddol.
Casglodd y prosiect wybodaeth, atgofion, llwyddiannau a deunyddiau ar draws 40 mlynedd mudiad Cymorth i Fenywod Cymru, o'i ddechreuad fel casgliad o sefydliadau menywod ar lawr gwlad a grëwyd o Fudiad Rhyddhad Menywod ddechrau'r 1970au, hyd heddiw.
Y dreftadaeth y canolbwyntiodd y prosiect hwn arni oedd:
- Nodi'r menywod a oedd yn allweddol wrth ddatblygu agenda gymdeithasol a gwleidyddol ffeministaidd yng Nghymru, a roddodd ddiogelwch, cefnogaeth a llais i fenywod yng Nghymru, gan ddatgelu o'r tu ôl i ddrysau caeedig broblem gymdeithasol 'gudd' cam-drin domestig, a'i fframio ar yr un pryd fel achos a chanlyniad sylfaenol anghydraddoldeb menywod.
- Adolygu'r eiliadau hanesyddol allweddol sy'n ymwneud â Chymorth i Fenywod Cymru a'r mudiad ehangach, gan gydnabod bod amrywiaeth hunaniaethau a phrofiadau bywyd menywod (menywod o wahanol ethnigrwydd, rhywioldeb, dosbarth cymdeithasol, oedrannau a galluoedd) yn aml yn cael eu hymylu neu eu hepgor o adroddiadau ehangach ar hanes ffeministaidd, a nodi'r profiadau croestoriadol hyn fel blaenoriaeth.
- Casglu atgofion gweithredwyr, goroeswyr, a gweithwyr lloches, a oedd yn rhan o'r mudiad a'u myfyrdodau ar lwyddiannau'r gorffennol a heriau'r dyfodol, a rhannu'r rhain fel storïau digidol hygyrch trwy deithio o amgylch mannau cymunedol Cymru, rhai ffurfiol (e.e. amgueddfeydd, sefydliadau addysgol) ac anffurfiol (llyfrgelloedd, canolfannau cymunedol a mannau rhithwir ar-lein).
- Ar gyfer yr archif, i gipio hanesion llafar menywod i sbarduno newid ar wahanol adegau yn hanes 40 mlynedd Cymorth i Fenywod Cymru, o'r flwyddyn y cafodd ei sefydlu ym 1978 i 2018.
- I gasglu ar gyfer yr archif a digwyddiad ac arddangosfa derfynol, y dogfennau a'r arteffactau ffisegol (adroddiadau, papurau polisi a deddfwriaethol allweddol, cylchlythyrau, taflenni, erthyglau papur newydd, llyfrau, baneri, bathodynnau, crysau-t, gwybodaeth ymgyrchu, deunyddiau codi arian, ffotograffau, a gwrthrychau eraill) sy'n dangos taith y mudiad a'r gweithredwyr a'r sefydliadau a oedd yn rhan o'r mudiad dros y 40 mlynedd diwethaf.
Allbynnau ac Effeithiau:
Darllenwch ein hadroddiad terfynol ar y prosiect.
- Cafodd storïau 26 o fenywod a oedd yn allweddol ym mudiad rhyddhad menywod a Chymorth i Fenywod yng Nghymru eu recordio.
- Crëwyd 46 o hanesion llafar a storïau digidol gan ymgyrchwyr, goroeswyr a staff a oedd yn rhan o fudiad Cymru dros y 40 mlynedd diwethaf.
- Cyfrannodd 18 o oroeswyr 22 o storïau o weithdai adrodd storïau digidol.
- Rhannwyd 46 o storïau digidol hygyrch ledled Cymru ac ar-lein trwy Gasgliad y Werin Cymru, YouTube a Facebook.
- Crëwyd archif gynhwysfawr yng Nghasgliad y Werin Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru, a fydd yn parhau i gael ei hychwanegu ato yn y dyfodol i dyfu'r casgliad ymhellach, ac fe gafodd llinell amser o adegau hanesyddol allweddol mudiad Cymorth i Fenywod Cymru ei nodi a’i rhannu.
- Cefnogodd 68 o wirfoddolwyr y prosiect, a darparwyd dros 100 diwrnod o wirfoddoli
- Mynychodd 5,648 o bobl yng Nghymru'r arddangosfa deithiol a gwelodd dros 14,500 o ymwelwyr amgueddfa'r arddangosfa derfynol
- Mynychodd mwy na 20,000 o unigolion, disgyblion a myfyrwyr, grwpiau cymunedol, ac eraill, arddangosfeydd a darlithoedd yn eu cymunedau lleol a'u mannau addysgol gan glywed storïau goroeswyr pwerus, dysgu am y rhesymau dros y mudiad, yr heriau a'r cyflawniadau a wynebwyd ar wahanol adegau dros y 40 mlynedd diwethaf, a deall yn well pam mae angen y sector o hyd.
