Ailraglennu Addysg: Ysgolion Uwchradd

Mae’r rhwystrau y mae merched yn eu hwynebu yn yr ysgol gynradd yn aml yn dwysáu yn yr ysgol uwchradd, lle mae stereoteipiau rhyweddol, diffyg modelau rôl, pwysau gan gyfoedion, a chyfyngiadau ar arweiniad yn effeithio ar eu hymgysylltiad â STEM. Wrth i ymwybyddiaeth ohonynt eu hunain dyfu, mae dylanwad canfyddiadau rhyweddol hefyd yn cynyddu. Mae mynd i’r afael â’r materion hyn ar lefel uwchradd yn allweddol i lunio dyheadau ac i ryddhau potensial merched.

Yn yr ysgol uwchradd, mae stereoteipiau rhyweddol yn dod yn ddyfnach eu gwreiddiau, gyda thechnoleg yn cael ei gweld yn aml fel maes ‘i fechgyn’. Mae darluniau yn y cyfryngau a normau’r ystafell ddosbarth yn atgyfnerthu’r syniad hwn, gan annog merched i droi cefn ar STEM – yn enwedig wrth i bwysau cymdeithasol gynyddu yn ystod y glasoed, hyd yn oed os oedd ganddyn nhw ddiddordeb neu allu yn gynnar.


Wrth iddyn nhw symud i’r ysgol uwchradd, mae eu cyfoedion yn aml yn dylanwadu mwy ar ferched ac efallai y byddan nhw’n wynebu pwysau i gydymffurfio â disgwyliadau cymdeithasol. Mewn llawer o achosion, gall y pwysau i alinio â diddordebau benywaidd traddodiadol, fel ffasiwn neu weithgareddau cymdeithasol, wrthdaro â dilyn pynciau fel technoleg, sy’n aml yn cael eu hystyried yn fwy addas i fechgyn.


Rhagfarn Ddiarwybod mewn Addysg

Mae rhagfarn ddiarwybod yn parhau i fod yn fater sylweddol. Gall athrawon gyfeirio mwy o sylw neu adnoddau yn anfwriadol at fechgyn mewn pynciau STEM, gan dybio bod bechgyn yn fwy addas yn naturiol i astudio pynciau fel mathemateg a chyfrifiadureg. Gall y duedd hon olygu bod merched yn cael llai o anogaeth neu lai o gyfleoedd i ymgysylltu’n ddwfn â thechnoleg, sy’n gallu cael effaith negyddol ar eu hyder a’u diddordeb yn y pwnc.

Lawrlwythwch y map ffordd llawn

Aflonyddu yn Addysg Technoleg

61%

Dywedodd 61% o’r merched a holwyd eu bod wedi profi aflonyddu gan gyfoedion,

  • Efallai y bydd merched yn wynebu aflonyddu rhywiol a discriwniadu gan eu cyfoedion yn yr ysgol uwchradd.

  • Mewn ystafelloedd dosbarth lle mae dynion yn dominyddu neu mewn gweithgareddau allgyrsiol technoleg, efallai y bydd merched yn cael eu heffeithio gan ffurfiau amlwg neu subtel o aflonyddu, gan eu gwneud yn teimlo’n anghymeradwy neu heb gymorth.

Aflonyddu yn Addysg Technoleg

82%

Adroddodd 82% o bobl eu bod wedi gweld eraill yn profi aflonyddu rhwng cyfoedion.

  • Efallai y bydd merched yn wynebu aflonyddu rhywiol a discriwniadu gan eu cyfoedion yn yr ysgol uwchradd.

  • Mewn ystafelloedd dosbarth lle mae dynion yn dominyddu neu mewn gweithgareddau allgyrsiol technoleg, efallai y bydd merched yn cael eu heffeithio gan ffurfiau amlwg neu subtel o aflonyddu, gan eu gwneud yn teimlo’n anghymeradwy neu heb gymorth.


