Ailraglennu Dyheadau: Ysgolion Cynradd

Mae merched mewn ysgolion cynradd yn aml yn wynebu sawl rhwystr wrth ddilyn gyrfa mewn technoleg ddigidol. Gall ffactorau cymdeithasol, diwylliannol ac addysgol ddylanwadu ar y rhwystrau hyn a gallant gyfyngu'n sylweddol ar ddyheadau gyrfa ac ymgysylltiad â meysydd STEM yn ddiweddarach. Mae mynd i’r afael â’r materion hyn o oedran cynnar yn hanfodol er mwyn meithrin gweithlu cynhwysol ac amrywiol yn y dyfodol ar gyfer y sector technoleg ddigidol.

Gall stereoteipio ar sail rhywedd o oedran cynnar gyfyngu’n sylweddol ar ddyheadau plant, gan atgyfnerthu anghydraddoldebau sy’n parhau pan fyddant yn oedolion. Mae canfyddiadau cymdeithasol yn aml yn fframio technoleg a chyfrifiadureg fel meysydd sy'n cael eu dominyddu gan ddynion, gan annog merched i beidio ag archwilio'r meysydd hyn am nad ydynt yn gweld eu hunain yn cael eu cynrychioli.


Yn gynyddol, mae merched mor ifanc â 7 oed yn teimlo bod yn rhaid iddynt edrych ac ymddwyn yn wahanol oherwydd eu bod yn ferched , a phan fydd merched yn dod i gysylltiad â stereoteipiau dro ar ôl tro, efallai y byddant yn mewnoli’r gred nad yw rhai diddordebau yn addas iddynt.


Y Cwricwlwm Rhyweddol

Gall deunyddiau addysgol a chwricwla gynnal y rhagfarnau hyn yn anfwriadol. Weithiau mae gwerslyfrau, adnoddau ac enghreifftiau o ystafelloedd dosbarth yn adlewyrchu normau rhywedd hen ffasiwn, gan wneud i dechnoleg ymddangos yn llai hygyrch neu’n llai perthnasol i ferched.

Lawrlwythwch y map ffordd llawn

Mae Dulliau Addysgu yn Bwysig

Girls in STEM
  • Gall y ffordd y caiff pynciau eu haddysgu a’u trafod mewn ystafelloedd dosbarth atgyfnerthu stereoteipiau rhyweddol presennol.

  • Gall hyn gyfyngu ar ymgysylltiad a hyder merched mewn pynciau STEM.

Mae Dulliau Addysgu yn Bwysig

69%

Mae 69% o ferched 7-10 oed yn teimlo bod disgwyl iddynt ymddwyn yn wahanol oherwydd eu bod yn ferched.

Girlguiding: Girls Attitudes Survey 2024
  • Gall y ffordd y caiff pynciau eu haddysgu a’u trafod mewn ystafelloedd dosbarth atgyfnerthu stereoteipiau rhyweddol presennol.

  • Gall hyn gyfyngu ar ymgysylltiad a hyder merched mewn pynciau STEM.


Rhwystryddion yn y Maes Tech Digidol: Ychydig o Enghreifftiau

  • Mae mynediad at fodelau rôl benywaidd yn y diwydiant technoleg ddigidol yn gyfyngedig, sy’n gallu ei gwneud yn anoddach i ferched ddychmygu eu hunain mewn gyrfaoedd sy’n gysylltiedig â thechnoleg. Gall y diffyg cynrychiolaeth hwn arwain at deimladau o unigrwydd neu ddiffyg diddordeb.

  • Mae llawer o ferched yn dod i gysylltiad cyfyngedig â thechnoleg ddigidol mewn addysg gynnar. Os nad ydynt yn cael eu hannog neu’n cael cyfleoedd i ymgysylltu â chodio, roboteg, neu bynciau technegol eraill, efallai na fyddant yn datblygu diddordeb na hyder yn y meysydd hyn.