- Cyrchodd tua 10,000 o unigolion wybodaeth am y prosiect trwy adnoddau ar-lein a chyfryngau cymdeithasol.
Mae gan bawb, mewn rhyw ffordd, berthynas â'r elfen famol. Mae dywediad enwog Adrienne Rich yn dweud mai “merch a roddodd enedigaeth” i bob un ohonom (Rich, 1996). Mae Bracha Ettinger yn nodi bod yr elfen famol ym mhob un ohonom, waeth a ydym wedi dewis dod yn famau ai peidio, oherwydd ein bod i gyd yn cofio cael ein cario (Ettinger, 2006). Mae astudiaethau mamol fel disgyblaeth wedi bod yn datblygu yn ystod y blynyddoedd diwethaf (cf Baraitser, 2009) ac wedi bod yn arbennig o ddylanwadol o fewn celfyddyd weledol (cf Betterton, 2014; Chernick a Klein 2011; Liss, 2009; Pollock, 1999;) a drama (cf Komporaly, 2007). Er gwaethaf perthnasedd yr elfen famol, mae'n faes sydd wedi'i anwybyddu'n eang mewn Astudiaethau Perfformio.
Nod y prosiect ymchwil hwn oedd ymchwilio i'r cwestiynau allweddol canlynol:
- Sut gall perfformiad a'r elfen famol groesi rhwystrau pwnc?
- Beth sy'n unigryw am gynrychiolaeth yr elfen famol mewn perfformiad?
- Beth all ymarferwyr gofal iechyd, addysg, lles ac eraill sydd â diddordeb yn yr elfen famol, ac ysgolheigion ac artistiaid perfformiad ddysgu oddi wrth ei gilydd?
- Pa waith sydd eisoes yn bodoli yn y meysydd hyn?
Mae angen cynyddol i archwilio'r byd materol lle mae ymdeimlad o les yn codi. Cofnododd y prosiect hwn y prosesau personol, cymdeithasol ac amgylcheddol lle mae lles unigol a chyfunol yn cael ei ffurfio, ac yn yr achos hwn, yn cael ei weithredu trwy weithgaredd hamdden gydol oes, yn ogystal â mwy diweddar. Beth all archwilio gweithgareddau hamdden ei ddatgelu am ein dealltwriaeth o gysyniadau a pherfformiadau o weithrediadau a dyfeisgarwch, ac o les? Beth sy'n digwydd pan fyddwn yn dechrau o'r pwynt ymholi hwn yn hytrach na gofyn cwestiynau fel 'sut ydych chi'n ymdopi ag unigrwydd?'
Nodau: Archwilio'r cysylltiadau rhwng hamdden a lles, gyda ffocws ar yr 'adegau' rhwng hamdden cyhoeddus ac unigrwydd preifat (gartref) bob dydd. Pwynt terfynol: Dealltwriaeth well o'r ffordd orau o gofnodi ac archwilio rôl a gwerth gweithgareddau hamdden a difyrion wrth lunio ystyr mewn bywyd, a chysyniadau o les i’r trigolion hŷn hynaf sy'n byw mewn canolfannau trefol yn Ne-ddwyrain Cymru.
Dull: Astudiaeth gwmpasu fach gan ddefnyddio dulliau ethnograffig ‘y tu hwnt i destun’ (digwyddiadau trochol, arsylwi ar ffilm, ffotograffau a chyfranogwyr, mapiau cysyniadau creadigol) yn ogystal â sgyrsiau, nodiadau maes, tirweddau sain, myfyrdodau personol a chofnodion blog.
Sampl: Yr henoed mudol (80 oed+) sy'n byw yn Ne-ddwyrain Cymru oedd yr enghraifft batrymol o'r astudiaeth hon. Targedwyd y rhai a oedd yn mynychu clybiau domino, neuadd bingo a chinio yn rheolaidd (neu sydd â hanes hir o fynychu).
Casglu data: Cofnodwyd y storïau gan ddefnyddio mapio meddyliol creadigol ac arteffactau bywgraffyddol. Rhoddwyd cyfle i bawb gyd-greu stori ddigidol neu stori luniau. O'r arsylwadau a wnaed, y delweddau a gymerwyd, a'r myfyrdodau ar y storïau a gynhyrchwyd ar y cyd, daeth ffactorau i'r amlwg a oedd yn dylanwadu ar ddealltwriaeth yr henoed o rôl ac ystyr gweithgaredd hamdden yn eu bywydau, arwyddion mwy cyfredol o unigrwydd, ac unrhyw gysylltiadau rhwng y ddau.