Rhwystryddion yn y Maes Tech Digidol: Ychydig o Enghreifftiau

  • Mae diffyg cynrychiolaeth benywaidd ym maes technoleg ddigidol yn parhau i fod yn rhwystr sylweddol i ferched yn yr ysgol uwchradd. Heb fodelau rôl gweladwy sydd wedi llwyddo mewn gyrfaoedd technoleg, gall fod yn anodd i ferched ddychmygu eu hunain yn y rolau hyn. Er bod ffigurau benywaidd nodedig yn gweithio ym maes technoleg, mae eu gwelededd mewn lleoliadau addysgol yn dal yn isel.

  • Mae hunanhyder yn parhau i fod yn rhwystr sylweddol i ferched yn yr ysgol uwchradd o ran pynciau fel mathemateg, gwyddoniaeth a thechnoleg. Er y gall merched ddangos diddordeb a dawn yn y meysydd hyn, maent yn aml yn mewnoli’r gred nad ydynt mor dda â bechgyn yn y pynciau hyn oherwydd cyflyru cymdeithasol. Gall y diffyg hyder hwn gael ei waethygu mewn amgylcheddau cystadleuol lle mae bechgyn yn fwy tebygol o gael eu cydnabod neu eu dathlu am eu cyflawniadau mewn pynciau sy'n gysylltiedig â thechnoleg.

  • Mae’r gagendor digidol yn dal i effeithio ar ferched, yn enwedig mewn ardaloedd mwy difreintiedig lle gall mynediad at adnoddau fel cyfrifiaduron, rhyngrwyd cyflym neu offer technegol fod yn gyfyngedig. Heb yr adnoddau hyn, efallai y bydd merched dan anfantais o ran ymgysylltu â thechnoleg y tu allan i’r ystafell ddosbarth, sy’n cyfyngu ymhellach ar eu hamlygiad a’u cyfleoedd mewn technoleg ddigidol.

  • Er bod llawer o ysgolion uwchradd yn cynnig clybiau neu gystadlaethau allgyrsiol mewn meysydd sy’n ymwneud â thechnoleg ddigidol, mae’r mannau hyn yn aml yn cael eu dominyddu gan fechgyn, gan wneud i ferched deimlo’n ynysig neu’n llai brwdfrydig i gymryd rhan. Ychydig iawn o fentrau neu glybiau STEM merched yn unig sy’n bodoli ar lefel ysgol uwchradd, a allai ddarparu amgylchedd diogel, cefnogol lle gall merched gymryd rhan mewn technoleg heb wynebu rhagfarn ar sail rhywedd.

  • Mae’r portread o fenywod yn y cyfryngau, yn enwedig yn y diwydiant technoleg ddigidol, yn dal i gamarweiniol. Mae menywod yn aml yn cael eu tangynrychioli neu eu cam-gynrychioli mewn cyfryngau poblogaidd, sy’n gallu cynnal y stereoteip bod gyrfaoedd ym maes technoleg yn cael eu dominyddu gan ddynion. Gall y diffyg cynrychiolaeth gadarnhaol hwn yn y cyfryngau atal merched rhag ymgeisio am yrfaoedd ym maes technoleg ddigidol, gan eu bod yn methu â gweld modelau rôl perthnasol yn y cyfryngau prif ffrwd.


Argymhellion

Cysylltu â Modelau Rôl
Ymgysylltwch â menywod proffesiynol ym maes technoleg, gan helpu merched i weld menywod llwyddiannus yn dilyn gyrfaoedd digidol yng Nghymru.

Hyrwyddo Merched Cymru ym maes Technoleg
Dathlwch lwyddiannau merched yng nghystadlaethau STEM yr Eisteddfod, First Lego League Cymru (EESW STEM Cymru), neu Wythnos Codio Genedlaethol Cymru, i ddathlu merched sy’n rhagori ym maes technoleg yn lleol.