  • Efallai y bydd gan ferched hunanhyder is o ran eu galluoedd mewn pynciau fel mathemateg a gwyddoniaeth, sy’n sylfaenol i yrfaoedd mewn technoleg ddigidol. Gall y gred bod bechgyn yn ‘well’ yn y pynciau hyn danseilio eu hymdrechion a’u huchelgeisiau.

  • Mewn rhai rhanbarthau neu gymunedau yng Nghymru, efallai y bydd mynediad cyfyngedig at adnoddau, offer neu seilwaith a all ennyn diddordeb mewn technoleg. Os nad oes gan ysgolion neu gartrefi gyfrifiaduron digonol na mynediad i’r rhyngrwyd, efallai y bydd merched yn llai tebygol o archwilio meysydd digidol.

  • Yn aml, mae llai o glybiau neu ddigwyddiadau STEM sy’n canolbwyntio ar ferched ar lefel ysgolion cynradd sy’n caniatáu i ferched archwilio technoleg mewn amgylchedd sy’n rhydd o bwysau cymdeithasol a rhagfarnau rhywedd. Heb y rhain, efallai y bydd merched yn ei chael hi’n anodd cynnal eu cymhelliant yn eu gweithgareddau STEM.


Argymhellion

Dylid cefnogi merched i:

Archwilio Technoleg yn yr Ysgol a’r tu allan i’r Ysgol
Cymerwch ran mewn gweithgareddau technoleg ddigidol, gan gynnwys adnoddau dysgu digidol Hwb a digwyddiadau STEM sy’n cael eu cynnig drwy Techniquest ac Xplore, llyfrgelloedd lleol a grwpiau cymunedol.

Ymuno â Chlybiau Merched yn Unig a Chymysg
Ymunwch â chlybiau a mentrau codio a roboteg ar ôl ysgol, lle maen nhw ar gael ledled Cymru, i fagu hyder a rhwydwaith cymorth.

Darganfod Modelau Rôl o Gymru
Archwiliwch straeon am fenywod o Gymru sy’n gweithio ym maes technoleg, o arbenigwyr AI i ddatblygwyr gemau, i weld sut mae gyrfaoedd ym maes technoleg yn addas i bawb.

Herio Stereoteipiau Rhywedd yng Nghymru
Siaradwch ag athrawon, rhieni neu ofalwyr a all helpu i herio’r safbwyntiau hynny.

Herio Stereoteipiau yn y Cartref ac mewn Cymdeithas
Drwy ddefnyddio iaith gynhwysol a herio normau rhywedd hen ffasiwn wrth chwarae a gwneud gweithgareddau, a meithrin sgyrsiau agored am ragfarn ac uchelgais.

Cefnogi Archwilio Technoleg yn y Cartref
Defnyddiwch adnoddau Hwb, BBC Bitesize, a phecynnau codio llyfrgelloedd lleol i helpu merched i ymgysylltu â thechnoleg yn y cartref.

Dathlu Modelau Rôl Benywaidd Lleol
Tynnwch sylw at straeon am fenywod lleol o Gymru sy’n gweithio ym maes technoleg.

Annog Gweithgareddau STEM Cymunedol
Anogwch ganolfannau cymunedol lleol, Gwasanaethau Gwybodaeth i Deuluoedd, a hybiau ieuenctid i gynnal gweithdai technoleg i ferched, a sicrhewch fod grwpiau cymunedol yn hyrwyddo cynhwysiant rhywedd mewn STEM.

Herio Negeseuon Gyrfaoedd Rhyweddol yn y Cartref
Defnyddiwch adnoddau Gyrfa Cymru i agor sgyrsiau am yrfaoedd ym maes technoleg, gan helpu merched a theuluoedd i ddeall y cyfleoedd enfawr yng Nghymru a thu hwnt.