Allbynnau
- arsylwadau (i gynnwys delweddau ffilm, nodiadau maes, blogiau, ffotograffau)
- storïau digidol a lluniau
- erthygl cyfnodolyn
Gweithiodd yr artistiaid Emily Underwood-Lee, Brian Lobel ac Emily Speed gyda rhieni yn Ysbyty Great Ormond Street (GOSH) a GOSH Arts i ystyried pwysigrwydd dod o hyd i le i chi'ch hun pan fyddwch chi'n rhiant neu'n ofalwr plentyn yn yr ysbyty. Cynhaliodd Brian ac Emily Underwood-Lee berfformiadau wrth ochr y gwely i rieni ar draws y wardiau gan ofyn i ble maen nhw'n mynd, a beth maen nhw'n ei wneud i ofalu amdanyn nhw eu hunain pan maen nhw yn GOSH. Defnyddiodd Emily Speed y wybodaeth a gasglwyd gan rieni i greu gwaith celf sy'n cefnogi rhieni i ofalu'n well amdanyn nhw eu hunain pan maen nhw yn yr ysbyty.
Canlyniadau:
- Perfformiadau gyda 100 o rieni, gofalwyr a phlant yn GOSH.
- Gwaith/gweithiau celf parhaol yn wardiau GOSH.
- Adnodd ar gael i bob rhiant yn yr ysbyty.
- Adnodd ar gael i holl staff yr ysbyty.
- Cyhoeddiad yn archwilio canfyddiadau'r ymchwil.
- Adroddiad prosiect.
Effaith:
Roedd y prosiect yn ymgysylltu â theuluoedd a staff yn GOSH, yn cynnwys grŵp amrywiol sy'n croesi diwylliannau, galluoedd, rhywiau ac oedrannau.
Roedd y sesiynau cyfranogol perfformiadol yn ymgysylltu'n benodol â rhieni a gofalwyr - trwy gymryd rhan mewn sesiynau a phrofi'r gwaith celf, cawsant eu grymuso'n anffurfiol i feddwl am hunanofal a siarad â'i gilydd amdano.
Mae gan GOSH dros 300,000 o ymwelwyr blynyddol ar gyfartaledd, sy'n cynnwys plant, eu teuluoedd, staff cymorth, staff meddygol, gweinyddwyr, ac eraill, sydd â chyfle i ymgysylltu â'r gwaith celf cyhoeddus. Mae'r sgyrsiau a gynhyrchir gan y prosiect yn parhau i fod yn sail i benderfyniadau a wneir yn yr ysbyty a fydd yn gwella bywydau teuluoedd GOSH. Trwy strategaeth cyfryngau cymdeithasol gydlynol, a defnyddio cyrhaeddiad rhyngwladol enfawr GOSH ar Twitter (101k) ac Instagram (18k), fe wnaethom greu cofnod digidol hylaw ac effeithiol o'r broses a'r gwaith celf, gan sicrhau y gall rhieni a gofalwyr a phawb sydd â diddordeb mewn eiriolaeth cleifion, gofal iechyd a chelfyddydau ac iechyd ymgysylltu â Chicio Ein Sodlau.
'Kicking Up Our Heels Final Evaluation' gan Anna Ledgard
(Mae'r adroddiad hwn ar gael yn Saesneg yn unig, gan nad oes gofyniad cyfreithiol ar yr awdur i ddarparu cyfieithiad Cymraeg.)
Roedd Gwyddoniaeth wrth y Tân yn brosiect ymgysylltu cyhoeddus a ariannwyd gan Ymddiriedolaeth Wellcome, a oedd â'r nod o hyrwyddo deialog agored a dealltwriaeth gydfuddiannol rhwng staff anghlinigol y GIG a gwyddonwyr academaidd yng Nghymru. Roedd y prosiect yn gydweithrediad rhwng ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd a Phrifysgol De Cymru.
Mae staff GIG Cymru yn gyswllt hanfodol rhwng y mathau o brosiectau a ariennir gan Ymddiriedolaeth Wellcome a chanlyniadau cymhwyso yn y clinig. Fodd bynnag, nid yw 37,000 o staff anghlinigol GIG Cymru yn ymwneud yn uniongyrchol ag ymchwil a gallant gwestiynu unrhyw fuddsoddiad ynddo pan ystyrir yn aml bod y GIG yn brin o adnoddau.
Mae'r prosiect hwn yn tynnu ar ddiwylliant traddodiadol Cymru o adrodd storïau, gan ei ddefnyddio fel ffordd o hwyluso sgyrsiau rhwng staff anghlinigol y GIG a gwyddonwyr am eu bywydau gwaith. Ffocws y prosiect hwn oedd tynnu sylw at yr hyn sy'n gyffredin rhwng bywyd mewn ymchwil a bywyd yn y GIG, gyda'r potensial i feithrin perthnasoedd yn y dyfodol.