Ymuno â Mannau i Ferched yn Unig
Cymerwch ran mewn hacathonau, gwersylloedd codio a sesiynau STEM i ferched yn unig a gynhelir gan WISE Cymru, neu STEM Cymru, sy’n creu mannau diogel a chynhwysol i archwilio technoleg.

Datblygu Sgiliau Digidol ar Hwb
Defnyddiwch adnoddau dysgu digidol Hwb, yn enwedig y Fframwaith Cymhwysedd Digidol, i ddatblygu sgiliau technoleg yn yr ysgol ac yn y cartref.

Rhwydweithiau Mentora Cymheiriaid
Sefydlwch gynlluniau mentora cymheiriaid merched-i-ferched, gyda chefnogaeth Gyrfa Cymru, er mwyn i ferched hŷn allu annog disgyblion iau i barhau i gymryd rhan mewn pynciau technoleg.

Herio Stereoteipiau yn y Cartref ac mewn Cymdeithas
Drwy ddefnyddio iaith gynhwysol a herio normau rhywedd hen ffasiwn wrth chwarae a gwneud gweithgareddau, a meithrin sgyrsiau agored am ragfarn ac uchelgais.

Cefnogi Archwilio Technoleg yn y Cartref
Defnyddiwch adnoddau Hwb, BBC Bitesize, a phecynnau codio llyfrgelloedd lleol i helpu merched i ymgysylltu â thechnoleg yn y cartref.

Dathlu Modelau Rôl Benywaidd Lleol
Tynnwch sylw at straeon am fenywod lleol o Gymru sy’n gweithio ym maes technoleg.

Annog Gweithgareddau STEM Cymunedol
Anogwch ganolfannau cymunedol lleol, llyfrgelloedd,mkj Gwasanaethau Gwybodaeth i Deuluoedd, a hybiau ieuenctid i gynnal gweithdai technoleg i ferched, a sicrhewch fod grwpiau cymunedol yn hyrwyddo cynhwysiant rhywedd mewn STEM.

Herio Negeseuon Gyrfaoedd Rhyweddol yn y Cartref
Defnyddiwch adnoddau Gyrfa Cymru i agor sgyrsiau am yrfaoedd technoleg, gan helpu merched a theuluoedd i ddeall y cyfleoedd enfawr yng Nghymru a thu hwnt.

Ymgysylltu ag Ysgolion
Gweithiwch gyda fforymau rhieni, Cymdeithasau Rhieni ac Athrawon, a llywodraethwyr ysgolion i eirioli dros arferion addysgu sy’n deg o ran rhywedd a chyfleoedd technoleg allgyrsiol i ferched.

Dull Addysgu’r Cyfalaf Gwyddoniaeth

Mabwysiadu Dull Addysgu’r Cyfalaf Gwyddoniaeth i hyrwyddo gyrfaoedd technoleg ddigidol i ferched. Mae'r dull hwn yn cysylltu cysyniadau gwyddoniaeth a thechnoleg â phrofiadau, diddordebau a dyheadau pob dydd myfyrwyr, gan wneud y pynciau hyn yn fwy perthnasol a chynhwysol.

Ymgorffori Cydraddoldeb Rhywedd yn y Cwricwlwm i Gymru
Defnyddiwch ffocws y Cwricwlwm i Gymru ar greadigrwydd ac arloesedd i gyflawni prosiectau STEM cynhwysol, gan sicrhau bod merched yn gweld technoleg fel lle iddyn nhw.

Hyfforddiant ar gyfer Ymwybyddiaeth o Ragfarn
Gweithio gyda chonsortia rhanbarthol (fel EAS, GwE, ERW a CSC) i ddarparu hyfforddiant rhagfarn ddiarwybod i athrawon, gan eu helpu i ganfod a herio rhagfarn rhywedd wrth addysgu technoleg.