Ymgysylltu ag Ysgolion
Gweithiwch gyda fforymau rhieni, Cymdeithasau Rhieni ac Athrawon, a llywodraethwyr ysgolion i eirioli dros arferion addysgu sy’n deg o ran rhywedd a chyfleoedd technoleg allgyrsiol i ferched.

Dull Addysgu’r Cyfalaf Gwyddoniaeth

Mabwysiadu Dull Addysgu’r Cyfalaf Gwyddoniaeth i hyrwyddo gyrfaoedd technoleg ddigidol i ferched. Mae'r dull hwn yn cysylltu cysyniadau gwyddoniaeth a thechnoleg â phrofiadau, diddordebau a dyheadau pob dydd myfyrwyr, gan wneud y pynciau hyn yn fwy perthnasol a chynhwysol.

Ymgorffori Digidol a STEM yn y Cwricwlwm i Gymru

Defnyddiwch ffocws y Cwricwlwm i Gymru ar sgiliau trawsgwricwlaidd, creadigrwydd a chymhwysedd digidol i normaleiddio ymgysylltiad merched â thechnoleg o oedran ifanc.

Defnyddio Adnoddau ac Enghreifftiau sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd

Sicrhewch fod deunyddiau addysgu cyfrwng Saesneg a Chymraeg yn adlewyrchu amrywiaeth o ran rhywedd ac yn tynnu sylw at fodelau rôl benywaidd Cymru ym maes technoleg.

Sicrhau Amlygiad Cynnar i Sgiliau Digidol

Integreiddio prosiectau codio, roboteg a thechnoleg greadigol ar draws Meysydd Dysgu a Phrofiad (MDaPh), yn enwedig Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

Hyfforddiant ar gyfer Ymwybyddiaeth o Ragfarn

Gweithio gyda chonsortia rhanbarthol (fel EAS, GwE, ERW a CSC) i ddarparu hyfforddiant rhagfarn ddiarwybod i athrawon, gan eu helpu i ganfod a herio rhagfarn rhywedd wrth addysgu technoleg.

Gwahodd Modelau Rôl Benywaidd o Ddiwydiant

Gweithiwch mewn partneriaeth â sefydliadau fel EESW STEM Cymru, Her Place, RoModels a Gweld Gwyddoniaeth, ynghyd â chyflogwyr technoleg lleol, i wahodd gweithwyr proffesiynol digidol benywaidd i fynychu ystafelloedd dosbarth i siarad am eu gwaith.

Datblygu Clybiau Digidol Cynhwysol a Merched yn Unig

Sefydlu a hyrwyddo clybiau codio a STEM ar gyfer merched yn unig a rhywedd cymysg.

Codi Ymwybyddiaeth o Yrfaoedd Technoleg

Defnyddiwch adnoddau cynradd Gyrfa Cymru i wreiddio ymwybyddiaeth gyrfa gynnar, gan sicrhau bod merched yn gweld yr amrywiaeth eang o yrfaoedd digidol sydd ar gael ledled Cymru a thu hwnt.

Dull Ysgol Gyfan sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd

Ymgorffori diwylliant sy’n gynhwysol o ran rhywedd ar draws yr ysgol gyfan, gan sicrhau nad yw technoleg yn cael ei hystyried yn ‘bwnc i fechgyn’ a bod merched yn gweld eu hunain yn cael eu hadlewyrchu ym mhob agwedd ar fywyd ysgol.

Cryfhau Cysylltiadau rhwng Ysgolion a Diwydiant
Gweithiwch mewn partneriaeth ag ysgolion trwy fentrau fel EESW STEM Cymru, Her Place, Gweld Gwyddoniaeth a Llysgenhadon STEM Cymru i hyrwyddo gyrfaoedd technegol i ferched.

Darparu Modelau Rôl Benywaidd o Gymru
Anogwch weithwyr benywaidd i wirfoddoli fel Llysgenhadon STEM.

Cefnogi Mentrau Technoleg Merched o Gymru
Noddwch wersylloedd codio, cystadlaethau digidol a digwyddiadau technoleg i ferched yn unig.