Cymerodd y cyfranogwyr ran mewn gweithdy rhithwir hanner diwrnod a ddysgodd sgiliau cyfathrebu ac adrodd storïau trosglwyddadwy, ac arweiniodd at bodlediad o sgwrs a recordiwyd i'w ledaenu'n ehangach.
Gweithiwch gyda ni
Mae Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans yn falch iawn o gydweithio â sefydliadau i greu ymchwil arloesol sy'n dal ac yn deall storïau a naratifau personol yn barchus ac yn foesegol er mwyn gweithio tuag at gyfiawnder cymdeithasol, lles, dealltwriaeth ddiwylliannol, cadwraeth treftadaeth, ac i ddod o hyd i atebion i rai o'r heriau cymdeithasol mwyaf dybryd.
Rydym yn croesawu adroddwyr storïau, artistiaid a phobl yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol, yn ogystal â phobl sy'n defnyddio adrodd storïau mewn amrywiaeth o leoliadau gan gynnwys o fewn cymunedau, addysg a gofal iechyd. Bydd myfyrwyr, academyddion ac unrhyw un sydd eisiau cynnwys adrodd storïau fel rhan o'u hymarfer proffesiynol yn dod o hyd i gyfoeth o adnoddau yn y Ganolfan.
EIN PARTNERIAID
Rydym yn falch o fod yn bartner â sefydliadau ar gydweithrediadau ymchwil arloesol ac effeithiol.
Rhwydwaith Ymarfer Myfyriol Adrodd Storïau
Mae'r Rhwydwaith Ymarfer Myfyriol Adrodd Storïau yn grŵp ar-lein ar gyfer pobl sydd â diddordeb mewn naratifau personol, neu'n gweithio gyda nhw, o fewn lleoliadau datblygu cymunedol, gofal cymdeithasol ac iechyd. Mae'r rhwydwaith yn darparu lle cyfarfod i archwilio heriau, rhannu arfer gorau, ac ar gyfer profi syniadau wrth weithio gyda storïau. Mae'r rhwydwaith, a gynhelir gan Ganolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans, yn datblygu ar y cyfarfodydd 'Sgyrsiau Adrodd Storïau’ a ddechreuwyd gan Anna Suschitzky, Arweinydd Datblygu Adrodd Storïau yn Mencap Cymru.
Mae'r grŵp yn cyfarfod bob chwe wythnos drwy Microsoft Teams ac mae croeso i bawb fynychu. Anfonwch e-bost at [email protected] i gael eich ychwanegu at wahoddiadau cyfarfodydd y dyfodol, neu rhowch wybod i ni a oes unrhyw ffyrdd penodol y gallwn eich cefnogi i fynychu.
Casglu
Mae Casglu yn ofod coffi a sgwrsio ar-lein rheolaidd ar gyfer adroddwyr storïau, pobl sy'n gweithio gyda storïau, a'r rhai y mae eu hymarfer yn croesi ar draws adrodd storïau llafar. Mae'n ofod i drafod themâu, heriau a materion o fewn crefft adrodd storïau, i rannu sgiliau, rhwydweithio ac adeiladu cymuned gydag ymarferwyr eraill y ffurf gelf. Mae ein trafodaethau'n fywiog, yn bryfoclyd, ac yn canolbwyntio ar ddefnyddio adrodd storïau yn ymarferol fel ffurf gelf wedi’i pherfformio, a'i ddefnydd ar draws ystod o leoliadau cymunedol a chymhwysol. Mae croeso i bawb ymuno. Anfonwch e-bost at [email protected] i gael eich ychwanegu at y rhestr bostio a chael y diweddaraf am ddigwyddiadau’r dyfodol.
Gwobr Goffa Astrid Lindgren
Mae Canolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans yn falch o fod yn gorff enwebu Gwobr Goffa Astrid Lindgren ar gyfer llenyddiaeth plant, rhywbeth yr ydym wedi bod yn ei wneud ers 2011. Arweinydd ALMA ar gyfer y Ganolfan yw Dr Marta Minier.
Cyflwynir Gwobr Goffa Astrid Lindgren bob blwyddyn. Cyfanswm y wobr yw 5 miliwn SEK (Crona Sweden), sef y wobr lenyddiaeth ryngwladol fwyaf i blant ac oedolion ifanc yn y byd. Mae cyfanswm y wobr yn dangos bod darllen gan blant ac oedolion ifanc yn bwysig iawn. Bwriad y cyfanswm hefyd yw ysbrydoli'r rhai sy'n ymwneud â'r maes hwn.