Ymweliadau gan Fodelau Rôl a Mentora
Gweithiwch mewn partneriaeth â sefydliadau fel EESW STEM Cymru, Her Place, RoModels, Gweld Gwyddoniaeth a Llysgenhadon STEM, ynghyd â chyflogwyr technoleg lleol, i wahodd gweithwyr proffesiynol digidol benywaidd i fynychu ystafelloedd dosbarth i siarad am eu gwaith.

Defnyddio Adnoddau ac Enghreifftiau sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd
Sicrhewch fod deunyddiau addysgu cyfrwng Saesneg a Chymraeg yn adlewyrchu amrywiaeth o ran rhywedd ac yn tynnu sylw at fodelau rôl benywaidd Cymru ym maes technoleg.

Codi Ymwybyddiaeth o Yrfaoedd Technoleg
Defnyddiwch adnoddau cynradd Gyrfa Cymru i wreiddio ymwybyddiaeth gyrfa gynnar, gan sicrhau bod merched yn gweld yr amrywiaeth eang o yrfaoedd technegol ac annhechnegol ym maes technoleg ddigidol sydd ar gael ledled Cymru a thu hwnt.

Dull Ysgol Gyfan sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd
Ymgorffori diwylliant sy’n gynhwysol o ran rhywedd ar draws yr ysgol gyfan, gan sicrhau nad yw technoleg yn cael ei hystyried yn ‘bwnc i fechgyn’ a bod merched yn gweld eu hunain yn cael eu hadlewyrchu ym mhob agwedd ar fywyd ysgol.

Creu Mannau Technoleg Cynhwysol mewn Ysgolion
Sefydlu clybiau codio i ferched yn unig, gan ffocysu hefyd ar brosiectau technoleg rhywedd cymysg lle mae merched yn cymryd rolau arwain, gan hyrwyddo tegwch rhwng y rhywiau ym mhob gweithgaredd STEM.

Polisïau Dim Goddefgarwch ar Aflonyddu
Gweithio gydag Estyn a Llywodraeth Cymru i sicrhau bod gan bob ysgol bolisi cadarn a gorfodol ar aflonyddu rhywiol, gyda staff wedi’u hyfforddi i ymyrryd a chefnogi merched mewn mannau sy’n cael eu dominyddu gan ddynion.

Cyd-destun Cymru mewn Deunyddiau Addysgu
Defnyddiwch enghreifftiau o ferched sy’n arloesi, egin-fusnesau ym maes technoleg, a phrosiectau technoleg-er-lles yng Nghymru, fel bod merched yn gweld gyrfaoedd digidol wedi’u gwreiddio yn eu cymunedau eu hunain.

Amserlennu Allgyrsiol Hyblyg
Trefnwch glybiau technoleg a chystadlaethau STEM ar adegau sy’n hygyrch i ferched sy’n cydbwyso ymrwymiadau academaidd, teuluol a diwylliannol.

Creu Partneriaethau Ysgolion Cymru-Gyfan
Trwy Gyrfa Cymru, EESW STEM Cymru, Her Place, Gweld Gwyddoniaeth a Llysgenhadon STEM, crëwch raglen genedlaethol sy’n cysylltu cwmnïau technoleg Cymru ag ysgolion uwchradd, gan sicrhau allgymorth cryf i ferched.

Noddi Mentrau Merched yn Unig
Ariannwch glybiau codio, hacathonau a heriau digidol i ferched yn unig, ar y cyd â Techniquest, Syniadau Mawr Cymru ac EESW STEM Cymru.

Cefnogi Datblygiad Proffesiynol Parhaus Athrawon
Gweithiwch mewn partneriaeth ag ysgolion rhanbarthol i gynnig lleoliadau i athrawon mewn cwmnïau technoleg, fel bod addysgwyr yn deall cyfleoedd gyrfa merched yn well yn economi ddigidol Cymru.

Hyrwyddo Talent Benywaidd Lleol
Hyrwyddwch straeon am fenywod ym maes technoleg yng Nghymru, gan sicrhau bod merched yn gweld modelau rôl perthnasol.