Darparu Adnoddau i Ysgolion sy’n cael eu Tanariannu
Cefnogwch ysgolion, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig ac economaidd ddifreintiedig yng Nghymru, drwy roi offer digidol, cynnig mentoriaid o’r diwydiant, neu gynnal rhaglenni allgymorth.

 

Cryfhau Cymhwysedd Digidol a Thegwch Rhywedd yn y Cwricwlwm i Gymru
Sicrhau bod cynhwysiant rhywedd mewn addysg ddigidol a STEM yn cael blaenoriaeth wrth gyflwyno’r Cwricwlwm i Gymru, yn enwedig ar lefel gynradd.

Cyflwyno Rhaglen Genedlaethol ar gyfer Ymwybyddiaeth o Yrfaoedd ar Lefel Gynradd
Ehangu cynllun peilot arweiniad gyrfa gynnar Gyrfa Cymru i greu rhaglen genedlaethol, gan dynnu sylw at yrfaoedd ym maes technoleg a sicrhau bod amrywiaeth o ran rhywedd yn ganolog.

Ariannu Hyfforddiant Athrawon ym maes Rhagfarn ar Sail Rhywedd ac Addysgeg Gynhwysol
Ariannu hyfforddiant gorfodol ar ragfarn ddiarwybod ac addysgu STEM cynhwysol ar gyfer pob addysgwr cynradd.

Cefnogi Clybiau Technoleg Rhywedd Cymysg ac i Ferched yn Unig
Ariannu clybiau codio a digidol mewn ysgolion cynradd ar lefel genedlaethol, gyda rhaglenni wedi’u targedu ar gyfer merched mewn lleoliadau cyfrwng Cymraeg a Saesneg.

Pontio’r Bwlch Digidol ar draws Cymru
Sicrhau bod ysgolion mewn ardaloedd gwledig, difreintiedig a heb adnoddau digonol yn cael cyllid blaenoriaeth ar gyfer offer digidol, gan sicrhau bod gan ferched fynediad cyfartal at adnoddau technoleg.

Ymgorffori Dulliau sy’n Gynhwysol o ran Rhywedd yn Strategaeth Ddigidol Cymru
Alinio nodau cynhwysiant rhywedd ar gyfer merched ym maes technoleg â Strategaeth Ddigidol Llywodraeth Cymru, gan sicrhau bod amrywiaeth yn egwyddor graidd ar draws rhaglenni sgiliau.

Olrhain ac Adrodd ar Ddata Rhywedd
Ei gwneud yn ofynnol i ysgolion ac awdurdodau lleol olrhain cyfraddau cyfranogiad merched mewn gweithgareddau sy’n gysylltiedig â STEM, o lefel gynradd ymlaen, er mwyn monitro cynnydd ac arwain polisi.

Lawrlwythwch y map ffordd llawn

Mae’r map trywydd hwn yn ymwneud â chwalu’r rhwystrau strwythurol sydd wedi dal menywod yn ôl, ac adeiladu system lle mae pob merch yng Nghymru yn gweld technoleg nid yn unig fel rhywbeth y gall hi ei ddefnyddio, ond fel rhywbeth y gall hi ei siapio.

LAWRLWYTHO

RYDW I’N ASTROFFISEGYDD – WNES I DDIM DILYN LLWYBR TRADDODIADOL I FYD FFISEG, OND MI WNAETH ANGEN A PHENDERFYNIAD DOD Â FI YMA. PEIDIWCH Â BOD OFN PROFI PETHAU NEWYDD – YMUNO Â CHLWB STEM, CODIO, ARCHWILIO RHYWBETH NEWYDD. MAE’R BYD ANGEN MWY O FERCHED YN STEM, A GALL EICH PERSBECTIF CHI WNEUD GWAHANIAETH.

Javni Brahmbhatt

Astroffisegydd, Addysgwr STEM & Dadansoddwr Data