Cyflwynir y wobr i awduron, darlunwyr, adroddwyr storïau llafar a'r rhai sy'n weithgar mewn gwaith hyrwyddo darllen. Gellir cyflwyno'r wobr i un derbynnydd neu i sawl un, waeth beth fo'u hiaith neu eu cenedligrwydd.
Gweinyddir Gwobr Goffa Astrid Lindgren gan Gyngor Celfyddydau Sweden.
I gael gwybod mwy am y wobr, ewch i wefan Gwobr Goffa Astrid Lindgren.
Cael Ei Weld
Mae Cael Ei Weld yn grŵp gwneud ffilmiau ar gyfer menywod o unrhyw oedran sydd â diddordeb mewn gwneud ffilmiau ei hunain ac awydd i adrodd y math o straeon am eu bywydau sy'n anaml i'w gweld ar y sgrin. Mae'r grŵp yn croesawu gwneuthurwyr ffilmiau profiadol a'r rhai sy'n newydd i fyd ffilm. Y pleser mewn rhannu sgiliau a gwybodaeth fydd canolbwynt y grŵp newydd hwn gyda'r bwriad o wneud ffilmiau ar cyllideb bach y byddai gwyliau ffilm annibynnol ledled y byd yn dymuno eu rhaglennu.
Cynhelir cyfarfodydd misol wyneb yn wyneb ar ein Campws yng Nghaerdydd. Bydd ymuno â'r cyfarfod ar-lein yn opsiwn i'r rhai nad ydynt yn gallu mynychu'n bersonol. Am ragor o wybodaeth, cysylltwch â [email protected].
Defnyddio Adrodd Straeon i Wella Iechyd a'r Amgylchedd
EIN HAELODAU
Mae gan Ganolfan Adrodd Storïau George Ewart Evans (GEECS) staff profiadol, nifer gynyddol o fyfyrwyr ymchwil, a phroffil rhyngwladol gwirioneddol sy'n gweithio gyda phartneriaid ledled y byd.
Mae gan y Ganolfan bedwar maes ffocws allweddol:
- Adrodd storïau, iechyd a lles
- Adrodd storïau a'r amgylchedd
- Adrodd storïau a chyfiawnder cymdeithasol
- Diwylliant a threftadaeth adrodd storïau.
Mae'r meysydd ffocws allweddol hyn wedi'u hategu gan thema drawsbynciol o ymchwil, methodolegau ac arloesedd adrodd storïau. Mae ein meysydd ffocws wedi'u fframio gan ddull croestoriadol sy'n gweithio ar draws cwrs bywyd, ac ar draws hunaniaethau, ac sy'n symud rhwng y micro-gymdeithasol, y rhyngwladol a'r trawsgenedlaethol.
- Dr Thania Acaron
- Dr Jodie Allinson
- Yr Athro Florence Ayisi
- Yr Athro Michael Brown
- Dr Michael Carklin
- Dr Sarah Crews
- Dr Benjamin Gwalchmai
- Dr Sophia Kier-Byfield
- Julie Kissick
- Dr Eileen Little
- Dr Ian McNish
- Yr Athro Kevin Mills
- Dr Marta Minier
- Yr Athro Roiyah Saltus
- Dr Jesse Schwenk
- Leonie Sharrock
- Dr Rob Smith
- Yr Athro Joseph Sobol
- Dr Steve Walden
- Yr Athro Diana Wallace
- Dr Sarah Wallace
- Philippa Watkins
- Matt White
- Ian Wiblin
- Dr Rebecca Williams
- Yr Athro Emily Underwood-Lee
Jessica Jones yw Cyfarwyddwr Ysbyty Gofal Iechyd Elysium ac mae'n nyrs iechyd meddwl gymwysedig. Mae hi'n ffigwr blaenllaw ym maes datblygu ymyriadau celfyddydol mewn iechyd meddwl fforensig. Hi oedd Nyrs Glinigol Arbenigol gyntaf y DU mewn Adrodd Storïau ac mae wedi cyflwyno adrodd storïau i gleifion mewn Ysbytai Elysium, cyfleusterau iechyd meddwl diogel ledled y DU. Mae Jessica Jones wedi cael ei chydnabod gan y Coleg Nyrsio Brenhinol am ei gwaith arloesol yn y maes hwn.
Hyfforddodd Dr Steve Killick mewn Seicoleg ym Mhrifysgol Caerdydd a datblygodd ei ddiddordebau mewn adrodd storïau, drama a pherfformio mewn addysg a therapi. Roedd hyn yn amrywio o weithio mewn theatr stryd a syrcas a gwneud nifer o ffilmiau yn ymwneud ag iechyd meddwl a datblygiad plant. Gweithiodd yn y GIG ac mewn lleoliadau iechyd, addysg a thrydydd sector eraill, ac mae wedi datblygu ei ddiddordebau wrth adrodd storïau yn y cyd-destunau hyn ac maent wedi'u hadlewyrchu yn ei gyhoeddiadau, gan gynnwys ‘Telling Tales-Storytelling as Emotional Literacy’ (gyda Taffy Thomas), ‘Building Relationships through Storytelling’ (gyda Maria Boffey) a ‘Feelings are Funny Things’ (gyda Phil Okwedy).