Cynnig Cyfleoedd Profiad Gwaith
Cysylltwch ag ysgolion lleol i gynnig ymweliadau, profiad gwaith, cysgodi rôl, a chyfleoedd mentora. Gellid cynnig cyfleoedd yn rhithiol ar gyfer ysgolion mwy gwledig Cymru.

Ymgorffori Cydraddoldeb Rhwng y Rhywiau yn y Strategaeth Ddigidol i Gymru
Sicrhau bod gan Strategaeth Ddigidol Llywodraeth Cymru elfen cydraddoldeb rhwng y rhywiau, gyda thargedau clir ar gyfer cynyddu cyfranogiad merched mewn llwybrau sgiliau digidol.

Arweiniad Gyrfa Statudol sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd
Sicrhau bod fframweithiau Gyrfa Cymru a CWRE yn cynnwys cynrychiolaeth gyfartal o ran rhywedd mewn perthynas â gyrfaoedd digidol, gan sicrhau bod cyfleoedd digidol yn cael eu hyrwyddo’n weithredol i ferched.

Ehangu Mentrau Tegwch Digidol
Ehangu Cymunedau Digidol Cymru, gan ffocysu ar gymorth wedi’i dargedu ar gyfer merched mewn ardaloedd difreintiedig neu wledig, gan sicrhau mynediad at ddyfeisiau, y rhyngrwyd a mentoriaid.

Monitro Data ac Atebolrwydd
Mynnu bod ysgolion ac awdurdodau lleol yn olrhain cyfraddau cyfranogiad merched mewn pynciau STEM a gweithgareddau allgyrsiol digidol, gan ddefnyddio arolygiadau Estyn i fonitro cynnydd.

Cryfhau Cysylltiadau rhwng Ysgolion a Diwydiant
Datblygu fframwaith cenedlaethol ar gyfer partneriaethau rhwng ysgolion a diwydiant o dan strategaeth STEM Cymru, gan sicrhau bod cyflogwyr technoleg yn ymrwymo i ymgysylltu ag ysgolion uwchradd yn y tymor hir.

Cefnogi Prentisiaethau Digidol Cynhwysol
Sicrhau bod prentisiaethau digidol sy’n cael eu hyrwyddo gan Lywodraeth Cymru (drwy Prentisiaethau Cymru) yn mynd ati’n bwrpasol i recriwtio merched, a’u bod nhw’n cynnwys cymorth mentora.

Mynd i’r Afael ag Aflonyddu Rhywiol mewn Ysgolion
Gweithredu argymhellion adroddiad Estyn yn 2021 ar aflonyddu rhywiol rhwng cyfoedion, gan gynnwys hyfforddiant gorfodol ar atal aflonyddu rhywiol i holl staff yr ysgol.

 

Lawrlwythwch y map ffordd llawn

Mae’r map trywydd hwn yn ymwneud â chwalu’r rhwystrau strwythurol sydd wedi dal menywod yn ôl, ac adeiladu system lle mae pob merch yng Nghymru yn gweld technoleg nid yn unig fel rhywbeth y gall hi ei ddefnyddio, ond fel rhywbeth y gall hi ei siapio.

LAWRLWYTHO

RYDW I’N ENGHINEYRI MAEINCIO NETWRK YN OGI, LEFEL MAE'R DIWRNODAU'N WNEUD YN UNIGOL. DECHREUASO I’N Y SWYDD CYNHYRCHU CWSMER, A CHANU I’R ANALYSED SYSTEMAU, A CHANOLBWNTAIS Y PENDERFYNIAD I WNEUD ENGINEERING NETWRK. FEL MENYW Mewn MEYSYDD DOMINIDDYDD WRTH DDYNION, MAE'R HERIAU YN FOD, OND WNES I DRAFOD Y PENDERFYNIAD FAWREDD NEU STEREOTIPIAU I CHWYWCH.

Sam Crichton

OGI