Mae ei waith hyfforddi a therapiwtig wedi dylanwadu'n fawr ar ei ymarferion ymwybyddiaeth ofalgar, yn enwedig ‘Therapi Derbyn ac Ymrwymiad (ACT)’. Mae bellach yn gweithio mewn ymarfer annibynnol gydag oedolion a phlant, gan ganolbwyntio ar feysydd fel lles a gwydnwch, ymlyniad a cholled, deallusrwydd emosiynol a seicoleg gadarnhaol. Mae'n hyfforddwr profiadol sy'n gweithio gyda sawl prifysgol a sefydliad. Mae hefyd yn gweithio fel adroddwr storïau ac ar hyn o bryd mae'n ymwneud â datblygu ‘Pethau Rhyfedd yw Teimladau’, prosiect ar gyfer ysgolion i helpu i feddwl am deimladau a lles drwy adrodd storïau.
Mae cefndir proffesiynol Karen yn bennaf ym meysydd addysg, y cyfryngau ac ymgysylltu cymunedol. Mae ganddi brofiad sylweddol mewn cynhwysiant digidol ac yn ddiweddar ymddeolodd o'i rôl fel Cyfarwyddwr yn Cwmpas (Canolfan Cydweithredol Cymru gynt), lle bu'n arwain y gwaith o gyflwyno rhaglen cynhwysiant digidol Llywodraeth Cymru am sawl blwyddyn.
Mae hi wedi bod mewn swyddi uwch yn y gorffennol yn Sefydliad Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cymru a Phrifysgol De Cymru, gan greu ac arwain rhaglenni sy'n arbenigo mewn cyd-gynhyrchu storïau cleifion a dinasyddion i wella'r ddarpariaeth o wasanaethau. Hi oedd Uwch Gynhyrchydd sefydlol menter Adrodd Storïau Digidol cymunedol arobryn y BBC.
Mae rolau anweithredol blaenorol yn cynnwys Cadeirydd Arweinwyr Digidol Cymru, aelod o Bwyllgor Ymgynghorol Ofcom (Cymru) ac aelod Cymru ar Banel Defnyddwyr Cyfathrebu ledled y DU. Mae hi hefyd wedi gwasanaethu ar sawl panel arbenigol.
Mae Nancy Lidubwi yn gweithio i Bawso fel Rheolwr Polisi Trais yn Erbyn Menywod a hi yw arweinydd y prosiect. Felly, ei rôl yw cadw goruchwyliaeth reoli drwy gydol y prosiect, trwy ddefnyddio aelod staff penodol.
Mae hi'n gyfrifol am reoli grantiau cyffredinol, monitro ac adrodd, holl wasg a chyhoeddusrwydd y prosiect, a phob agwedd ar recriwtio, rheoli a chefnogi cyfranogwyr y prosiect.
Mae Nancy yn gyfrifol am yr holl ymgysylltiad cyhoeddus â'r prosiect gan gynnwys bod y pwynt cyswllt cyntaf ar gyfer pob ymholiad ynghylch y prosiect, mynychu pob gweithdy prosiect, cyfarfod rheoli prosiect misol a darparu unrhyw hyfforddiant a chyflwyniadau penodol i BAWSO, i dîm PDC.
Mae rolau eraill yn cynnwys rheoli trefniadau cytundebol ar gyfer gwerthuso prosiectau, cydlynu grŵp llywio prosiect sy'n cynnwys cynrychiolaeth o randdeiliaid angenrheidiol, BAWSO, a PDC a rheoli perthnasoedd â phartneriaid prosiect.
Mae Nancy wedi gweithio gyda Bawso mewn gwahanol rolau a oedd yn cynnwys Pennaeth Datblygu Busnes, gan fod yn gyfrifol am godi arian a datblygu strategaethau i wneud yr elusen yn gynaliadwy yn ariannol. Bu hefyd yn gweithio fel Pennaeth hyfforddiant ac ymgysylltu â defnyddwyr gwasanaeth, lle datblygodd a chyflwynodd hyfforddiant i sefydliadau prif ffrwd ac elusennau ar drais yn erbyn menywod o safbwynt pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig. Roedd y rôl hon yn cynnwys eiriol dros hawliau defnyddwyr gwasanaeth a sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed a'u cynnwys wrth ddylunio a gweithredu polisïau, a bod eu hanghenion yn cael eu rhoi wrth wraidd y ddarpariaeth o wasanaethau.
Mae gan Nancy radd Msc Econ mewn Economeg a Datblygiad Cymdeithasol a BA Cymdeithaseg.
Mae Daniel Morden yn un o brif ddehonglwyr celfyddyd adrodd storïau. Mae Daniel wedi swyno cynulleidfaoedd ledled y byd gyda'i berfformiadau gan gynnwys gwyliau adrodd storïau Vancouver, Oslo a Yukon, gwyliau’r Gelli, Beyond The Border, Caerfaddon a Cheltenham ac mewn lleoliadau fel The Barbican, The National Theatre a'r Amgueddfa Brydeinig. Mae hefyd wedi gweithio ar deledu a radio, ac wedi cyhoeddi chwe llyfr plant. Yn ddiweddar, dyfarnwyd Medal Gŵyl y Gelli iddo am ei gyfraniad at adrodd storïau.
Mae Leah Salter yn ymarferydd dehonglwr cymdeithasol systemig – yn seicotherapydd (cofrestredig gyda’r UKCP), goruchwyliwr ac addysgwr sy'n gweithio mewn sawl cyd-destun yn y DU. Mae Leah yn gweithio gyda GIG Cymru fel seicotherapydd systemig gyda theuluoedd a chymunedau, yn bennaf mewn gwasanaethau iechyd meddwl. Mae ei gwaith yn cynnwys therapi teuluol, mentrau celfyddydau mewn iechyd a phrosiectau deialog/adrodd storïau cymunedol. Mae Leah hefyd yn diwtor ac yn oruchwyliwr ar y Rhaglen Ddoethuriaeth Broffesiynol mewn Ymarfer Systemig ym Mhrifysgol Swydd Bedford, lle mae hi hefyd yn cynnal seminarau darllen ar wybodaeth frodorol du/materoliaeth newydd ac arferion dad-drefedigaethol. Mae hi wedi cyd-ysgrifennu cyfraniadau i faes arferion ecosystemig gyda'i chydweithiwr, Gail Simon.
Tynnodd ei hymchwil doethurol ei hun ar awtoethnograffeg ac ymchwil naratif fel ymchwiliad atblygol i'w harferion gwaith grŵp ei hun, yn fwyaf nodedig gweithio gyda menywod â phrofiadau o gam-drin a gormes. Mae hi wedi cyhoeddi papurau yn y maes ymchwil ac ymarfer hwn.
Mae Leah yn gyd-gyfarwyddwr y Ganolfan Astudiaethau Systemig (cic) – sy’n cynnal Sefydliad y Teulu sydd wedi darparu hyfforddiant i therapyddion teuluol ac ymarferwyr systemig ers dros 50 mlynedd. Mae hi'n byw yn Ne Cymru, ar yr arfordir, ac mae’n hoffi adrodd storïau, dawnsio, cerdded a materion ecolegol. Mae hi'n gweithio gyda Chyfeillion y Ddaear ac mae hefyd, gyda chydweithwyr systemig, wedi sefydlu prosiect o'r enw MindEcology, prosiect gweithredu cymdeithasol sy'n pwysleisio ymatebion lleol, ecosystemig i faterion byd-eang trwy ymateb i les ecolegol.
Mae diddordebau ymarfer ac ymchwil yn cynnwys ymchwil ac ymarfer naratif fel gweithredaeth gymdeithasol, arferion undod, gwaith grŵp gyda menywod, adrodd storïau, gwrthsefyll seicopatholeg, Cyd-greu Bydoedd Trawsfaterol, ymarfer ecosystemig a datblygu lluniadaeth gymdeithasol systemig y tu hwnt i systemau dynol.
Mae Tom Ware yn Gynhyrchydd Gweithredol i Yeti Media, rhan o Rondo Media Group, sydd wedi'i leoli yng Nghaerdydd. Yn flaenorol (1992-2008) roedd yn gynhyrchydd gweithredol yn BBC Bryste yn arbenigo mewn datblygu, rhaglenni Dydd a Chelfyddydau. Mae hefyd wedi gweithio ar raglenni dogfen, adloniant ffeithiol, fformatau ffeithiol, rhaglenni nodwedd, comedi a chyfresi drama ar gyfer ystod eang o ddarlledwyr yn y DU a rhyngwladol. Mae ei wobrau'n cynnwys RTS, BAFTA, Broadcast ac Emmy Rhyngwladol.
ASTUDIWCH GYDA NI
Cwrs Adrodd Straeon Digidol
Mae'r cwrs hwn wedi'i ddylunio i ddatblygu'r hyder a'r sgiliau sydd eu hangen er mwyn cynorthwyo pobl i gyfleu eu stori neu eu profiadau trwy gyfrwng adrodd storïau digidol.
Bydd y cwrs yn cynnwys y wybodaeth ymarferol sydd ei hangen i greu stori gan ddefnyddio meddalwedd golygu sain a fideo elfennol, ynghyd â'r sgiliau meddal sydd eu hangen i gofnodi storïau ar sail un-i-un.
Erbyn diwedd y cwrs, bydd y myfyrwyr wedi cael profiad o greu stori ddigidol o'r dechrau i'r diwedd, wedi creu stori ddigidol amdanyn nhw eu hunain, ac wedi dysgu am arferion da wrth ddefnyddio storïau, sut i strwythuro a chyflwyno storïau effeithiol, ac ystyriaethau moesegol a llywodraethu ynghylch defnyddio storïau o fewn sefydliadau.
Mae'r pynciau'n cynnwys:
- Beth yw stori
- Pam mae storïau’n gweithio
- Beth yw stori ddigidol
- Gwrando
- Myfyrio fel proses
- Recordio a golygu sain
- Deall pwysigrwydd delweddau
- Creu storïau digidol gan ddefnyddio sain a lluniau
- Ystyriaethau ynghylch gweithio gydag eraill
- Pwysigrwydd cydsyniad
- Moeseg adrodd storïau
Byddai'r cwrs hwn yn addas i unrhyw un sydd â diddordeb mewn adrodd storïau ar gyfer newid, cyfathrebu neu ymchwil.
Astudiaeth ôl-raddedig
Rydym yn croesawu ceisiadau i ddilyn astudiaethau PhD neu Feistr drwy Ymchwil yn un o'n meysydd arbenigedd. Gallwch astudio'n llawn amser neu'n rhan-amser, ar y campws neu o bell. Os ydych chi'n weithiwr proffesiynol a bod gennych ymchwil ar y gweill eisoes, gallai PhD drwy Bortffolio fod yn addas i chi.
Mae tîm goruchwylio yn cael ei neilltuo i ymchwilwyr ôl-raddedig sydd â'r arbenigedd a'r profiad i'w cefnogi yn eu hastudiaethau. Bydd goruchwylwyr yn eich helpu i lunio eich prosiect ymchwil doethuriaeth, yn eich cynghori ar greu rhwydweithiau a sefydlu eich gyrfa.
EIN MYFYRWYR HYMCHWIL
Rebecca Haycock, PhD
Teitl: Archwilio cysyniadau o fregusrwydd a gweithrediad gyda phobl ifanc sydd â phrofiad o gam-drin domestig: datblygu methodoleg foesegol, sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn ifanc.
Lucy Henderson, PhD
Teitl: Beth yw profiad newydd-ddyfodiaid i theatr amatur, a beth all y profiad hwn ei ddysgu i ni am fynediad ac ymgysylltiad?
Rebecca Robinson, PhD
Teitl: Cynrychiolaeth Draws* yn Theatr Arbrofol Prydain.
Elizabeth Warren, PhD yn ôl Portffolio
Teitl: Helpu i Lunio Disgyblaeth Academaidd Adrodd Storïau: Hanes, Datblygiad ac Effaith Sefydliad Adrodd Storïau Coleg Cymunedol South Mountain.
Enghreifftiau o waith gan fyfyrwyr ymchwil blaenorol
Caroline Andrews, Meistr trwy Ymchwil
Teitl: Effeithiolrwydd Adrodd Storïau ar gyfer meithrin gweithrediad a hunaniaeth i bobl ag anableddau dysgu.
Alison Coles, PhD
Teitl: Cofleidio chwilfrydedd a chreadigrwydd ymarferwyr ar gyfer datblygu damcaniaeth ac ymarfer seicotherapi celf.
Hilary Dyer, Meistr trwy Ymchwil
Teitl: Archwilio Effaith Adrodd Storïau Digidol ar Iechyd.
Emma Foley, Meistr trwy Ymchwil
Teitl: “Rhoi darnau o bos at ei gilydd”: profiadau byw rhieni sy'n gofalu am blant ag anableddau dysgu sy'n mynychu addysg brif ffrwd.
Eirini Koutelieri, PhD drwy Bortffolio
Teitl: Adrodd Storïau Gan Ddefnyddio Mythau Trwy Amrywiaeth o Gyfryngau yn yr Ystafell Ddosbarth Iaith Dramor: Gwella Cymhelliant Dysgwyr Saesneg Ysgol Gynradd yng Ngwlad Groeg.
Patrick Quinn, Meistr trwy Ymchwil
Teitl: Tuag at Ddealltwriaeth Ddyfnach o Ddylunio Gemau Difrifol ar gyfer Atal Anhwylderau Iechyd Meddwl mewn Pobl Ifanc.